“V
th iệc
ng uyề
ng ượ n đ học
hĩ c , i t
a
là kh rên nh
lù ôn dò ư
i”
. g ng
tiế nư con
n ớc
Da
có
nh
ng
ôn

CHỦ ĐỀ 5: ÁNH SÁNG
BÀI 15: ÁNH SÁNG , TIA SÁNG

BÀI 15: ÁNH SÁNG , TIA SÁNG

Làm thế nào để chứng tỏ ánh sáng là một dạng
của năng lượng?

CHỦ ĐỀ 5: ÁNH SÁNG
BÀI 15: ÁNH SÁNG , TIA SÁNG

1. NĂNG LƯỢNG ÁNH SÁNG
Bật nguồn sáng

Nguồn sáng

Tấm pin mặt trời

Đèn Led

Thí nghiệm 1: Thu năng lượng ánh sáng

Thời gian: 5 phút
Hình thức : Hs làm việc nhóm
Nhiệm vụ: - Hoàn thành cá nhân nhiệm vụ trong phiếu học tập số 1.
- Trao đổi ý kiến với bạn bên cạnh.

Thí nghiệm 1: Thu năng lượng ánh sáng

1. NĂNG LƯỢNG ÁNH SÁNG

Thí nghiệm 1: Thu năng lượng ánh sáng

Câu 1: Mô tả và giải thích hiện tượng xảy ra với đèn LED khi:
chưa bật nguồn sáng,bật nguồn sáng.

Khi chưa bật nguồn sáng: đèn LED không phát
sáng.
Khi bật nguồn sáng: đèn LED phát sáng.

1. NĂNG LƯỢNG ÁNH SÁNG
Thí nghiệm 1: Thu năng lượng ánh sáng

Câu 2: Trong thí nghiệm 1, nếu thay đèn LED bằng một mô tơ nhỏ (loại 3 w
hoặc 6 W) gắn cánh quạt thì có hiện tượng gì xảy ra?

Thay đèn LED bằng mô tơ và quan sát hiện tượng
xảy ra: mô tơ quay. Vậy năng lượng ánh sáng đã
chuyển hoá thành cơ năng.

1. NĂNG LƯỢNG ÁNH SÁNG
* Kết luận:
- Ánh sáng là một dạng của năng lượng.
- Năng lượng ánh sáng có thể thu được bằng
nhiều cách khác nhau.

2. CHÙM SÁNG VÀ TiA SÁNG
* Quan sát các chùm sáng
Sử dụng nguồn sáng (gồm hộp đèn tạo chùm sáng và
khe hẹp) để tạo các chùm sáng và quan sát các chùm
sáng đó (Hình 15.2).
Hộp đèn

Các khe hẹp

Bóng đèn

▲ Hình 15.2. a) Hộp đèn tạo chùm sáng và khe hẹp; b) và c) Các

BÀI 15: ÁNH SÁNG , TIA SÁNG

Thời gian: 2 phút
Hình thức : Hs làm việc nhóm đôi
Nhiệm vụ: - Hoàn thành cá nhân nhiệm vụ trong phiếu học tập số 2.
- Trao đổi ý kiến với bạn bên cạnh.

Hộp đèn

Các khe hẹp

Bóng đèn

Câu 3: Mô tả các chùm sáng trong Hình 15.2b và 15.2c.

Chùm sáng ở Hình 15.2b loe rộng ra.
Chùm sáng ở Hình 15.2c song song.

Thí nghiệm 2: Tạo một chùm sáng hẹp song song
Nguồn sáng
Khe hẹp
Mặt giấy

Đường truyền ánh sáng

Thời gian: 5 phút
Hình thức : Hs làm việc nhóm
Nhiệm vụ: - Hoàn thành cá nhân nhiệm vụ
- Trao đổi ý kiến với bạn bên cạnh.

Nguồn sáng

Khe hẹp
Mặt giấy

Đường truyền ánh sáng

Thí nghiệm 2: Tạo một chùm sáng hẹp song song

Nguồn sáng
Khe hẹp
Mặt giấy

Đường truyền ánh sáng

Thí nghiệm 2: Tạo một chùm sáng hẹp song song
Câu 4: Quan sát đường truyền của ánh sáng trong Hình
15.3 và mô tả chùm sáng trên mặt giấy.

ó là một chùm sáng rất hẹp, song song.

2. CHÙM SÁNG VÀ TIA SÁNG
* Tạo chùm sáng hẹp song song

- Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn bằng một
đường thẳng có mũi tên chỉ hướng, gọi là tia sáng.
- Một chùm sáng hẹp song song có thể xem là một tia
sáng.

VÙNG
TỐI
NỬAđèn
TỐInhỏ) để tạo ra một
-3.Dùng
một
đènVÀ
pinVÙNG
(loại bóng
nguồn sáng hẹp.
Trong khoảng giữa đèn pin và màn chắn đặt một quả bóng
nhỏ làm vật cản sáng.
- Vùng không gian phía sau quả bóng không nhận được ánh sáng trực
tiếp từ nguồn sáng nên là vùng tối và trên màn chắn xuất hiện bóng tối
của vật cản (Hình 15.5a).

BÀI 15: ÁNH SÁNG , TIA SÁNG

Thời gian: 5 phút
Hình thức : Hs làm việc nhóm
Nhiệm vụ: - Hoàn thành cá nhân nhiệm vụ trong phiếu học tập số 3.
- Trao đổi ý kiến với bạn bên cạnh.

3. VÙNG TỐi VÀ VÙNG NỬA TỐI

Câu 5: Mô tả vùng không gian phía sau vật cản trong Hình 15.5a.
Bóng tối của quả bóng trên màn chắn có hình dạng thế nào?
Vùng không gian phía sau vật cản chia thành hai phần sáng và tối
riêng biệt. Nếu vật có dạng hình cầu thì bóng có dạng hình tròn.

Để vẽ hình biểu diễn vùng tối phía sau vật cản
sáng, ta thực hiện như sau:
Từ điểm sáng S, lần lượt
vẽ hai tia sáng tới:
•Tia SA, đi qua mép A của
vật cản, cắt màn chắn tại
điểm M.
•Tia SB, đi qua mép B của
vật cản, cắt màn chắn tại
điểm N. Trên Hình 15.5b,
vùng phía sau vật cản
biểu diễn vùng tối.

Thời gian: phút
Hình thức : Hs làm việc nhóm
Nhiệm vụ: - Hoàn thành cá nhân nhiệm vụ trong phiếu học tập số 4.
- Trao đổi ý kiến với bạn bên cạnh.

Câu 1: Trong hình dưới đây, năng lượng ánh sáng
mặt trời đã chuyển hoá thành dạng năng lượng nào?

Thí nghiệm này chứng
tỏ ánh sáng mang năng
lượng. Năng lượng ánh
sáng đã chuyển hoá
thành nhiệt năng.
Nêu ví dụ cho thấy năng lượng ánh sáng mặt trời còn có thể
chuyển hoá thành các dạng năng lượng khác.
Điện năng (xe ô tô điện), quang hợp (hoá năng),...

Câu 2: Cho tia sáng 1 như trên hình, hãy vẽ
các tia sáng khác để giải thích sự tạo thành
bóng của chiếc hộp trên mặt đất.

Câu 3: Nêu một số ví dụ cho thấy năng lượng
ánh sáng được chuyển hoá thành: a) điện năng;
b) nhiệt năng; c) động năng.

Ánh sáng được chuyển hoá
thành:
- Điện năng: pin quang điện.
- Nhiệt năng: bếp mặt trời.
- Động năng: xe điện chạy
bằng năng lượng mặt trời.

Đặt một đèn bàn chiếu sáng vào tường.
a/ Đưa bàn tay của em chắn chùm ánh sáng. Điều gì sẽ xảy ra
khi em thay đổi khoảng cách giữa bàn tay và tường?
b/ Thực hiện trò chơi tạo bóng trên tường theo
những gợi ý trong hình bên và giải thích vì sao có thể
tạo bóng trên tường như thế.
▲Tạo bóng các con vật trên tường
* Đặt một đèn bàn chiếu sáng vào tường.
a/ Nếu bàn tay càng gần tường, bóng trên tường càng nhỏ. Để hình
ảnh trên tường rõ nét, cần chọn nguồn sáng hẹp.
a)

b)

b/ Bàn tay cản đường đi của tia sáng nên trên tường hình thành
bóng. Sự thay đổi hình dạng của bàn tay khiến bóng thay đổi hình
dạng theo, tạo nên các hình ảnh vui nhộn.

Hiện tượng nguyệt thực khi Mặt Trăng đi
vào vùng bóng của Trái Đất. Khi Mặt Trăng
đi vào vùng tối, ta có hiện tượng nguyệt thực
toàn phần. Khi Mặt Trăng đi vào vùng nửa
tối, ta có hiện tượng nguyệt thực một phần.

Mặt trăng

3

2
A

MẶT
TRỜI

Trái Đất
Hình 3.4
phambayss.violet.vn

1

BÀI 15: ÁNH SÁNG , TIA SÁNG

BÀI 15: ÁNH SÁNG , TIA SÁNG

HẸN GẶP LẠI
CÁC EM Ở BÀI HỌC
SAU NHÉ