TIẾT 27 - BÀI 27
TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY

1

CẤU TẠO DẠ DÀY

2

TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY

NỘI
DUNG

Hãy xác định vị
trí của
dạ dày trên cơ
thể người?

Khoang miệng
Răng
Lưỡi

Họng
Tuyến nước bọt
Thực quản

Gan
Túi mật

Dạ dày
Tụy

Tá tràng
Ruột già
Ruột thừa
Hậu môn

Ruột non
Ruột thẳng

Dựa vào thông tin trong SGK em hãy hoàn thành bài sau bằng
cách điền các cụm từ thích hợp nhất vào chỗ trống.
một cái túi
1. Dạ dày có hình dạng _________________
thắt 2 đầu với
dung tích tối đa khoảng ______________.
3 lít
2. Thành dạ dày có cấu tạo _______
lớp cơ bản.
4
màng bọc, lớp cơ, lớp dưới niêm mạc, lớp niêm mạc
Gồm: ____________________________________________
3. Lớp cơ của thành dạ dày rất dày và khỏe với cấu tạo 3 lớp
cơ tính từ trong ra ngoài là:
cơ chéo, cơ vòng, cơ dọc
____________________________.

Lớp màng
ngoài
Lớp cơ dọc
Lớp
Lớp cơ cơ
vòng
Lớp cơ chéo
Lớp dưới
niêm mạc

Lớp niêm
mạc

Tâm vị
Bề mặt bên trong dạ dày

Các lỗ trên bề mặt
lớp niêm mạc
Niêm mạc

3 lớp cơ

Tế bào tiết chất
nhầy

Tế bào tiết chất nhày

Môn vị

Tuyến vị
Tuyến vị

Tế bào tiết

Pepsinogen
Tế bào tiết pepsinôgen

Tế bào tiết HCl

Tế bào tiết HCl

Hình 27.1 : Cấu tạo dạ dày và lớp niêm mạc
của nó

Gà: có 2 dạ dày: dạ dày tuyến và dạ dày cơ

Gà có 2 dạ dày: dạ dày tuyến
và dạ dày cơ
- Em hãy giải thích câu: chó
ăn là, gà ăn sỏi.

Dạ dày lợn tương đối giống dạ
dày người

Vì dạ dày trâu bò có 4 ngăn (Dạ cỏ → dạ tổ ong →
dạ lá sách → dạ múi khế) nên quá trình tiêu hóa diễn
ra như sau:
+ Thức ăn sau khi được trâu bò ăn vào sẽ được
chuyển vào dạ cỏ. Dạ cỏ là nơi chứa, làm mềm thức
ăn, có các vi sinh vật cộng sinh tiết enzim xenlulaza
giúp trâu bò tiêu hóa xenlulozo và các chất khác
+ Thức ăn sau khi được lên men và làm mềm sẽ
được chuyển qua dạ tổ ong (cùng với một lượng lớn
vi sinh vật), sau khi trâu bò ngừng ăn, thì thức ăn sẽ
được ợ lên miệng để nhai kĩ lại.
+ Thức ăn (sau khi được nhai kĩ) sẽ được chuyển
xuống dạ lá sách để hấp thụ bớt nước.
+ Thức ăn sau khi đã hấp thụ bớt nước sẽ được
chuyển qua dạ múi khế, dạ múi khế đóng vai trò như
dạ dày thật sự, có chức năng tiết pepsin và HCl tiêu
hóa protein ở cỏ và vi sinh vật.

Dựa vào cấu tạo dạ dày em hãy dự đoán các hoạt động tiêu
hóa ở dạ dày?
Tâm vị
Bề mặt bên
trong dạ
dày
3 lớp
cơ

Các lỗ trên bề mặt
lớp niêm mạc
Niêm mạc

Tế bào tiết
chất nhày
Môn
vị

Tuyến
vị

Tế bào tiết
pepsinôgen

Tế bào
tiết HCl

II. Tiêu hóa ở dạ dày

Ivan petrovich Paplop (1849 -1936)

I.P.Paplôp – Nhà sinh lí học người Nga, đã thực hiện thí nghiệm
“Bữa ăn giả” ở con chó có lỗ dò thực quản. Khi chó ăn, thức ăn
không vào dạ dày mà rơi xuống cái đĩa đặt ngay dưới cổ nó. Chỉ 3
phút sau khi thức ăn chạm lưỡi, dịch vị ở dạ dày đã tiết ra mạnh
mẽ (hình 27.2)

1. Khi nào dịch vị trong dạ dày được tiết ra ?

A

Khi thức ăn chạm vào lưỡi

B

Khi thức ăn rơi vào dạ dày

C

Khi có thức ăn chạm vào lưỡi hay niêm mạc của dạ dày.

Lúc nào cũng tiết.

D

2. Thành phần của dịch vị bao gồm ?

95% Nước + 5% (Enzim pepsin, HCL, Chất nhày)

A
B

5% Nước + 95% (Enzim pepsin, HCL, Chất nhày)

C

15% Nước + 85% (Enzim pepsin, HCL, Chất nhày)

85% Nước + 15% (Enzim pepsin, HCL, Chất nhày)

D

Em hãy nêu trạng thái
của dạ dày khi chưa có
thức ăn và khi có thức
ăn?

- Lúc chưa có thức ăn dạ dày co bóp
rất nhẹ và thưa.
- Khi có thức ăn, dạ dày co bóp mạnh
và nhanh hơn.
Pepsinogen

Enzim trong dịch vị
có tác dụng với loại
thức ăn nào?

HCl

Pepsin

HCl (pH = 23)

Prôtêin chuỗi ngắn
(gồm 3 -10 axit amin)

Em hãy hoàn thành bảng sau.
Hoạt động của
Enzim pepsin

Các lớp cơ của dạ
dày
Enzim pepsin
Tuyến vị

Sự co bóp của dạ dày

Sự tiết dịch vị

Phân cắt Prôtêin
chuỗi dài thành các
chuỗi ngắn (3-10
axit amin)
Hòa loãng thức ăn
Đảo trộn thức ăn
thấm đều dịch vị

Các hoạt động biến đổi thức ăn ở dạ dày
Biến đổi thức
ăn ở dạ dày

Biến đổi lí học

Biến đổi hoá
học

Các hoạt động
tham gia

Cơ quan hay tế
bào thực hiện

Tác dụng của hoạt
động

3. Thức ăn ở trong dạ dày bao nhiêu lâu?

3 -6 giờ

A
B

4 5 giờ

C

3 -4 giờ

2 -3 giờ

D

4. Sự đẩy thức ăn xuống ruột từng đợt nhờ hoạt
động của cơ quan bộ phận nào ?

Môn vị

A
B

Tâm vị

C

Thân vị

D

Đáy vị

5. Loại thức ăn gluxit được tiêu hóa như thế nào
trong dạ dày?

Không được tiêu hóa do không có Enzim tiêu hóa Gluxit

A
B

Tiếp tục được tiêu hóa một phần

C

Được hấp thụ trực tiếp luôn qua thành dạ dày

Cả 3 đáp án trên đều sai

D

6. Loại thức ăn lipit được tiêu hóa như thế nào
trong dạ dày?

Không được tiêu hóa do không có Enzim tiêu hóa Lipit

A
B

Tiếp tục được tiêu hóa một phần

C

Được hấp thụ trực tiếp luôn qua thành dạ dày

Cả 3 đáp án trên đều sai

D

Em hãy thử giải thích vì sao protein trong thức ăn bị dịch
vị phân hủy nhưng protein của lớp niêm mạc lại được bảo
vệ và không bị phân hủy ?
• Nhờ có lớp chất nhày do tế bào nhày của tuyến vị tiết ra.
Chất nhày sẽ được tiết ra đầu tiên để bao bọc lấy lớp niêm
mạc của dạ dày, tuy lớp chất nhày này chỉ dày 0,2mm.

Em hãy giải thích hiện tượng sôi bụng?
• Khi dạ dày trống rỗng và lượng đường trong máu quá thấp,
chúng ta sẽ có cảm giác đói. Các cơ của thành dạ dày và ruột co
lại, đẩy phần thức ăn đã tiêu hóa của bữa ăn trước đó xuống
ruột già. Tiếng kêu phát ra là tiếng động của nước, không khí
và thức ăn đang được dồn xuống qua một lối ra nhỏ. Sự co bóp
không mấy dễ chịu này báo hiệu cho chúng ta biết, đã đến lúc
dạ dày cần thêm thức ăn.

Bệnh trào ngược dạ dày?
• Tại vị trí tiếp nối giữa thực quản và dạ dày, người ta gọi nó
là tâm vị. Tâm vị là một cơ vòng có tác dụng co dãn, đóng
mở cho thức ăn đi theo chiều từ thực quản xuống dạ dày.
Khi cơ này co làm cho thức ăn ở dạ dày không quay ngược
lại thực quan. Nếu sự co dãn của cơ này gặp vấn đề, làm
dịch vị, thức ăn của dạ dày trào lên thực quản sinh ra bệnh
trào ngược dạ dày.

Một số hình ảnh đau dạ dày

CỦNG CỐ
• Em cần chú gì trong ăn uống để hoạt động tiêu hóa ở dạ dày
diễn ra tốt đẹp nhất?