Tiết 87,88,89:

I/ TÌM HIỂU CHUNG
1/ Tác giả :
- Lỗ Tấn (1881-1936) (là bút danh ghép từ họ mẹ – bà Lỗ Thụy và chữ
Tấn trong chữ tấn hành nghĩa là đi nhanh lên), tên KS: Chu Thụ Nhân
- Ông xuất thân trong một gia đình quan lại sa sút. Sau 4 lần đổi nghề
(hàng hải, khai mỏ, y); năm 1907, Lỗ Tấn quyết định làm nghề viết văn.
- Là nhà văn xuất sắc nhất của nền văn học Trung Quốc thế kỉ XX, là
người khởi xướng đổi mới hình thức thể loại truyện ngắn và phát triển
thể loại tạp văn.
- Tác phẩm tiêu biểu: Tập truyện Gào thét, Bàng hoàng, Chuyện cũ
viết lại. Truyện vừa: AQ chính truyện,…16 tập tạp văn, 75 bài thơ…

Năm 1981, ông được phong tặng danh hiệu Danh nhân văn hóa
nhân loại.
C/ta đọc văn Lỗ Tấn để biết yêu thêm c/đ này để biết làm đẹp
hơn tâm hồn mình, thanh lọc trái tim bằng những điều tốt
đẹp và cũng để lưu giữ mãi mãi trong nền VH nhân loại một
cái tên suốt đời viết cho hy vọng của con người.

Bổ sung:
- Lỗ Tấn - nhà văn cách mạng Trung Quốc. Tuy sáng tác không nhiều và tập

trung chủ yếu vào truyện ngắn và tạp văn nhưng ông vẫn xứng đáng là một trong
những nhà văn lừng danh nhất Trung Quốc thế kỉ XX và là bậc thầy truyện ngắn thế
giới.
- Ông là giáo sư của nhiều trường đại học và là linh hồn của nhiều tổ chức sinh viên yêu nước. Trong
sáng tạo nghệ thuật và phê bình lí luận, Lỗ Tấn là người kiên trì bảo vệ những sáng tác thuộc nền văn
học vô sản. Lỗ Tấn mất ngày 19 tháng 10 năm 1936 tại Thượng Hải.
- Chủ đề nổi bật trong ST: chọn đề tài từ cuộc sống của những người bất hạnh
trong xh với bệnh tật, với mục đích lôi hết bệnh tật của họ ra, làm cho mọi người
chú ý tìm cách chạy chữa: phép thắng lợi tưởng tượng, an phận, cam chịu, dửng
dưng, vô cảm…
- Bác Hồ thời trẻ rất thích đọc tác phẩm của nhà văn Lỗ Tấn vì ở đây có sự
gặp gỡ của lí tưởng giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản, sự
đồng điệu hai tâm hồn nghệ sĩ, sự gặp gỡ của 2 ngòi bút châm biếm chính trị…
Nhà thơ, nhà phê bình văn học Trung Quốc – Quách Mạc Nhược từng nói: “Trước
Lỗ tấn chưa hề có Lỗ Tấn, sau Lỗ Tấn có vô vàn Lỗ Tấn.” Câu nói này cho
thấy tầm ảnh hưởng lớn lao của nhà văn Lỗ Tấn đối với văn hóa, văn nghệ Trung
Quốc.
- Những năm 30 của thế kỉ XX, nhà văn Lỗ Tấn từng được đề cử làm ứng viên
giải thưởng Nô-ben về văn học nhưng ông từ chối với lời tâm sự cùng bạn

2/ Tác phẩm :

a. Xuất xứ
Cố hương là một trong những truyện ngắn tiêu
biểu nhất của tập Gào thét (1923)
b. Tóm tắt tác phẩm
          Sau 20 năm xa cách nhân vật “tôi” trở về quê
lần cuối cùng để giã từ làng cũ và chuyển đến nơi ở
mới. Trong cảm nhận của nhân vật “tôi” cảnh vật và
con người quê hương đã có sự thay đổi theo hướng tàn
tạ đi. Nhân vật “tôi” gặp lại thím Hai Dương và Nhuận
Thổ, một người bạn đã từ 20 năm trước, giờ đây tiều
tụy
vàcục (3
túng bấn.
Nhân vật “tôi” rời làng và nghĩ về con
c. Bố
phần)
đường
hội trong
tương lai.
- Phần xã
1 (Từ
đầu ->“Làm
ăn sinh sống”): Nv tôi trên

đường về quê
- Phần 2 (Tiếp đó ->“Sạch trơn như quét”): Nv tôi những
ngày ở quê.
- Phần 3 (Còn lại): Nv tôi trên đường xa quê.

II/ PHÂN TÍCH
1/ Nhân vật Nhuận Thổ : Nhân vật chính

 

Hai mươi năm trước

Hai mươi năm sau

Hình Khuôn mặt tròn trĩnh, nước da bánh Cao gấp hai trước, nước da vàng sạm, có
dáng mật, đội mũ lông chiên, cổ đeo vòng những nếp nhăn sâu hóm, mí mắt viền đỏ
bạc
mọng lên, bàn tay vừa thô kệch vừa nặng nề
Động Tay nắm chặt đinh ba đâm con tra Người co ro cúm rúm.
tác ngoài bãi dưa hấu bên bờ biển trong
đêm trăng.
Giọng Vô tư, hồn nhiên
nói
Thái Gọi là anh Tấn: gần gũi, thân thiết.
độ Tình bạn trong sáng, hồn nhiên

Môi mấp máy nhưng cũng nói không ra tiếng

Tính Dũng cảm, oai hùng
cách

Mụ mẫm; không còn linh hoạt, thiếu nhanh
nhẹn

Cung kính chào "Bẩm ông!", xa cách.

Hai mươi năm trước
 
 
 

- Tính tình cởi mở, hồn nhiên
hoạt bát, biết rất nhiều thứ lạ
 Một Nhuận Thổ thông minh,
lanh lẹ
 Một Nhuận Thổ thông minh,
lanh lẹ

Hai mươi năm sau
- Rụt rè, an phận, đần độn, mụ mẫm,
dáng điệu cung kính, nói chuyện
thưa bẩm…
 Nhuận Thổ là điển hình cho thế hệ
nông dân Trung Quốc khốn khổ,
phản ánh hiện thực sự thay đổi của
xã hội lúc bấy giờ.

b/ Nhân vật tôi : nhân vật trung tâm - người kể chuyện.
Trên đường về quê
- Hoàn cảnh: Trời giá lạnh, đang độ giữa đông, nhân vật “tôi” về quê sau hơn 20 năm xa cách.
-  Mục đích: Ý định là để từ giã lần cuối cùng, đem gia đình đến đất khách tôi đang làm ăn sinh sống.
- Không gian làng quê: Trời u ám, thôn xóm tiêu điều, hoang vắng nằm im lìm dưới trời vàng úa… ⇒ Lòng
tôi se lại vì “trong ký ức làng cũ đẹp hơn kia”, thất vọng, hụt hẫng vì làng xóm tiêu điều, hoang vắng quá
khác xưa.
⇒ Bức tranh làng quê ảm đạm, u ám, làm rõ tình cảnh sa sút của XHTQ đầu thế kỉ XX
Những ngày “tôi” ở quê
Nhân vật “tôi” cảm nhận mọi thứ trên quê hương mình:
- Khung cảnh:
+ Sáng tinh mơ, trên mái ngói, mấy cọng rơm khô phất phơ
+ Các gia đình đã dọn đi nhiều, càng hiu quạnh.
⇒ không gian hoang vắng, hiu quạnh, gợi cảm giác buồn
- Con người
 
+ Mẹ: “mừng rỡ, nét mặt ẩn một nỗi buồn” - nỗi buồn của người sắp phải từ giã nơi mình sinh ra và lớn
lên mà chưa hẹn ngày gặp lại.
⇒ Tâm trạng lưu luyến, buồn của một người sắp xa quê.
+ Cháu Hoàng: nhìn “tôi” chòng chọc vì nó chưa gặp “tôi” lần nào, thấy tôi khác xa những người ở quê
mà hằng ngày nó được gần gũi tiếp xúc.
⇒ nhấn mạnh sự đổi thay của quê hương, của bên trong con người

- Con người….
+ Thím Hai Dương: 20 năm trước là một người phụ nữ duyên dáng, được mọi người yêu mến,
sau 20 năm trở thành người phụ nữ xấu cả bề ngoài lẫn tính tình
+ Nhuận Thổ: Lúc nhỏ còn là cậu bé nông dân khoẻ mạnh, lanh lợi tháo vát, hiểu biết nhiều,
hiện tại là người nông dân già nua, nghèo khổ đần độn, mụ mẫm, cam chịu số phận.
⇒ Nguyên nhân: sự thay đổi này do cách sống lạc hậu của người nông dân từ hiện thực đen tối,
xã hội phong kiến đang suy tàn.
+ Nhân vật Thủy Sinh: Giống hệt bố ở tính nhút nhát, chỉ núp sau lưng bố, so với Nhuận Thổ 20 năm về
trước “gầy còm, vàng vọt cổ không đeo vòng bạc”
 
⇒ Nghèo khổ, lam lũ hơn, không đẹp đẽ như tuổi thơ Nhuận Thổ xưa. Tác giả cũng ngầm lo lắng về
tương lai thế sau như Thủy Sinh liệu có như Nhuận Thổ bây giờ.
⇒ Nhà văn nhìn thẳng vào hiện thực xã hội tha hóa con người và dùng văn chương, phơi bày hiện thực
để thức tỉnh con người “chữa bệnh tinh thần cho dân tộc”
Trên đường rời xa quê
- Hoàn cảnh: Chiều hoàng hôn ⇒ dụng ý nghệ thuật bố cục đầu cuối tương ứn, mặt khác thời gian hoàng
hôn còn gợi buồn, suy tư.
- Tâm trạng: lòng không chút lưu luyến, cảm thấy vô cùng lẻ loi, ngột ngạt.
- Mơ về một cuộc sống khác: tươi đẹp, hạnh phúc hơn lúc này
+ Mong ước: Chúng nó (bọn trẻ) không giống chúng tôi không bao giờ phải áp bức nhau.
+ “Chúng nó cần phải sống một cuộc đời mới” sống giữa làng quê tươi đẹp, con người tử tế thân thiện.

Hình ảnh con đường
- Con đường sông, đường thủy (nghĩa đen): đi mãi cũng thành đường thôi. Đó
là con đường mà tôi và cả gia đình đang đi.
- Con đường cho cả dân tộc Trung Hoa xây dựng, đổi mới, đó là niềm hy vọng
của các nhà văn về một ngày mai tươi sáng đối với cả dân tộc (nghĩa bóng).
⇒ Vấn đề đặt ra: Xây dựng những cuộc đời mới, những con đường mới tốt đẹp
hơn cho tương lai. Hi vọng vào thế hệ trẻ làm thay đổi quê hương, đem đến tự
do hạnh phúc cho con người.

QUÊ HƯƠNG LỖ TẤN NGÀY NAY

CỔ CƯ LỖ TẤN

III/ TỔNG KẾT
1. Nội dung
           Truyện ngắn phản ánh tình cảnh sa sút về mọi mặt của xã hội
Trung Quốc đầu TK XX đồng thời phê phán và hi vọng của tác giả trên cơ
sở tình yêu quê hương và nhân dân là cơ sở tư tưởng của tác phẩm. Đồng
thời đặt ra vấn đề đường đi của người nông dân, của toàn xã hội để mọi
người
suythuật
ngẫm.
2. Nghệ
- Bố cục chặt chẽ, cách sử dụng sinh động những thủ pháp nghệ thuật:
hồi ức, hiện tại, đối chiếu, đầu cuối tương ứng.
- Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lý nhân vật độc đáo góp phần khắc
hoạ tính cách nhân vật và chủ đề tác phẩm.
- Kết hợp tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận.
- Sáng tạo hình ảnh biểu tượng giàu ý nghĩa triết lý.

IV/ LUYỆN TẬP
Phân tích tác phẩm