LỊCH SỬ 8

Bài 25: “TIẾT 1”
KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA
TOÀN QUỐC(1873 – 1884)

Liên quân Pháp – Tây Ban Nha đổ bộ bán đảo Sơn Trà xâm lược nước ta ngày 31 – 8 -1858

I. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ nhất.Cuộc kháng chiến ở Hà
Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kì
1. Tình hình Việt Nam trước khi Pháp đánh chiếm Bắc Kì.

Tình
h
Nam ình Việ
t
trướ
Pháp
c khi
đ
ánh
Bắc
Kì có chiếm
gì ch
ú ý?

Thực dân Pháp:
- Tiến hành thiết lập bộ máy cai trị và
ra sức bóc lột về kinh tế.
- Âm mưu biến nơi đây thành bàn đạp
để để đánh chiếm Cam-pu-chia, rồi
chiếm nốt ba tỉnh tây Nam Kì.
- Thủ đoạn:
+ Xây dựng bộ máy cai trị có tính chất
quân sự;
+ Đẩy mạnh bóc lột tô thuế;
+ Cướp đoạt ruộng đất;
+ Mở trường đào tạo tay sai;
+ Xuất bản báo chí tuyên truyền cho
chính sách xâm lược sắp tới.

Triều đình nhà Nguyễn:
- Vơ vét tiền của nhân dân để phục vụ cho
cuộc sống xa hoa và bồi thường chiến
phí.
- Đối với Pháp triều đình muốn tiếp tục
thương
để chia
sẻ quyền
thống
=> Đâylượng
là những
chính
sách đối
nội,trị.
đối
ngoại lỗi thời.
=> Tác động: Kinh tế công, nông, thương
nghiệp sa sút. Tài chính thiếu hụt. Binh
lực suy yếu. Đời sống nhân dân cơ cực,
khởi nghĩa nông dân nổ ra khắp nơi bị
triều đình đàn áp dữ dội.
=> Đất nước khủng hoảng, rối loạn,
suy yếu về mọi mặt.

-> Tình hình có lợi cho Pháp tiếp tục việc xâm lược nước ta.

...Cơm thì nỏ (chẳng) có
Rau cháo cũng không
Đất trắng xoá ngoài đồng
Nhà giàu niêm kín cổng
Còn một bộ xương sống
Vơ vất đi ăn mày
Ngồi xó chợ, lùm cây
Quạ kêu vang bốn phía
Xác đầy nghĩa địa
Thây thối bên cầu
Trời ảm đạm u sầu
Cảnh hoang tàn đói rét
Dân nghèo cùng kiệt...”
(Vè cái thời Tự Đức)

Đời sống nhân dân khó khăn.

Khởi nghĩa nông dân bị đàn áp.

Khởi nghĩa nông dân nổ ra ở nhiều nơi bị triều đình đàn áp: Tuần Vĩnh ở Hà Đông; Đỗ Văn Đạo,
Nguyễn Văn Năm... ở Phúc Yên; Lê Văn Khuông, Đỗ Chuyên... ở Bắc Ninh; các toán thổ phỉ, hải phỉ
từ Trung Quốc tràn sang ngày một nhiều.

2. Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất

Th
Ph ực d
ch áp đ ân
i
á
ế
nh
m
lần
Bắ
t
nh hứ c K
ưt
hế nhất ì
nà
o?

Lược đồ hành chính Việt Nam cuối thế kỉ XIX

Pháp nổ súng đánh thành Hà Nội ngày 20 – 11 -1873

“Bây giờ nếu ta
chỉ cố gắng lây lất
mà sống, sao bằng
thung dung chết vì
việc nghĩa”.
(Nguyễn Tri Phương)
Tượng danh tướng Nguyễn Tri Phương ở nhà thờ
Phong Điền -Huế

Khu mộ và nhà thờ danh tướng
Nguyễn Tri Phương

Ông làm quan trải qua ba triều vua: Minh mạng (1820-1841); Thiệu Trị (1841-1847);
Tự Đức (1847-1883). Ông làm quan tới các chức: Thượng thư, Tổng đốc, Kinh lược sứ...
có lúc giáng chức làm Tham tri, Thư lại... Nhưng dù làm chức gì ông là người đức độ, tận
lực với triều đình, chăm lo cho dân và quyết tâm đánh giặc giữ nước. Với công lao và sự
nghiệp của ông, Nguyễn Tri Phương mãi được dân tộc Việt Nam nhớ tới như một vị anh
hùng tộc.

Căn cứ khởi nghĩa nông dân

Nơi thực dân Pháp chiếm đóng

Lược đồ Pháp đánh Bắc Kì lần thứ nhất

Quân triều đinh
Gồm 7000 quân, chưa
kể lực lượng nhân dân
phối hợp do Tổng đốc
Hà Nội Nguyễn Tri
Phương chỉ huy.

Quân Pháp
Gồm 212 tên, 11 khẩu
đại bác, 2 tàu chiến và
một tàu đổ bộ do Gácni-ê cầm đầu.

=> Quân triều đình đông gấp
nhiều lần quân Pháp.

3. Kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kì(1873-1874)
a, Nhân dân HN tiến hành k/c chống Pháp ntn?
b, Nhân dân các tỉnh đồng bằng Bắc Kì đã đấu tranh chống td
Pháp ntn?
c, Trình bày tóm tắt diễn biến trận Cầu Giấy 1873?
d, Thái độ của triều đình sau chiến thắng Cầu Giấy?
e, Hậu quả của việc kí Hiệp ước Giáp Tuất(1874)?

Quân ta gồm 100 người, dưới sự chỉ huy của viên Chương cơ (không rõ
tên), chặn đánh địch quyết liệt ở cửa ô Thanh Hà. Họ đã hi sinh đến người
cuối cùng.

Cửa ô Thanh Hà (ô quan Chưởng) thế kỉ XIX

Cửa ô Thanh Hà (ô quan Chưởng) thế kỉ XX

Căn cứ kháng chiến
của Nguyễn Mậu
Kiến (Thái Bình)
Căn cứ kháng chiến
của Phạm Văn Nghị
(Nam Định)

Căn cứ khởi nghĩa
nông dân
Nơi thực dân Pháp
chiếm đóng

Lược đồ Pháp đánh Bắc Kì lần thứ nhất

Căn cứ khởi nghĩa của
Phạm Văn Nghị thuộc địa
bàn núi An Hòa (Phong
Doanh - Ý Yên), Nam
Định, ông đã chiêu mộ
được 7000 quân, xây dựng
căn cứ, tổ chức chống
Pháp.

Quân ta tiến công và
chặn đánh quân Pháp

Quân Pháp tiến công

Lược đồ chiến thắng Cầu Giấy lần I

Thành Hà Nội

21 – 12 -1873
Lưu Vĩnh Phúc

Chiến thắng Cầu Giấy lần I
Quân ta tiến công và
chặn đánh quân
Pháp
Quân Pháp tiến công
Thành Hà Nội

Gác-ni-ê cùng nhiều sĩ quan
thực dân và binh lính bị giết
chết tại trận Cầu Giấy ngày
21 – 12 – 1873.

Quân Cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc

Một số điều khoản quan trọng trong Hiệp ước Giáp Tuất 1874.
Điều 5: Triều Đình Huế thừa nhận chủ quyền của Pháp trên tất cả 6
tỉnh Nam Kì.
Điều 11: Triều đình cam kết mở cửa Thị Nại (Quy Nhơn), Cửa Ninh
Hải (Hải Phòng), tỉnh lị Hà Nội, sông Hồng và tùy theo tình hình về
sau sẽ mở thêm nhiều nơi khác nữa để người ngoại quốc vào buôn bán.
So sánh nội dung của Hiệp ước Giáp Tuất 1874 với nội dung của
Hiệp ước Nhâm Tuất 1862 theo bảng sau:
Nhau
Giống
Khác

Hiệp ước Nhâm Tuất 1862

Hiệp ước Giáp Tuất 1874

Nhau
Giống
Khác

Hiệp ước Nhâm Tuất 1862

Hiệp ước Giáp Tuất 1874

Đều là những hiệp ước bán nước, đầu hàng thực dân Pháp.
Triều đình thừa nhận quyền cai
quản của nước Pháp ở ba tỉnh miền
Đông Nam Kì: Gia Định, Định
Tường, Biên Hòa và đảo Côn Lôn.

- Triều đình chính thức thừa
nhận sáu tỉnh Nam Kì hoàn
toàn thuộc về Pháp: Gia Định,
Định Tường, Biên Hòa, An
Giang, Hà Tiên, Vĩnh Long.
- So với Hiệp ước Nhâm Tuất
năm 1862 thì Hiệp ước Giáp
Tuất 1874 đã làm mất đi nhiều
hơn chủ quyền quốc gia và
quyền lợi dân tộc.

Cầu Giấy 1884

Hiệp ước Giáp
Hiệp ước Nhâm
Tuất 1862 ba tỉnh Tuất 1874 sáu tỉnh
Đông Nam Kì thuộc Nam Kì hoàn toàn
Pháp.
thuộc Pháp .

TRÒ CHƠI Ô CHỮ

1
2
3
4
5
6
7

Q U Â N
T U
N G
N
G Á C N
G I Á P T U
Đ U Y P U

?
C
C
Ầ
U
U
G
I
Ấ
Y

Ờ
N
Y
U
Ê
T

Đ E N
V Ĩ N H
Ễ NM Ậ U K I Ế N
Y Ễ N T R I P H Ư Ơ N G

Lực
dưới
sự
chỉhuy
huyquân
của
Lưu
Phúc?
Tên
Vịlượng
danh
láiước
buôn
tướng
người
chỉ
Pháp
gây
triều
rối
ởVĩnh
Hà
đình
Nội
chống
tạothực
cớ
quân
cho
Pháp
thực
khi
dân
chúng
Pháp
Tiến
đánh
Hiệp
này
được
triều
đình
Huế
kí
kết
với
dân
Pháp
năm
1874
của tướng
giặc
cầm
đầu
xâmđạo
lược
Pháp
đánh
chiếm
Bắc
Kìởlàm
ÔngTên
là người
đã xây
dựng
căn
cứquân
và lãnh
cuộc
khởi
nghĩa
nông
dân
đánh
thành
Bắc
Hà
KìNội
lần
làthứ
ai?lãnh
nhất?
Ông
là
tụ của
khởi
nghĩa
nông
dân
ờ Hà
Đông?
mất
đi
một
phần
quan
trọng
chủ
quyền
lãnh
thổ,
ngoại
giao
và thương mại của
lần
thứ
nhất?
Ý Yên, Nam Định?
Việt Nam?