CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
HÔM NAY

TIẾT 28. CHỦ ĐỀ TIÊU HÓA

Hãy chọn câu đúng nhất :
1. Quá trình nuốt diễn ra nhờ hoạt động chủ yếu của :
A. Thực quản
B. Hầu

C. Lưỡi

D. Cả 3 câu đều sai

2. Thức ăn được đẩy từ thực quản xuống dạ dày là nhờ :
A. Lưỡi
B. Cơ vòng thực quản

C. Hầu
D. Cả 3 câu đều sai

3. Trong ống tiêu hóa, tuyến tiêu hóa không có ở :
A. Dạ dày
B. Khoang miệng

C. Ruột già
D. Ruột non

Trong thức ăn có chứa
các hợp chất như
Gluxit, lipit, protein, …

Ở khoang miệng,
các hợp chất gluxit
đã được tiêu hóa
một phần.

Khi thức ăn xuống đến dạ dày những hợp
chất nào cần được tiêu hóa?

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:

Hãy xác định vị
trí của
dạ dày trên cơ
thể người?

Khoang miệng
Răng
Lưỡi

Gan
Túi mật

Họng
Tuyến nước bọt
Thực quản

Dạdày
dày
Dạ
Tụy

Tá tràng
Ruột già
Ruột thừa
Hậu môn

Ruột non
Ruột thẳng

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:
- Dạ dày hình túi, dung
Tâm vị
tích 3 lít.

Môn vị
Cho biết hình
dạng và dung
tích của dạ dày?

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:
- Dạ dày hình túi, dung
tích 3 lít.
- Thành dạ dày có cấu tạo
4 lớp: lớp màng ngoài,
lớp cơ, lớp dưới niêm
mạc và lớp niêm mạc
trong cùng.

Thành dạ dày có
cấu tạo như thế
nào?

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:
- Dạ dày hình túi, dung
Lớp màng
tích 3 lít.
ngoài
- Thành dạ dày có cấu tạo
Lớp cơ dọc
4 lớp: lớp màng ngoài,
LớpLớp
cơ vòng
cơ
lớp cơ, lớp dưới niêm
Lớp cơ chéo
mạc và lớp niêm mạc
trong cùng.
Lớp dưới
niêm mạc
- Lớp cơ dày, khỏe gồm 3
lớp: cơ dọc, cơ vòng và
Lớp niêm
mạc
cơ chéo.

Lớp cơ của thành
dạ dày có đặc điểm
gì?

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:
Tâm vị
Bề mặt bên
trong dạ dày

Các lỗ trên bề mặt
lớp niêm mạc
Niêm mạc

3 lớp cơ

Tế
bào
Tế
bào
tiết tiết
chất
nhày
chất nhầy
Môn vị
Tuyến
Tuyến
vịvị

Hình 27.1 : Cấu tạo dạ dày
và lớp niêm mạc của nó

Tế
tiết
Tếbào
bào tiết

pepsinôgen
Pepsinogen

Tế bào
tiết HCl

Tế bào tiết HCl

- Lớp dưới niêm mạc dạ dày có tuyến tiêu hóa nào?
- Nêu đặc điểm của chúng?
- Lớp dưới niêm mạc có nhiều tuyến vị .
- Mỗi tuyến vị có tế bào tiết chất nhầy, tế bào tiết Pepsinogen,
tế bào tiết HCl

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:
Enzim
Pepsinogen
Chất nhầy

Axit Clohidric
(HCl)

Các lỗ trên bề mặt
lớp niêm mạc

Niêm mạc

Tế bào tiết
chất nhầy
Tuyến vị
Tế bào tiết
Pepsinogen

Tế bào
tiết HCl

Hãy cho biết sản
phẩm của các
tuyến vị?

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY

I. Cấu tạo của dạ dày:

- Dạ dày hình túi, dung tích 3 lít.
- Thành dạ dày có cấu tạo 4 lớp: lớp màng
ngoài, lớp cơ, lớp dưới niêm mạc và lớp niêm
mạc trong cùng.
- Lớp cơ dày, khỏe gồm 3 lớp: cơ dọc, cơ
vòng và cơ chéo.
- Lớp niêm mạc với nhiều tuyến vị tiết dịch vị.

II. Tiêu hóa ở dạ dày:

I. Cấu tạo của dạ dày:
II. Tiêu hóa ở dạ dày:
I.P.Paplôp – Nhà sinh lí học người Nga, đã thực hiện thí nghiệm “B ữa ăn gi ả” ở
con chó có lỗ dò thực quản. Khi chó ăn, thức ăn không vào dạ dày mà rơi xuống cái
đĩa đặt ngay dưới cổ nó. Chỉ 3 phút sau khi th ức ăn ch ạm l ưỡi, d ịch v ị ở d ạ dày đã
tiết ra mạnh mẽ (hình 27.2)

Ivan petrovich Paplop (1849 -1936)

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:
II. Tiêu hóa ở dạ dày:

Khi nào dịch vị trong
dạ dày được tiết ra?

Khi thức ăn chạm vào lưỡi hay
niêm mạc của dạ dày thì gây ra
phản xạ tiết dịch vị.

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:
II. Tiêu hóa ở dạ dày:

Hãy cho biết
thành phần của
dịch vị?

- Nước 95%
- Enzim pepsin
- Axít clohiđric (HCl)
- Chất nhầy

5%

Dịch vị

Enzim
Pepsinogen

HCl

Enzim Pepsin

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:
II. Tiêu hóa ở dạ dày:

Em hãy nêu trạng thái của
dạ dày khi chưa có thức
ăn và khi có thức ăn?

- Lúc chưa có thức ăn dạ dày co bóp rất
nhẹ và thưa.
- Khi có thức ăn, dạ dày co bóp mạnh và
nhanh hơn.

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:
II. Tiêu hóa ở dạ dày:

Enzim trong
dịch vị có tác
dụng với loại
thức ăn nào?

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:
II. Tiêu hóa ở dạ dày:
Pepsinogen

HCl

Pepsin

HCl (pH = 2-3)

Prôtêin chuỗi dài

(gồm nhiều axit amin)

Prôtêin chuỗi ngắn

(gồm 3 -10 axit amin)

Hoàn thành
bảng bằng
những cụm từ
sau :

Phân cắt Prôtêin
chuỗi dài thành các
chuỗi ngắn (3-10
axit amin)

Hoạt động của
Enzim pepsin

Các lớp cơ của dạ
dày

Sự co bóp của dạ dày

Enzim pepsin

Hòa loãng thức ăn

Tuyến vị

Đảo trộn thức ăn
thấm đều dịch vị

Sự tiết dịch vị

Các hoạt động biến đổi thức ăn ở dạ dày
Biến đổi
thức ăn ở
dạ dày
Biến đổi lí
học
Biến đổi
hoá học

Các hoạt
động tham gia

Cơ quan hay
tế bào thực
hiện

Tác dụng của
hoạt động

Hoàn thành
bảng bằng
những cụm
từ sau :

Hoạt động của
Enzim pepsin
Sự co bóp của dạ dày
Sự tiết dịch vị

Biến đổi
thức ăn ở
dạ dày
Biến đổi lí
học
Biến đổi
hoá học

Các lớp cơ của dạ
dày

Phân cắt Prôtêin
chuỗi dài thành các
chuỗi ngắn (3-10
axit amin)

Enzim pepsin

Hòa loãng thức ăn

Tuyến vị

Đảo trộn thức ăn
thấm đều dịch vị

Các hoạt động biến đổi thức ăn ở dạ dày
Cơ quan hay
Các hoạt
Tác dụng của
tế bào thực
động tham gia
hoạt động
hiện

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:
II. Tiêu hóa ở dạ dày:
* Biến đổi lý học: Sự tiết
dịch vị, sự co bóp của dạ
dày  Làm nhuyễn thức
ăn, đảo trộn thức ăn thấm
đều dịch vị.
* Biến đổi hóa học: Enzim
Pepsin sẽ phân cắt Protein
chuỗi dài thành các Protein
chuỗi ngắn (3 -10 axit
amin).

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:
Trả lời các câu hỏi sau :
II. Tiêu hóa ở dạ dày:
1. Sự đẩy thức ăn xuống ruột nhờ
hoạt động của các cơ quan bộ phận
nào?

 Nhờ hoạt động co của các cơ dạ dày và sự co
của cơ vòng ở môn vị.

2. Loại thức ăn gluxit và lipit được
tiêu hoá trong dạ dày như thế nào?

+ Thức ăn Gluxit tiếp tục được tiêu hóa một
phần nhỏ ở giai đoạn đầu khi thức ăn chưa
trộn đều với dịch vị (không lâu).
+ Lipit không được tiêu hoá trong dạ dày vì
trong dịch vị không có enzim tiêu hóa lipit.

3. Hãy giải thích vì sao prôtêin trong
thức ăn bị dịch vị phân huỷ nhưng
prôtêin của lớp niêm mạc dạ dày lại
được bảo vệ và không bị phân huỷ?

 Nhờ chất nhầy được tiết ra từ các tế bào
tiết chất nhầy ở cổ tuyến vị. Các chất nhày
phủ lên bề mặt niêm mạc, ngăn cách các tế bào
niêm mạc với pepsin.

Bài 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY
I. Cấu tạo của dạ dày:
II. Tiêu hóa ở dạ dày:
* Biến đổi lý học: Sự tiết dịch
vị, sự co bóp của dạ dày  Làm
nhuyễn thức ăn, đảo trộn thức
ăn thấm đều dịch vị.
* Biến đổi hóa học: Enzim
Pepsin sẽ phân cắt Protein
chuỗi dài thành các Protein
chuỗi ngắn (3 -10 axit amin).
- Thức ăn được đẩy xuống
ruột nhờ hoạt động của cơ dạ
dày phối hợp với cơ vòng ở
môn vị.
- Thức ăn được lưu giữ trong
dạ dày từ 3 – 6 giờ tùy loại
thức ăn.

Thức ăn được
lưu giữ ở dạ
dày trong thời
gian bao lâu?

Sau khi tìm hiểu xong quá trình tiêu hóa ở dạ dày,
em hãy cho biết ở dạ dày có các hoạt động tiêu hoá
nào?
1. Ăn và uống
2. Tiết dịch tiêu hoá
3. Biến đổi lí học
4. Biến đổi hoá học
5. Đẩy thức ăn từ dạ dày xuống ruột
6. Hấp thụ chất dinh dưỡng
7. Thải phân

*Một số bệnh liên quan đến dạ dày

Viêm loét
dạ dày

Xuất huyết dạ
dày

Ung thư
dạ dày

Một số triệu chứng của bệnh viêm
loét dạ dày.

Nguyên nhân gây bệnh viêm loét dạ dày:
- Thói quen ăn uống: ăn uống không điều độ, không
đúng giờ, ăn quá khuya, ăn quá no hoặc để bụng quá
đói.
- Khẩu phần ăn không hợp lí: ăn nhiều đồ chua, đồ cay
nóng...
- Thói quen sinh hoạt: vừa ăn vừa làm những việc
khác như xem tivi, đọc sách...
- Sử dụng các thực phẩm không đảm bảo chất lượng,
thực phẩm bẩn...
-Sử dụng thuốc lá, các chất kích thích như rượu, bia..
-Yếu tố tâm lý: Khi lo âu, căng thẳng thần kinh kéo dài.
-Nhiễm vi khuẩn HP, …

Muốn bảo vệ
dạ dày ta
phải ăn uống
như thế nào?

Không sử dụng nhiều các
chất không có lợi cho tiêu
hóa như: thuốc lá, rượu,
cà phê, …
Không ăn mặn vì có thể
làm viêm loét dạ dày
Ăn uống điều độ, đúng giờ
Tránh căng thẳng thần
kinh

Vì sao chúng
ta cần phải
ăn uống đúng
giờ?

Cơ chế tiết dịch vị do hệ thần
kinh điều khiển thuộc phản xạ
có điều kiện. Khi ăn đúng giờ
dịch vị tiết ra nhiều hơn giúp
quá trình tiêu hóa thức ăn hiệu
quả hơn. Nếu ăn không đúng giờ
dịch vị tiết ít hơn gây khó khăn
trong việc tiêu hóa, lâu dần dẫn
đến bệnh đau dạ dày.

Chúng ta có
nên đọc sách,
xem ti vi trong
lúc ăn không?
Vì sao?

Không. Vì đọc sách, xem
phim trong khi ăn hay làm
việc ngay sau khi ăn sẽ
phân tán sự chú ý của não,
khiến lượng máu cung cấp
cho cơ quan tiêu hóa sẽ ít
đi, ảnh hưởng đến chức
năng tiêu hóa của dạ dày,
hoạt động tiêu hóa sẽ
giảm.

BÀI TẬP CỦNG CỐ
Chọn câu trả lời đúng:
Câu 1: Biến đổi lí học ở dạ dày gồm:
Tiếc quá!
Sai rồi
bạn ơi!

a. Sự tiết dịch vị
Tiếc quá!
Sai rồi
bạn ơi!

c. Sự nhào trộn thức ăn

Tiếc quá!
Sai rồi
bạn ơi!

b. Sự co bóp ở dạ dày
Hoan hô!
Bạn đã
đúng!

d. Cả a,b,c

Câu 2. Loại chất không được tiêu hoá hoá học ở
dạ dày là
Tiếc quá!
Sai rồi
bạn ơi!

a. Prôtêin

b. Gluxit
Hoan hô!
Bạn đã
đúng!

c. Lipit

Tiếc quá!
Sai rồi
bạn ơi!

Tiếc quá!
Sai rồi
bạn ơi!

d. Cả b,c đều đúng

Câu 3. Enzim tiêu hoá trong dạ dày là
Hoan hô!
Bạn đã
đúng!

Tiếc quá!
Sai rồi
bạn ơi!

b. Mantozơ

a. Pepsin

Tiếc quá!
Sai rồi
bạn ơi!

Tiếc quá!
Sai rồi
bạn ơi!

c. Tripsin

d. Amilaza

Củng cố
4. Ở dạ dày có các hoạt động tiêu hoá nào ?

Tiết dịch vị hoà loãng thức ăn

A
B

Đảo, nghiền bóp thức ăn thấm đều dịch vị

C

Cắt prôtêin chuỗi dài thành prôtêin chuỗi ngắn

Cả A , B và C

D

Củng cố

5. Loại thức ăn nào được biến đổi về cả
hoá học và lí học ở dạ dày ?
Protein

A
B

Gluxit

C

Lipit

Khoáng

D

Củng cố

6. Cơ cấu tạo thành dạ dày thuộc loại :
Cơ vòng

A
B

Cơ dọc

C

Cơ chéo

Cả 3 loại cơ trên

D

Củng cố

7. Chất nào dưới đây không có trong dịch vị ?
HCl

A
B

Chất nhầy

C

Enzim Amilaza

Enzim Pepsin

D

Bài tập
Hãy chọn ý đúng nhất
Câu 8: Tác dụng của HCl trong dịch vị là:
A. Hoạt hóa biến đổi enzim pepsinogen thành
enzim pepsin
B. Tạo môi trường axit cho enzim hoạt động
C. Cả A và B đều đúng
D. Tất cả A, B, C đều sai
Câu 9: Sản phẩm của sự biến đổi hóa học ở dạ dày
là:
A. Đường mantozo
B. Vitamin
C. Protein chuỗi ngắn
D. Axít amin

Bài tập
Hãy chọn ý đúng nhất
10. Dịch vị được tiết ra khi
a. Khi nhìn thấy thức ăn
b. Thức ăn chạm vào lưỡi
c. Thức ăn chạm vào lớp niêm mạc
dạ dày
d Khi thức ăn chạm vào lưỡi và lớp
d.
niêm mạc dạ dày

Hãy chọn những câu trả lời đúng
Ở dạ dày diễn ra các hoạt động tiêu hóa nào sau đây ?

Tiết dịch
vị
Tiết
nước bọt

Biến đổi lí
học của
thức ăn

Đẩy
thức
ăn từ
dạ dày
xuống
ruột
Đảo trộn
thức ăn thấm
nước bọt

Biến đổi
hóa học
của thức
ăn

Câu 6: Tìm những điểm giống và khác nhau giữa tiêu hóa ở
khoang miệng và tiêu hóa ở dạ dày?
* Giống nhau:
- Đều có hoạt động biến đổi lí học mạnh hơn biến đổi hóa học.
- Sản phẩm tạo ra là những chất trung gian, chưa phải là chất
đơn giản nhất.
* Khác nhau:

Tiêu hóa ở khoang miệng
- Biến đổi lí học mạnh hơn dạ dày
do tác dụng của các cơ lưỡi, răng,
các cơ nhai.
- Biến đổi hóa học yếu hơn dạ dày
(enzim amylaza làm biến đổi tinh
bột chín)
- Sản phẩm tạo ra do tác dụng của
enzim amylaza là đường đôi
mantozo.
- Môi trường tiêu hóa mang tính
chất kiềm do dịch nước bọt tạo ra.

Tiêu hóa ở dạ dày
Biến đổi lí học yếu hơn ở
miệng do tác dụng của các cơ
trên thành dạ dày.
- Biến đổi hóa học mạnh hơn
ở miệng (enzim pepsin làm
biến đổi protein)
- Sản phẩm tạo ra do tác
dụng cua enzim pepsin là
protein chuỗi ngắn.
- Môi trường tiêu hóa mang
tính chất axit do dịch vị tạo

DẶN DÒ

- Học bài cũ
- Đọc phần : “Em có biết” SGK trang 89.
- Trả lời các câu hỏi cuối bài.
- Chuẩn bị bài mới : Tiêu hoá ở ruột non.
+ Cấu tạo của ruột non
+ Quá trình tiêu hóa diễn ra ở ruột non

CHÚC CÁC EM HỌC TỐT
TẠM BIỆT