TIẾT 40

TIẾT
40
I. Đặc điểm của câu ghép
1. Ví dụ : SGK/111

a) Tôi quên thế nào được những cảm

giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng
tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười
giữa bầu trời quang đãng.
b) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy
sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm
nắm tay tôi dẫn đi trên con đường
làng dài và hẹp.

c) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay
đổi, vì chính lòng tôi đang có sự
thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.

TIẾT
40
I. Đặc điểm của câu ghép

1. Ví dụ: SGK/111
) Tôi //quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy
C1
C
V
ảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười
V1

iữa bầu trời quang đãng.

C2

V2

b) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió
lạnh, mẹ tôi //âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường
C
V
làng dài và hẹp.
c) Cảnh vật chung quanh tôi// đều thay đổi, vì chính lòng
C1
V1
C2
tôi//đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi //đi học.
V3
V2
C3

- Câu (a) cụm C-V
nòng cốt là cụm
lớn; 2 cụm C1-V1
và C2-V2 là các
cụm nhỏ nằm trong
cụm lớn.

- Câu (b) chỉ
có một cụm C V làm nòng cốt
=> Là câu đơn.

- Câu (c) có ba
cụm C - V
không bao chứa
nhau tạo thành
=> Là câu ghép.

TIẾT
40
I. Đặc điểm của câu ghép

1. Ví dụ: SGK/111
2. Kết luận:
Câu ghép là câu do hai hoặc
nhiều cụm C - V không bao chứa
nhau tạo thành. Mỗi cụm C - V
này được gọi là một vế câu.

Kiểu cấu tạo câu

Câu cụ
thể

Câu có một cụm C-V

(b)
Câu đơn

Câu có
hai hoặc
nhiều cụm
C-V

(a)
Cụm C-V nhỏ
nằm trong cụm Câu mở
rộng
C-V lớn.
(c)
Các cụm C-V
không bao chứa Câu ghép
nhau.

TIẾT
40
I. Đặc điểm của câu ghép:
II. Cách nối các vế câu ghép:

1. Ví dụ:
a) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính
lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.

b)

- Nối bằng:

Dấu phẩy; Quan
hệ từ “vì”; Dấu
hai chấm (:)

Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng
C1
V1
nhiều và trên không có những đám mây bàng
bạc, lòng
- Nối bằng quan
C2
tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu hệ từ “và”
V2
trường.
c) Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy,
vì hồi ấy tôi không biếtC1
ghi và ngày V1
nay tôi không
V2
C3 V3
nhớ hết. C2

- Nối

băng dấu
phẩy; Quan hệ
từ “vì”, “và”

TIẾT
40
I. Đặc điểm của câu ghép:

II. Cách nối các vế câu
ghép:
1. Ví dụ:
2. Kết luận

- Có 2 cách nối:
+ Dùng từ nối
+ Không dùng từ nối

c) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay
đổi, vì chính lòng tôi đang có sự
thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
(1) Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài
đường rụng nhiều và trên không có
những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao
nức những kỉ niệm mơn man của buổi
tựu trường.
(3) Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi
lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và
ngày nay tôi không nhớ hết.

CÂU GHÉP

Đặc điểm

Do hai
hoặc
nhiều
cụm C-V
không
bao chứa
nhau tạo
thành

Mỗi cụm
C-V là
một vế
câu.

Cách nối các vế câu.

Dùng từ
nối (quan
hệ từ,
cặp quan
hệ từ,
cặp từ hô
ứng)

Không
dùng từ
nối (dấu
phẩy,
dấu
chẩm
phẩy,
dấu hai
chấm)

I. Đặc điểm của câu ghép:
II. Cách nối các vế câu ghép:
III. Luyện tập:
1) Bài tập 1: (T.113)

a) (1)Dần buông chị ra, đi con!(2)Dần ngoan lắm nhỉ!(3)U
C1
van Dần, u lạy Dần!(4)Dần hãy để cho chị đi với u, đừng
V1
C2 V2
giữ chị nữa.(5)Chị con có đi, u mới có tiền nộp sưu, thầy
V1 C2
V2
C3
C1
Dần mới được về với Dần chứ!(6)Sáng ngày người ta đánh
C1
V3
trói thầy Dần như thế, Dần có thương không.(7)Nếu Dần
C1
C2
V2
V1
không buông chị ra, chốc nữa ông lí vào đây, ông ấy trói nốt
C2
V1
V2
C3
cả u, trói nốt cả Dần nữa đấy. (Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
V3

b) Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không
C2
V1
V2
C1
ra tiếng. Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật
C1
như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ
C2
V1
ngay lấy mà căn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới
V2
(Những ngày thơ ấu, Nguyên Hồng)
thôi.

c) Rồi hai con mắt long lạnh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn
tôi. Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại,
C1
C2
V1
khoé mắt tôi đã cay cay.
V2

(Những ngày thơ ấu, Nguyên Hồng)

d) Một hôm, tôi phàn nàn việc ấy với Binh Tư. Binh Tư là một
người láng giềng khác của tôi. Hắn làm nghề ăn trộm nên vốn
C1
không ưa lão Hạc bởi vì lão lương thiện quá. Hắn bĩu môi và
V1
V2
C2
bảo:
- Lão làm bộ đấy!

(Lão Hạc, Nam Cao)

2) Bài tập 2: (T.113)
Với mỗi cặp quan hệ từ dưới đây, hãy đặt một câu ghép.

nhà tôi ở xa nên……...................
tôi đi học bằng xe đạp.
a) Vì..........

mưa thì.........................
chúng ta không đi đá bóng nữa.
b) Nếu trời
...............
nhà Ân nghèo nhưng bạn
ấy vẫn học giỏi.
c) Tuy.......................
.........
học giỏi mà.......................
bạn ấy còn hát rất hay.
d) Không những Vân
.....................
3) Bài tập 3: (T.113)

Chuyển các câu ghép ở bài tập 2 thành những câu ghép
mới bằng một trong hai cách sau:
a) Bỏ bớt một quan hệ từ.
b) Đảo lại trật tự các vế câu.

Mẫu

Chúng ta không đi đá bóng nữa nếu trời mưa.

4. Bài tập 4 (SKG/114)
Đặt câu ghép với mỗi cặp từ hô ứng dưới đây:

đến, nó đi.
a) Tôi
….. vừa..............đã……....
, tớ theo
b) Bạn
……đi đâu................đấy.
.
nghiêng ngả.
to, cây cối
Gió
c) ……càng...................càng.............

Bài tập 5 (SKG/114)
Viết một đoạn văn ngắn về một trong các đề tài
sau (trong đoạn văn có sử dụng ít nhất một câu
ghép).
a.Thay đổi thói quen sử dụng bao bì nilông.
b.Tác dụng của việc lập dàn ý trước khi viết bài
tập làm văn.

* Học bài:
- Nắm kĩ đặc điểm cấu tạo và các cách nối vế câu trong câu ghép.
- Làm đầy đủ bài tập vào vở bài tập.
- Tìm một số đoạn văn trong các văn bản mà em đã học có câu
ghép và phân tích cấu tạo ngữ pháp của câu ghép tìm được.
• Chuẩn bị bài mới: “Ôn dịch, thuốc lá”
(Đọc kĩ văn bản và trả lời các câu hỏi ở SGK)