Kiểm tra bài cũ
Câu1: Nêu các phương pháp thuyết minh đã học?
Câu 2: Đọc và cho biết đoạn văn sau sử dụng phương pháp thuyết minh
nào?

Bút bi là một dụng cụ học tập quen thuộc của mỗi một học sinh và
nó sẽ luôn gắn bó với chúng ta suốt chặng đường tiếp thu học vấn
cũng như công việc.
Về chủng loại, bút bi có hàng nhập nước ngoài (hàng ngoại) và
hàng sản xuất trong nước (hàng nội). Có người cho rằng “hàng
ngoại nhập là tốt nhất” nhưng thực ra chưa phải là như thế. So về
mặt giá cả của loại bút bình thường, bút bi nội có giá trung bình
từ 1500 đồng đến 5000 đồng một cây, còn bút ngoại nhập có giá
từ 5000 đồng đến 10000 đồng, thậm chí còn lên đến 15000 đồng
mộ
Phương pháp thuyết minh: nêu định nghĩa, nêu số liệu

Tập làm văn
ĐỀ VĂN THUYẾT MINH VÀ CÁCH
LÀM BÀI VĂN THUYẾT MINH

I. ĐỀ VĂN THUYẾT MINH VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN THUYẾT MINH
1. Đề văn thuyết minh

a.Giới thiệu một gương mặt trẻ thể thao Việt Nam.(ví dụ: Nguyễn
Thúy Hiền, Trần Hiếu Ngân.......
b. Giới thiệu một tập truyện.
c. Giới thiệu chiếc nón lá Việt Nam.
d. Giới thiệu chiếc áo dài Việt Nam.
e. Thuyết minh về chiếc xe đạp.
g. Thuyết minh về đôi dép lốp trong kháng chiến.
h. Giới thiệu về một di tích, thắng cảnh nổi tiếng của quê hương (đền,
chùa, hồ, kiến trúc.)
i. Thuyết minh về một giống vật nuôi có ích.
k.Giới thiệu về hoa ngày Tết ở Việt Nam
l. Thuyết minh về một món ăn dân tộc.( Bánh chưng, bánh giầy....)
m. Giới thiệu về tết trung thu.
n. Giới thiệu một đồ chơi dân gian.

- Nhận xét về phạm vi các đề văn nêu trên
- Dựa vào tính chất của bài văn thuyết minh để tìm hiểu
đề văn và yêu cầu về nội dung của bài văn thuyết minh.
- Phạm vi đối tượng của đề văn thuyết minh là sự vật, con người,
lễ hội, di tích…
- Các đề văn được nêu có đầy đủ 2 phần:
+ Phần nêu lên đối tượng phải thuyết minh: gương mặt trẻ thể
thao Việt Nam, một tập truyện, chiếc nón lá Việt Nam, chiếc áo
dài, đôi dép lốp kháng chiến…
+ Phần yêu cầu thuyết minh: giới thiệu, thuyết minh

a.Giới thiệu một gương mặt trẻ thể thao Việt Nam.(ví dụ: Nguyễn
Thúy Hiền, Trần Hiếu Ngân.......
Thể thao.
b Giới thiệu một tập truyện.
Văn học
c. Giới thiệu chiếc nón lá Việt Nam. Sự vật
d. Giới thiệu chiếc áo dài Việt Nam. Sự vật
Sự vật
e. Thuyết minh về chiếc xe đạp.
f. Thuyết minh về đôi dép lốp trong kháng chiến. Sự vật
g. Giới thiệu về một di tích, thắng cảnh nổi tiếng của quê hương (đền,
chùa, hồ, kiến trúc.)
Sự vật
h. Thuyết minh về một giống vật nuôi có ích.
Động vật
i.Giới thiệu về hoa ngày Tết ở Việt Nam Cây hoa
k. Thuyết minh về một món ăn dân tộc.( Bánh chưng, bánh giầy....) Ẩm thực
l. Giới thiệu về tết trung thu.
Lễ hội
m. Giới thiệu một đồ chơi dân gian.
Sự vật

a.Giới thiệu một gương mặt trẻ thể thao Việt Nam.(ví dụ: Nguyễn
Thúy Hiền, Trần Hiếu Ngân.......
b. Giới thiệu một tập truyện.
c. Giới thiệu chiếc nón lá Việt Nam.
d. Giới thiệu chiếc áo dài Việt Nam.
e. Thuyết minh về chiếc xe đạp.
g. Thuyết minh về đôi dép lốp trong kháng chiến.
h. Giới thiệu về một di tích, thắng cảnh nổi tiếng của quê hương (đền,
chùa, hồ, kiến trúc.)
i. Thuyết minh về một giống vật nuôi có ích.
k.Giới thiệu về hoa ngày Tết ở Việt Nam
l. Thuyết minh về một món ăn dân tộc.( Bánh chưng, bánh giầy....)
m. Giới thiệu về tết trung thu.
n. Giới thiệu một đồ chơi dân gian.

Đối tượng thuyết minh được nêu cụ thể rõ ràng, hay có
thể chọn lựa theo ý của người viết

Đề bài : Nón lá Việt Nam

- Cách ra đề: 2 cách
Cách 1 : Dạng đầy đủ: có yêu cầu thể loại và đối tượng.
Cách 2 : Dạng khuyết: chỉ có đối tượng.

Đề 1. Kể về một món quà đáng nhớ là được bố mẹ tặng một
chiếc xe đạp
Đề 2. Tả một chiếc xe đạp
Đề 3. Thuyết minh về chiếc xe đạp.
Đề tự sự:

Đề miêu tả:

Yêu cầu người viết: trình bầy diễn biến của sự việc,

Yêu cầu người viết: tái hiện lại đặc điểm, tính chất nổi
bật của đối tượng

Đề thuyết minh: Yêu cầu người viết : trình bầy tri thức về đối tượng

2. Cách làm bài văn thuyết minh

Văn bản : Xe đạp
.

XE ĐẠP
Có một thời xe đạp là phương tiện giao thông cá nhân chủ yếu của người Việt
Nam. Xe đạp là phương tiện giao thông giản tiện chuyển động nhờ sức người.
Xe đạp do nhiều bộ phận tạo thành, chủ yếu là hệ thống truyền động, hệ thống
điều khiển và hệ thống chuyên chở. Hệ thống truyền động gồm khung xe, bàn
đạp, trục giữa, ổ bi giữa, dây xích, đĩa, ổ líp, hai trục, ổ bi và hai bánh trước sau.
Người đi xe đạp ngồi lên xe, chân đạp bàn đạp làm trục xe chuyển động, đĩa
chuyển động kéo dây xích làm chuyển động ổ líp và bánh sau, tạo lực đẩy cho xe
tiến về phía trước. Đĩa răng cưa có đường kính lớn hơn đường kính ổ líp, số răng
cưa của nó nhiều gấp hơn 2 lần số răng cưa của ổ líp. Khi đĩa chuyển động một
vòng thì ổ líp chuyển động hơn 2 vòng. ổ líp chuyển động làm bánh xe chuyển
động theo. Đường kính bánh xe thường là 650mm hay 700mm, gấp 10 lần đường
kính ổ líp, như vậy ổ  líp quay một vòng thì bánh xe đã lăn được một quãng dài. ổ
líp quay nhanh sẽ làm xe chạy nhanh. Lúc đầu bánh xe làm bằng gỗ, khi chạy se
xóc rất dữ. Ngày nay người ta làm bánh xe bằng cao su, lốp ở ngoài, săm ở trong,
khi bơm đủ hơi, có lực đàn hồi, xe chạy ít xóc hẳn.
Hệ thống điều khiển gồm ghi đông có hai tay cầm xoay được qua cổ xe có ổ bi
nhằm lái cho bánh xe trước đi theo phương hướng mong muốn. Hai cái phanh lắp
hai đầu tay cầm, điều khiển cho tốc độ xe khi đang chạy nhanh có thể chậm lại.

Hai tay cầm ở ghi đông vừa là tay lái, vừa là chỗ nắm để giữ cho người đi xe ngồi
vững trên xe. Bộ phanh gồm tay phanh, giây phanh truyền sức ép xuống càng
phanh làm cho má phanh ép vào hai bên vành xe tạo thành lực ma sát làm giảm
tốc độ chuyển động của bánh xe và xe chạy chậm lại hoặc đứng hẳn lại khi cần
thiết. Nhờ bộ phanh mà người đi xe có thể dừng xe theo ý muốn.
Hệ thống chuyên chở gồm yên xe và giàn đèo hàng hoặc giỏ đựng. Yên xe lắp ở
trên khung xe là chỗ ngồi của người đi xe. Dàn đèo hàng lắp ở phía sau yên, dựa
trên trục bánh xe sau, có thể chở được khá nhiều hàng. Có khi người ta lại lắp bộ
phận chở hàng ở phía trước, dựa trên trục bánh xe trước.
Ngoài các bộ phận chính như trên, xe đạp còn có cái chắn xích và hai chắn bùn
lắp trên bánh sau và bánh trước, có đèn xe lấy nguồn điện từ đinamô lắp ở trước
càng xe, và đèn tín hiệu lắp ở phía sau, có thể có chuông lắp gần chỗ tay cầm.
Xe đạp là phương tiện giao thông rất tiện lợi trong cự li ngắn như trong làng,
trong thành phố nhỏ. Xe đạp chuyển động không gây ô nhiễm. Đi xe đạp là một
cách vận động cơ thể  như một hoạt động thể thao.
Hiện nay xe máy quá nhiều, có cơ lấn lướt xe đạp, vừa gây ách tắc giao thông,
vừa gây ô nhiễm môi trường. Trong tương lai khi phương tiện giao thông công
cộng phát triển, xe đạp vẫn là phương tiện giao thông cá nhân không thể thiếu,
vừa sạch sẽ vừa tiện lợi.

a. Đối tượng thuyết minh của bài văn là gì?
b. Chỉ ra ở phần Mở bài, Thân bài, Kết bài và cho
biết nội dung mỗi phần.
c. Để giới thiệu vể chiếc xe đạp, bài viết đã trình
bày cấu tạo chiếc xe như thế nào(Xe gồm mấy bộ
phận? Các bộ phận đó là gì ? Các bộ phận ấy được
giới thiệu theo thứ tự nào? Có hợp lí không? Vì
sao?.
d. Phương pháp thuyết minh trong bài là gì?

Đối tượng thuyết minh của đề bài trên là chiếc xe đạp
* Bố cục có 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài.

1. Mở bài : từ đầu……nhờ sức người : giới thiệu khái
quát về chiếc xe đạp.
2.Thân bài: tiếp từ “xe đạp........thể thao”: giới thiệu cấu
tạo, nguyên tắc hoạt động, lợi ích của chiếc xe.
3. Kết bài: còn lại: vị trí của chiếc xe đạp trong đời sống
con người Việt Nam và trong tương lai.

Cách 2:
Xin chào, tôi là chiếc xe đạp luôn gắn bó với mọi người đây. Thân
thiết với nhau như vậy, nhưng chắc nhiều người cũng chưa biết hoàn
toàn về tôi đâu nhỉ. Vậy thì hãy cùng theo chân tôi khám phá thôi nào.
Cách 3:
Trong cuộc sống hiện đại ngày nay có rất nhiều phương tiện
giao thông cho chúng ta lựa chọn. Nếu chiếc xe máy và ô tô là
phương tiện giúp ta đi được các đoạn đường dài nhưng những hệ
lụy về ô nhiễm môi trường đang là vấn nạn nghiêm trọng thì chiếc
xe đạp lại giải quyết được vấn đề trên.Vậy xe đạp là phương tiện
giao thông như thế nào chúng ta cùng nhau đi tìm hiểu.

Hệ thống
chuyên chở

Hệ thống
điều
khiển

.

Bộ phận phụ

Hệ thống truyền động

Xe đạp
Bộ phận chính
Hệ
thống
truyền động:
Khung xe, bàn
đạp, trục giữa,
ổ bi, dây xích,
,líp, đường
kính bánh xe
650mm

Hệ thống
điều khiển:
Ghi đông,
bộ phanh ...

Bộ phận phụ
Hệ thống
chuyên
chở: yên
xe, dàn
đèo hàng,
giỏ đựng
đồ.

Chắn
xích,
chắn
bùn, đèn
xe,
chuông.

Lợi ích

Là phương
tiện giao
thông tiện
lợi, rèn
luyện sức
khỏe.

Thứ tự bộ phận chính-phụ ,giúp người đọc nắm được cấu tạo và
nguyên lý vận hành của chiếc xe.
Phương pháp: phân loại phân tích,kết hợp với liệt kê,nêu số liệu

-Nguồn gốc ra đời: từ cuộc cách mạng chế tạo phương
tiện giao thông ở khoảng thế kỉ 18.Được người Pháp
mang vào Việt nam sử dụng cùng với quá trình xâm
lược.
- Là phương tiện chủ lực băng rừng xuyên núi tiếp tế
lương thực cho bồ đội trong hai cuộc kháng chiến
chống pháp và chống Mĩ cứu nước.Mỗi xe có thể chở
từ 80kg-100kg hàng
-Cách bảo quản ,thường xuyên vệ sinh sạch sẽ,tra dầu
vào ổ bi ổ líp…tránh để xe dưới trời mưa

https://
www.you
tube.com/
watch?
v=eBVvE
sab2cU

- Mở bài:
Giới thiệu đối tượng thuyết minh
-Thân bài:
Trình bày cấu tạo, các đặc điểm, lợi ích… của
đối tượng.
-Kết bài:
Bày tỏ thái độ đối với đối tượng.

*Yêu cầu khi làm bài
• Tìm hiểu kĩ đối tượng.…
• Xác định phạm vi tri thức về đối tượng.
• Sử dụng phương pháp thuyết minh thích
hợp.
• Ngôn từ chính xác, dễ hiểu.

Bài tập. Lập ý và dàn ý cho đề văn thuyết minh về cái nón Việt Nam

1.Tìm hiểu đề
- Đối tượng: Chiếc nón lá
- Nội dung: cung cấp các tri thức về chiếc nón lá
2.Tìm ý
- Nguồn gốc
- Hình dáng,nguyên liệu tạo ra nón?
- Quy trình làm nón ?
- Công dụng
- Bảo quản thế nào?
- Làng nghề tiêu biểu?

3 Lập dàn ý
a. Mở bài : Giới thiệu về chiếc nón láViệt Nam.
- Nón là vật dụng quen thuộc với đời sống người Việt từ xưa đến nay.

b. Thân bài
* Nguồn gốc xuất hiện thế kỉ XIII đời nhà Trần..
*. Hình dáng, nguyên liệu
- Nón hình chóp
- Làm bằng lá cây lụa thuộc họ cây nhà cọ, lá nón phơi sương, kết với những
vòng tròn bằng nứa rừng nhỏ dần lên đỉnh tạo độ bền, dẻo cho nón.
*. Quy trình làm nón :
- Vót nứa, rẽ lá, phơi sương, ủi lá,
- Định vị 16 vòng nứa vào khuôn gỗ hình chóp.
- Xếp hai lớp lá ( trong 20, ngoài 30 lá), ngọn hướng lên.
Khâu lá vào khung bằng cước từ trên xuống dưới.
Khi hoàn tất, quét lên mặt ngoài một lớp dầu bóng hay bọc lại bằng ni lông trong
suốt bảo vệ nón.
Trang trí : hình chìm bên trong, ảnh, thêu .

*. Công dụng
- Nón dùng để che mưa, nắng, quạt mát. Làm duyên cho các thiếu nữ làm quà
tặng. Người bạn thân thiết của nhà nông.

-Tôn thêm vẻ đẹp người phụ nữ Việt Nam.

-Nguồn cảm hứng sáng tác nghệ thuật.
- Cùng với tà áo dài, nón là biểu trưng của đất nước, con người Việt Nam.
*. Làng nghề tiêu biểu
-Làng Chuông (Hà Tây), Huế, Quảng Bình . . .
* Bảo quản :Cất, treo sau khi sử dụng tránh nước, ướt cần hong khô. Không để
vật nặng đè lên.
c. Kết bài
- Chiếc nón lá biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam, là nét đẹp văn hóabền
vững của người Việt Nam.
- Chiếc nón trong hiện tại và tương lai.

“Từ làng chuông ở Tây Hồ đến Ba Đồn những chiếc nón lá trải
đi khắp nẻo đường và trở thành thân quen trong đời sống
thường nhật của người phụ nữ. Chiếc nón lá là người bạn thiết
thân, người bạn thủy chung với người lao động dùng để đội đầu
che mưa, che nắng khi ra đồng khi đi chợ,là chiếc quạt xua đi
những giọt mồ hôi dưới nắng hè gay gắt nên có câu thơ:
“Mát mặt anh hùng khi nắng hạ

Che đầu thôn nữ lúc mưa sa”

Nó còn là vật làm duyên tăng nét nữ tính của người phụ nữ.
buổi tan trường, hình ảnh những cô nữ sinh với tà áo trắng tinh
khôi nghiêng nghiêng dưới vành nón lá là núm đồng tiền làm
duyên, là cảm hứng nghệ thuật của bao văn nhân nghệ sĩ
Sao anh không về thăm quê em
Ngắm em chằm nón buổi đầu tiên
Bàn tay xây lá, tay xuyên nón
Mười sáu vành, mười sáu trăng lên

Trong nghệ thuật, tiết mục múa nón của các cô gái với chiếc áo
dài duyên dáng…..

a. Bài cũ

Hướng dẫn về nhà

- Học nội dung bài: Nắm rõ cấu trúc ra đề, và cách làm bài
văn thuyết minh.
- Viết hoàn chỉnh bài tập 2.
b. Chuẩn bị bài mới
Lập dàn ý viết viết thành bài văn hoàn chỉnh 2 đề sau.
+ Đề 1: Thuyết minh về kính đeo mắt.
+ Đề 2: Thuyết minh về chiếc bút bi.
* Yêu cầu: + Quan sát kỹ đồ dùng cần thuyết minh.
+ Tìm hiểu cấu tạo, nguyên lý hoạt động, công
dụng của đối tượng.