- Quan sát ảnh 1 số loài sinh vật sâu đây.
- Các em sẽ chia các sinh vật thành 2 nhóm và nêu đặc
điểm để phân chia 2 nhóm sinh vật đó và cho đến khi
mỗi nhóm chỉ còn lại 1 sinh vật.

Con cá rô

Con nhện
Con lươn

Con cua đồng

Con chuồn chuồn

1
2

Cách phân loại các sinh vật trên gọi là gì?
Khóa lưỡng phân
1
Khóa lưỡng phân
là gì?

Khóa lưỡng phân là cách phân loại sinh vật dựa trên một đôi đặc
điểm đối lập để phân chia chúng thành 2 nhóm.

Cách xây dựng khóa lưỡng
phân như thế nào?

- Xác định đặc điểm đặc trưng đối lập của
mỗi sinh vật, dựa vào đó phân chia chúng
thành 2 nhóm cho đến khi mỗi nhóm chỉ còn lại
1 sinh vật.
- Vẽ sơ đồ khóa lưỡng phân.

Bài 23:

THỰC HÀNH XÂY DỰNG
KHÓA LƯỠNG PHÂN

Bài 23: THỰC HÀNH XÂY DỰNG KHÓA LƯỠNG PHÂN
1. Chuẩn bị:
- Sơ đồ khóa lưỡng phân bảy bộ côn trùng.
- Bộ ảnh đại diện bảy bộ côn trùng.
- Bộ ảnh đại diện năm giới sinh vật.
2. Cách tiến hành:

1

Tìm hiểu sơ đồ khóa lưỡng phân bảy bộ côn trùng:

1. Quan sát hình 23.1, em
hãy nêu các đặc điểm dùng
để phân loại bảy bộ côn
trùng?

Hình 23.1. Sơ đồ khóa lưỡng phân định loại bảy bộ côn trùng (theo Linnaeus)

Các đặc điểm dùng để phân loại bảy bộ côn trùng:

01

Cánh: đặc điểm cánh, số
lượng cánh

02

Đặc điểm miệng

03

Đặc điểm bụng

Hình 23.2. Đại diện bảy bộ côn trùng

Đặc điểm

Tên bảy bộ côn
trùng

Cánh

Miệng

Bụng

Không có
Cánh dạng nửa

Kiểu vòi hút

Có 1 đôi cánh

Kiểu nhai nghiền

Có 2 đôi cánh, cánh trước dạng sừng
Kiểu nhai nghiền
(cứng)
Có 2 đôi cánh, cánh trước dạng màng,
Kiểu nhai nghiền
có vảy
Có 2 đôi cánh, cánh trước dạng màng,
Kiểu nhai nghiền
không có vảy

Cuối bụng con cái không có kim chích

Có 2 đôi cánh, cánh trước dạng màng,
Kiểu nhai nghiền
không có vảy

Cuối bụng con cái có kim chích

Dựa vào hình 23.1, 23.2
và bảng đặc điểm, em hãy
gọi tên các bộ côn trùng
từ a đến h.

Bộ
Bộ
Không Cánh
cánh
nửa

Bộ
Hai
cánh

Bộ
Cánh
cứng

Bộ
Cánh
vảy

Bộ
Cánh
mạng

Bộ
Cánh
màng

Hình 23.1. Sơ đồ khóa lưỡng phân định loại bảy bộ côn trùng (theo Linnaeus)

Cánh
Không

Có
Không

Miệng kiểu nhai nghiền
Có
Có hai đôi cánh
Có
Không
Cánh trước dạng màng
Không

Có
Mặt cánh trước không có vảy
Không

Có
Không

Bộ
Không
cánh

Bộ
Cánh
nửa

Bộ
Hai
cánh

Bộ
Cánh
cứng

Bộ
Cánh
vảy

Bộ
Cánh
mạng

Kim chích ở cuối bụng con cái
Có

Bộ
Cánh
màng

Bài 23: THỰC HÀNH XÂY DỰNG KHÓA LƯỠNG PHÂN

2

Thực hành xây dựng khóa lưỡng phân:
Các bước xây dựng khóa lưỡng phân 5 giới sinh vật:

Xác định đặc điểm
đặc trưng của mỗi đại
diện sinh vật trong 5
giới.
Tiếp tục phân chia các
nhóm trên thành 2 nhóm
cho đến khi mỗi nhóm chỉ
còn 1 sinh vật.

Dựa vào một đôi đặc
điểm đối lập phân chia
sinh vật thành 2 nhóm.
Bước

Bước

01

02

03

04

Bước

Bước

Vẽ sơ đồ khóa lưỡng phân.

Luyện tập
Giới Thực vật

Giới Nấm

Giới Nguyên sinh

Giới Khởi sinh

Quan sát hình hoàn thành
phiếu học tập số 1
Đặc điểm

Giới Động vật

Tên 5 giới

Đặc điểm
tế bào

Tổ chức
cơ thể

Dinh
dưỡng

Di chuyển

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Đặc điểm
Tên 5 giới

Đặc điểm tế
bào

Tổ chức cơ
thể

Dinh dưỡng

Di chuyển

Khởi sinh

Nhân sơ

Đơn bào

Dị dưỡng

Có

Nguyên sinh

Nhân thực

Đơn bào

Dị dưỡng

Có

Thực vật

Nhân thực

Đa bào

Tự dưỡng

Không

Nấm

Nhân thực

Đa bào

Dị dưỡng

Không

Động vật

Nhân thực

Đa bào

Dị dưỡng

Có

Dựa vào các đặc điểm của 5 giới trong phiếu học tập số 1, em
hãy vẽ sơ đồ khóa lưỡng phân 5 giới sinh vật?
Tế bào
Nhân sơ

Nhân thực
Tổ chức cơ thể
Đơn bào

Đa bào
Dinh dưỡng
Tự dưỡng

Dị dưỡng
Di chuyển
Không

Khởi sinh Nguyên sinh

Thực vật

Nấm

Có

Động vật

Báo cáo kết quả thực hành:
Báo cáo: Kết quả thực hành xây dựng khóa lưỡng phân
Thứ … ngày …. tháng …. năm ….
Họ tên: ………………………. Lớp ……….
Sơ đồ khóa lưỡng phân đại diện năm giới sinh vật.

BT1: Xây dựng khóa lưỡng phân của các sinh vật sau:

Con cá rô

Con nhện
Con lươn

Con cua đồng

Con chuồn chuồn

Sơ đồ khóa lưỡng phân:

Một số loài động vật

Không có chân

Không có vảy

Có vảy

Có chân

Có cánh

Không có cánh

Có mai

Con lươn

Cá rô

Chuồn
chuồn

Con cua

Không có mai

Con nhện

Vận dụng

BT2: Xây dựng khóa lưỡng phân của các sinh vật sau:

Khỉ

Bọ ngựa

Chim bồ câu
Cá mập

Rùa

Sơ đồ khóa lưỡng phân:

Một số loài động vật

Không có lông

Có lông

2 chân

4 chân

Không chân

Có chân

Có mai

Chim bồ câu

Khỉ

Cá mập

Rùa

Không có mai

Bọ ngựa