CHƯƠNG VI:
TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG
LƯỢNG
Bài 31: TRAO ĐỔI CHẤT

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:
Quan sát Sơ đồ trao đổi chất giữa cơ
thể với môi trường và trả lời câu hỏi:
1. Cơ thể đã lấy những chất gì từ môi
trường ngoài?
- Thức ăn
- Ôxi
- Nước
- Muối
khoáng
2. Cơ thể thải ra môi trường ngoài
những chất gì?
Cacbonic, phân và nước tiểu

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:
Quan sát Sơ đồ trao đổi chất giữa cơ thể với môi trường, thảo luận và hoàn thành
phiếu học tập số 1:
Các hệ cơ quan
1. Tiêu hoá
2. Hô hấp
3. Tuần hoàn
4. Bài tiết

Vai trò trong quá trình
trao đổi chất

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:

Các hệ cơ
quan
1.Tiêu hoá

2. Hô hấp

3. Tuần hoàn

Vai trò trong quá trình trao đổi chất
Lấy thức ăn từ môi trường ngoài, biến đổi thành chất dinh
dưỡng và thải các chất cặn bã qua hậu môn

- Lấy Ôxi cung cấp cho các phản ứng sinh hoá và thải khí
Cacbônic ra môi trường ngoài
- Vận chuyển Ôxi và chất dinh dưỡng tới tế bào và vận
chuyển khí cacbônic tới phổi, chất thải tới cơ quan bài tiết
-Lọc máu loại bỏ các chất thải bài tiết qua nước tiểu

4. Bài tiết

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:

- Sự trao đổi chất đảm bảo cho cơ thể tồn tại và phát triển
+ Trao đổi chất ở cấp độ cơ thể : môi trường ngoài cung cấp thức
ăn , nước , muối khoáng và oxi qua hệ tiêu hoá , hệ hô hấp đồng
thời tiếp nhận chất bã, sản phẩm phân huỷ và cacbonic từ cơ thể
thải ra

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:
(?) Nếu ta sống trong môi trường bị ô
nhiễm thì sẽ ảnh hưởng như thế nào
đến sự sống của cơ thể?

Nếu sống trong môi trường ô nhiễm sẽ gây tác hại rất lớn
đến đời sống con người, làm cho cơ thể dễ mắc một số
bệnh về đường hô hấp (viêm phổi, viêm phế quản, ..), về
dường tiêu hoá (tả, lị, ...), về sức khoẻ sinh sản (vô sinh).
Ngoài ra còn mắc nhiều căn bệnh hiểm nghèo như: cúm A
(H1N1), HIV/AIDS, đột biến cấu trúc di truyền gây bệnh ung
thư, quái thai,...

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:
II. Trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong:
(?) Môi trường trong cơ thể gồm
những thành phần nào?
Máu, nước mô và bạch huyết
(?) Quan sát sơ đồ, nêu mối quan hệ
giữa máu, nước mô và bạch huyết?
MÁU

NƯỚC MÔ
BẠCH HUYẾT

- Một số thành phần của máu thấm
thấu qua thành mạch tạo ra nước mô
- Nước mô thấm thấu qua
thành mạch bạch huyết tạo ra bạch
huyết
- Bạch huyết lưu
chuyển trong mạch rồi lại đổ về tĩnh
mạch máu và hoà vào máu.

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:
II. Trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong:
Quan sát sơ đồ, thảo luận trả lời
các câu hỏi sau:
1. Máu và nước mô cung
cấp những gì cho tế bào?
2. Hoạt động sống của tế bào tạo ra
những sản phẩm gì? Sản phẩm đó đổ
vào nước mô rồi vào máu được đưa
tới đâu?
3. Sự trao đổi chất giữa tế bào và
môi trường trong biểu hiện như thế
nào?

Mao mạch bạch huyết
O2 và các chất dinh
dưỡng

Nước mô
(huyết tương,
bạch cầu, và
tiểu cầu)

Tế bào
CO2 và các chất
thải

Mao mạch máu

Năng lượng cho hoạt
động sống của cơ thể

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:
II. Trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong:
Quan sát sơ đồ, thảo luận trả lời
các câu hỏi sau:
1. Máu và nước mô cung
cấp những gì cho tế bào?

Máu và nước mô cung cấp
ôxi và chất dinh dưỡng cho
tế bào

Mao mạch bạch huyết
O2 và các chất dinh
dưỡng

Nước mô
(huyết tương,
bạch cầu, và
tiểu cầu)

Tế bào
CO2 và các chất
thải

Mao mạch máu

Năng lượng cho hoạt
động sống của cơ thể

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:
II. Trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong:
Quan sát sơ đồ, thảo luận trả lời
các câu hỏi sau:
2. Hoạt động sống của tế bào tạo ra
những sản phẩm gì? Sản phẩm đó đổ
vào nước mô rồi vào máu được đưa
tới đâu?

- Tạo ra năng lượng cung cấp cho
hoạt động sống của cơ thể
- Chất thải và khí
cacbonic được thải ra ngoài

Mao mạch bạch huyết
O2 và các chất dinh
dưỡng

Nước mô
(huyết tương,
bạch cầu, và
tiểu cầu)

Tế bào
CO2 và các chất
thải

Mao mạch máu

Năng lượng cho hoạt
động sống của cơ thể

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:
II. Trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong:
Quan sát sơ đồ, thảo luận trả lời
các câu hỏi sau:
3. Sự trao đổi chất giữa tế bào và môi
trường trong biểu hiện như thế nào?

Ở cấp độ tế bào, các chất dinh
dưỡng và ôxi nhận từ máu và
nước mô được tế bào sử dụng
cho các hoạt động sống. Đồng
thời, các sản phẩm phân huỷ
được thải vào môi trường
trong, đưa tới cơ quan bài tiết
và phổi để thải ra ngoài.

Mao mạch bạch huyết
O2 và các chất dinh
dưỡng

Nước mô
(huyết tương,
bạch cầu, và
tiểu cầu)

Tế bào
CO2 và các chất
thải

Mao mạch máu

Năng lượng cho hoạt
động sống của cơ thể

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:
II. Trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong:

Ở cấp độ tế bào, các chất
dinh dưỡng và ôxi nhận từ
máu và nước mô được tế bào
sử dụng cho các hoạt động
sống. Đồng thời, các sản phẩm
phân huỷ được thải vào môi
trường trong, đưa tới cơ quan
bài tiết và phổi để thải ra
ngoài.

Mao mạch bạch huyết
O2 và các chất dinh
dưỡng

Nước mô
(huyết tương,
bạch cầu, và
tiểu cầu)

Tế bào
CO2 và các chất
thải

Mao mạch máu

Năng lượng cho hoạt
động sống của cơ thể

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:
II. Trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong:

III. Mối quan hệ giữa trao đổi chất ở cấp độ cơ thể với trao đổi chất ở cấp độ TB.

(?) Sơ đồ trên cho ta nhận biết được
điều gì?
Mối quan hệ giữa trao đổi chất của
cơ thể với trao đổi chất ở tế bào.

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:
II. Trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong:

III. Mối quan hệ giữa trao đổi chất ở cấp độ cơ thể với trao đổi chất ở cấp độ TB.
- Trao đổi chất ở cơ thể cung cấp chất dinh dưỡng, O2 cho tế bào và nhận từ tế
bào các sản phẩm bài tiết, CO2 để thải ra môi trường
- Trao đổi chất ở tế bào giải phóng năng lượng cung cấp cho các cơ quan trong cơ thể
thực hiện các hoạt động trao đổi chất.
- Hoạt động trao đổi chất ở hai cấp độ gắn bó mật thiết với nhau không thể tách rời,
đảm bảo cho cơ thể tồn tại và phát triển

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ:
1. Sự trao đổi chất ở cấp độ cơ thể được thực hiện:
A. Cơ thể thu nhận nước, thức ăn, ôxi, muối khoáng qua hệ tiêu
hoá, hô hấp
B. Cơ thể giữ lại toàn bộ các sản phẩm thừa, khí cácbônic
C. Cơ thể thải những chất cặn bã, khí cácbônic ra ngoài qua hệ tiêu hoá,
hô hấp, bài tiết
D. Cả A và C đúng
2. Trao đổi chất ở cấp độ tế bào thể hiện ở:
A. TB trao đổi chất với môi trường trong
B. Môi trường trong cung cấp oxy và dinh dưỡng cho tế bào.
C. Tế bào thải vào máu khí cácbônic và các sản phẩm bài tiết
D. Cả 3 ý đều đúng

KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ:
KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ:
Ôxi
CO2

3

Dinh dưỡng và
muối khoáng

5. Quan sát
tranh, nêu
tên các chất
mà cơ thể
lấy vào và
thải ra môi
trường

4 Nước tiểu

5 Phân

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:
-Học thuộc phần ghi nhớ, trả các câu hỏi 1,2,3
trang 101 sách giáo khoa
- Nghiên cứu trước bài chuyển hoá
- Vẽ sơ đồ chuyển hoá vật chất và năng lượng ở
tế bào.