Kiểm tra bài cũ
1- Em hãy cho biết: Đồng hóa là gì? Dị hóa là
gì?
Trả lời
-Đồng hóa là quá trình tổng hợp từ những chất
đơn giản thành các chất phức tạp đặc trưng của
cơ thể và tích lũy năng lượng.
-Dị hóa là quá trình phân giải các chất phức tạp
thành các sản phẩm đơn giản và giải phóng năng
lượng.

KIỂM TRA BÀI CŨ
2) Vì sao nói sự chuyển hóa vật chất và năng
lượng là đặc trưng cơ bản của sự sống?
- Mọi hoạt động sống của cơ thể đều cần năng
lượng, năng lượng lại được giải phóng từ quá
trình chuyển hóa.
- Vậy nếu không có chuyển hóa thì không có
hoạt động sống.

BÀI 33

THÂN NHIỆT

NỘI DUNG:
I. Thân nhiệt
II- Sự điều hòa thân nhiệt
II- Phương pháp phòng chống nóng lạnh

I- THÂN NHIỆT
Quan sát các hình sau và trả lời các câu hỏi
1. Người ta đo thân nhiệt như thế nào? và để làm gì?
2. Nhiệt độ cơ thể ở người khỏe mạnh khi trời nóng và lạnh
là bao nhiêu và thay đổi như thế nào?

I. THÂN NHIỆT

Cách
đo
nhiệt
độ
cơ
thể

I. THÂN NHIỆT

1. Thân nhiệt là nhiệt độ của cơ thể.
2. Ở người bình thường nhiệt độ cơ
thể luôn ổn định ở mức 37 độ và
không dao động quá 0,5 độ

II. Sự điều hòa thân nhiệt
1. Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt

Nhiệt do hoạt động của cơ thể sinh ra đã đi
đâu và để làm gì?
Được máu phân phối khắp cơ thể và tỏa ra
môi trường để đảm bảo cho thân nhiệt ổn
định

Thân nhiệt ổn định
Dị hóa

Sinh
nhiệt

Tỏa
nhiệt

Da

Hô
hấp
Bài
tiết

Sinh
nhiệt

Tỏa
nhiệt

Thân nhiệt giảm
Thân nhiệt tăng

90%

10%

Hiện tượng
- Mùa hè da hồng hào

- Mùa đông da thường tái hoặc
sởn gai ốc
- Lao động nặng,người nóng
toát mồ hôi
- Vào ngày trời nóng, không
thoáng gió, độ ẩm không khí
cao, mồ hôi chảy thành
dòng,người bức bối khó chịu

Giải thích

II. Sự điều hòa thân nhiệt
1. Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt

Vì sao da người hồng hào về mùa hè và
da thường tái hoặc sởn gai ốc về mùa
đông (trời lạnh)?

Mao
mạch
Cơ co
chân lông
Tuyến
mồ hôi
Lông
mao

Cấu tạo da

II. Sự điều hòa thân nhiệt
1. Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt

Khi lao động nặng cơ thể có những
phương thức tỏa nhiệt nào?
- Qua hơi nước ở hoạt động hô hấp
- Qua da
- Qua sự bốc hơi của mồ hôi

Người lao động nặng thì hô hấp
mạnh và đổ mồ hôi

Khi trời lạnh

Mao mạch da co lại, lưu
lượng máu qua da ít nên da
tím tái. Đồng thời cơ chân
lông co lại nên sởn gai ốc
làm giảm thiểu sự tỏa nhiệt
qua da

Khi trời nóng
Mao mạch da dãn, lưu
lượng máu qua da
nhiều tạo điều kiện cho
cơ thể tăng cường tỏa
nhiệt

II. Sự điều hòa thân nhiệt
1. Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt

Khi trời nóng, độ ẩm không khí cao, trời oi
bức, cơ thể ta có những phản ứng gì và
có cảm giác như thế nào?

Khi trời oi bức: mồ hôi tiết ra nhiều
nhưng lại khó bay hơi nên mồ hôi
chảy thành dòng, sự tỏa nhiệt khó
khăn ta cảm thấy bức bối, khó chịu

II. Sự điều hòa thân nhiệt
1. Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt

Tại sao khi rét chúng ta lại run?

Vì khi đó các cơ co giãn liên tục, gây
phản xạ run giúp tạo ra nhiệt, làm cho
thân nhiệt tăng lên

II. Sự điều hòa thân nhiệt
1. Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt

Da là cơ quan đóng vai trò quan trọng nhất trong
điều hòa thân nhiệt.
- Khi trời nóng và khi lao động nặng, mao mạch ở
da dãn giúp tỏa nhiệt nhanh, đồng thời tăng
cường tiết mồ hôi, mồ hôi bay hơi sẽ lấy đi một
lượng nhiệt của cơ thể.
- Khi trời rét, mao mạch ở da co lại, cơ chân lông
co để giảm sự tỏa nhiệt

Thảo luận:
Hiện tượng

Giải thích

-Mùa hè da hồng hào

- Vì

mao mạch máu dãn, lưu
lượng máu qua da nhiều
- Tỏa nhiệt ra môi trường
nhiều

- Mùa đông da thường tái
hoặc sởn gai ốc

- Mao

mạch máu co, lưu
lượng máu qua da ít
- Tỏa nhiệt ra môi trường ít

- Lao động thì người nóng vµ - Mồ hôi bay hơi mang đi một
lượng nhiệt lớn làm mát cơ
toát mồ hôi
thể
Mồ hôi thoát ra không bay hơi
- Vào ngày trời nóng, không
thoáng gió, độ ẩm không khí được nên chảy thành dòng,
nhiệt không thoát ra ngoài nên
cao, mồ hôi chảy thành
dòng,người bức bối khó chịu người bức bối khó chịu

1. Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt

Da có vai trò quan trọng trong sự
điều hòa thân nhiệt: cho nhiệt bức
xạ qua da thoát mồ hôi mang theo
nhiệt ra ngoài cơ thể.

2.Vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa thân
nhiệt.
Đọc thông tin sách giáo khoa, thảo luận nhóm
để trả lời câu hỏi:
Tại sao hệ thần kinh có vai trò chủ đạo trong
điều hòa thân nhiệt

2. Vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa
thân nhiệt
Hệ thần kinh đóng vai trò chủ đạo trong hoạt
động điều hòa thân nhiệt
- Sự tăng, giảm quá trình dị hóa ở tế bào
- Phản ứng co, dãn mạch máu dưới da
- Tăng, giảm tiết mồ hôi
- Co, duỗi cơ chân lông để

Để
điều
tiết
sự
tỏa
nhiệt

2.Vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa thân
nhiệt.

Hệ thần kinh giữ vai trò chủ đạo trong
điều hòa thân nhiệt vì Điều hòa dị hóa
ở tế bào tức điều hòa sự sinh nhiệt,
điều hòa co dãn mạch máu dưới da,
điều khiẻn tăng giảm tiết mồ hôi, co
duỗi chân lông, từ đó điều tiết sự tỏa
nhiệt

III. PHƯƠNG PHÁP PHÒNG CHỐNG NÓNG, LẠNH

THẢO LUẬN
1. Vì sao khi nhiệt độ môi trường cao mà
không thoáng gió ta dễ bị cảm nóng?
2. Vì sao khi đi nắng hay vừa lao động xong
ta không tắm ngay hoặc ngồi ở nơi gió
lùa?
3. Vì sao khi trời rét ta phải giữ ấm cho
cơ thể?

III. PHƯƠNG PHÁP PHÒNG CHỐNG NÓNG, LẠNH

- t0 môi trường cao nhưng không thông
thoáng, sự tỏa nhiệt và thoát mồ hôi bị
ngưng trệ làm nhiệt độ cơ thể tăng cao 
dễ bị cảm nóng
- Đi nắng hay vừa lao động nặng xong,
thân nhiệt đang cao mà tắm ngay hay ngồi
nghỉ nơi gió lùa  có thể bị cảm sốt
- Mùa rét, cơ thể mất nhiều nhiệt mà không
giữa cho cơ thể đủ ấm  cảm lạnh

III. PHƯƠNG PHÁP PHÒNG CHỐNG NÓNG, LẠNH

Để đề phòng cảm nóng, cảm lạnh, trong
lao động và sinh hoạt hàng ngày ta cần
phải chú ý những điểm gì?

III- Phương pháp phòng chống nóng-lạnh
Thảo luận nhóm
1.Chế độ ăn uống của mỗi người ở mùa hè, mùa
đông cần phải như thế nào ?
2.Vào mùa hè chúng ta cần làm gì để chống nóng?
3. Để chống rét chúng ta cần phải làm gì ?
4.Tại sao rèn ruyện thân thể cũng là biện pháp
phòng chống nóng, lạnh?
5. Khi xây nhà ở, công sở …cần phải làm gì góp
phần chống nóng, chống lạnh?
6.Trồng cây xanh có phải là một biện pháp chống
nóng không ? Tại sao?

Phương pháp phòng chống nóng- lạnh
Đặc điểm
1. Chế độ ăn
uống
2. Mặc

3. Phương tiện

Mùa đông

Mùa hè

Trả lời

1. Mùa đông cần ăn những thức ăn giàu năng
lượng, nhiều lipit hơn để cung cấp đủ nhiệt cho
cơ thể, mùa hè nên ăn những thức ăn nhiều
vitamin nhiều rau, hoa quả
2. Về mùa hè cần phải bố trí nhà cửa thoáng
mát, sử dụng các phương tiện để chống nóng
3. Để chống rét, chúng ta cần mặc quần áo đủ
ấm cho cơthể, bố trí nhà cửa kín đáo để tránh
gió .

4. rèn luyện thân thể tập thể dục ,thể thao
hợp lý là biện pháp chống nóng, lạnh vì cơ
thể tăng sức khỏe, tăng khả năng chịu đựng
5. Xây dựng nhà cửa công sở cần phải bố trí
thoáng mátvà trồng nhiều cây xanh để góp
phần chống nóng lạnh .
6. Trồng cây xanh là một biện pháp chống
nóng tốt vì cây xanh hấp thụ năng lượng ánh
sáng mặt trời đáng kể làm giảm nhiệt độ môi
trường, đồng thời với quá trình đó cây xanh
còn thoát hơi nước làm mát môi trường xung
quanh

Phương pháp phòng chống nóng-lạnh
Đặc điểm
1. Chế độ ăn
uống
2. Mặc

3. Phương tiện

Mùa đông

Mùa hè

Cần ăn nhiều và ăn những
Cần uống nhiều nước, ăn
thức ăn nóng, cung cấp nhiều canh rau giàu nước để đủ
năng lượng
mồ hôi phát tán nhiệt

+ Cần đội mũ nón khi đi
Cần mặc ấm, giữ ấm chân, đường và lao động
cổ, ngực
+ Mặc quần áo rộng và
thoáng.

Chăn, lò sưởi, điều hòa

Quạt, điều hòa

III- Phương pháp phòng chống nóng-lạnh
-Khi đi nắng cần đội mũ, nón.
-Không chơi thể thao ngoài trời nắng và nhiệt độ không khí cao.
-Trời nóng, sau khi lao động nặng hoặc khi đi nắng về, mồ hôi ra
nhiều không được tắm ngay, không ngồi nơi lộng gió, không bật
quạt quá mạnh.
-Trời rét cần giữ ấm cơ thể nhất là cổ, ngực, chân, không ngồi
nơi hút gió
-Rèn luyện thể dục thể thao hợp lý để tăng khả năng chịu đựng
của cơ thể
-Trồng cây xanh tạo bóng mát ở trường học và khu dân cư.

Củng cố
Giải thích câu:
“Trời nóng chóng khát, trời mát chóng đói”
Trời nóng chóng khát: trời nóng đổ mồ hôi nhiều
để tỏa nhiệt  cơ thể mất nhiều nước  khát
Trời mát (rét) chóng đói: vì cơ thể tăng cường
chuyển hóa để tăng sinh nhiệt

• Học bài, trả lời các câu hỏi SGK – trang 106
• Đọc mục em có biết
• Đọc trước bài mới 34