TRƯỚC CÁCH MẠNG

Thơ ông trước Cách mạng
luôn thấm đẫm nỗi buồn, nỗi
sầu nhân thế. Ông thường bị
ám ảnh bởi cái vô cùng vô tận
của không gian và cái bơ vơ,
bé nhỏ của con người trước
thiên nhiên, vũ trụ.

SAU CÁCH MẠNG

Thơ ông tràn đầy niềm vui,
niềm tin yêu cuộc sống. Thiên
nhiên vũ trụ trở nên khoáng
đạt, hài hoà, gần gũi, thân
thiết với con người; con người
trở thành chủ nhân của vũ trụ.

Đoàn thuyền đánh cá
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
 Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
 Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
 Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
 Cá thu biển Đông như đoàn thoi
 Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
 Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
 Lướt giữa mây cao với biển bằng,
 Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
 Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
 

 Cá nhụ cá chim cùng cá đé,
 Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
 Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé,
 Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.
 
Ta hát bài ca gọi cá vào,
 Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao,
 Biển cho ta cá như lòng mẹ,
 Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
 
Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng,
 Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng,
 Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông,
 Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
 
Câu hát căng buồm với gió khơi,
 Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
 Mặt trời đội biển nhô màu mới
 Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.

Từ ngữ

Hình ảnh

Chú thích

Cá bạc

Loài cá cùng họ với cá thu, thân và má có vẩy nhỏ,
màu trắng nhạt.

Cá thu

Loài cá biển sống ở tầng mặt nước, thân dẹt hình
thoi.

Cá chim

Loài cá mình dẹt, vẩy lớn.

Cá song

Sống ở gần bờ, thân dày và dài, có nhiều vạch dọc
thân hoặc các chấm màu đen và hồng.

Cá nhụ
Cá đé

Thân dài, hơi dẹt.
Còn gọi là cá bẹ, cùng họ với cá trích nhưng lớn
hơn.

ĐIỀN CÁC THÔNG TIN ĐỂ HOÀN THÀNH NỘI DUNG TRONG BẢNG SAU

Thể loại
Phương thức biểu đạt

Thơ 7 chữ
Biểu cảm kết hợp với miêu tả.
Kết hợp hài hoà 2 nguồn cảm hứng:

Cảm hứng chủ đạo

- Cảm hứng về thiên nhiên vũ trụ
- Cảm hứng về con người lao động
3 phần:

Bố cục

-Hai khổ đầu: Cảnh đoàn thuyền ra khơi lúc hoàng hôn
-Bốn khổ giữa: cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển
-Khổ cuối: cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về.

ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
HAI KHỔ ĐẦU
(Khổ 1,2)

BỐN KHỔ GIỮA
(Khổ 3,4,5,6)

Ra khơi

Đánh cá trên biển

KHỔ THƠ CUỐI
(Khổ 7)

Trở về

(Theo hành trình ra khơi đánh cá – Trình tự không gian)

Hoàng hôn

Đêm trăng

Bình minh

(Theo sự vận động tuần hoàn của vũ trụ- Trình tự thời gian)

Đoàn thuyền đánh cá
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
 Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
 Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
 Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
 Cá thu biển Đông như đoàn thoi
 Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
 Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
 Lướt giữa mây cao với biển bằng,
 Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
 Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
 

 Cá nhụ cá chim cùng cá đé,
 Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
 Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé,
 Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.
 
Ta hát bài ca gọi cá vào,
 Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao,
 Biển cho ta cá như lòng mẹ,
 Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
 
Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng,
 Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng,
 Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông,
 Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
 
Câu hát căng buồm với gió khơi,
 Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
 Mặt trời đội biển nhô màu mới
 Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.

THẢO LUẬN NHÓM BÀN (3 phút)
1, Đoàn thuyền đánh cá ra khơi trong thời gian và
không gian nào?
2, Nhận xét về nghệ thuật được sử dụng trong hai câu
thơ:
“Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa”
Từ đó, em cảm nhận được cảnh thiên nhiên như thế
nào?

“Mặt

trời xuống biển như hòn lửa”

Sóng đã cài then, đêm sập cửa”.
- So sánh độc đáo: Mặt trời - hòn lửa -> rực rỡ, huy hoàng.
-

Nhân hóa, liên tưởng thú vị:  Sóng là then cài, màn đêm là cánh cửa,
->vũ trụ như ngôi nhà lớn bắt đầu nghỉ ngơi, thư giãn
-> Đoàn thuyền ra khơi như trở về với ngôi nhà thân quen của mình.
- Động từ “cài”, “sập” diễn tả sự vận động nhanh chóng của không
gian và thời gian, giờ phút nghỉ ngơi đã thực sự bắt đầu.
=>Cảnh biển hoàng hôn đẹp, kì vĩ, tráng lệ, rực rỡ, huy hoàng, không
gian rộng lớn khoáng đạt nhưng ấm áp, gần gũi, thân yêu như chính
ngôi nhà của những người dân. Đó chính là sự giao hòa giữa con
người với thiên nhiên, vũ trụ.

“Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.”

Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi !

“Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,

 Cá thu biển Đông như đoàn thoi”
 

-Liệt kê: cá bạc, cá thu -> biển có rất nhiều loài cá
đang chờ con người khai thác.
-So sánh: “như đoàn thoi” ->cá nhiều như những
con thoi trên khung dệt biển đêm
-> Ngợi ca sự giàu có, trù phú, hào phóng của
biển khơi.

“Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
 Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!”
-Hình ảnh thơ đẹp: “ muôn luồng sáng”
-> Vẻ đẹp lung linh, kỳ ảo của biển đêm.
-Nhân hoá: “dệt biển”, “đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!”
->Tiếng gọi thiết tha, trìu mến ->Khát vọng chinh phục
biển cả, chinh phục thiên nhiên, mong ước đánh bắt được
nhiều tôm cá.
-> Niềm tự hào về vẻ đẹp của biển quê hương.
-> Tiếng hát của họ đã thể hiện tâm hồn chan chứa niềm
vui, phấn khởi, hăng say lao động.

Nghệ thuật

Hoàng hôn trên biển
và đoàn thuyền ra
khơi đánh cá

So sánh, nhân hóa, ẩn dụ, liệt kê,
liên tưởng, giọng điệu vui tươi, tự hào.
bút pháp lãng mạn
-Hoàng hôn rực rỡ, huy hoàng,
tráng lệ, gần gũi, ấm áp.
-Biển giàu đẹp, lung linh,
kì diệu, lấp lánh ánh sáng.

Nội dung
Con người ra khơi với niềm
hứng khởi, say mê và tinh thần
lạc quan, yêu đời, yêu lao động,
yêu biển quê hương.

Ca ngợi
thiên
nhiên và
con người
lao động
mới.

Vận dụng
Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về hai
khổ thơ đầu trong bài thơ “Đoàn thuyền đánh
cá” của Huy Cận. (BTVN)

Tìm tòi, mở rộng
-Sưu tầm những bài thơ, bài hát viết về biển.
-Tìm đọc một số bài thơ khác của nhà thơ Huy
Cận trước và sau Cách mạng.

Hướng dẫn tự học
- Tiếp tục tìm hiểu cảnh đoàn thuyền đánh cá ở
trên biển và khi trở về:
+ Khung cảnh thiên nhiên
+ Hình ảnh và hoạt động của con người
+ Tình cảm của tác giả
+Những đặc sắc nghệ thuật.
- Sưu tầm những bài thơ, bài hát viết về biển.