CHỦ ĐỀ 6.
Tiết 19 Baøi 31 :

I/ CAÁU TAÏO VAØ HOAÏT ÑOÄNG
CUÛA ÑINAMOÂ XE ÑAÏP:

Haõy quan saùt hình 31.1 vaø ñinamoâ xe ñaïp .

Neâ
caùci nhôø
Coù uphaû
boä
phaä
nm
nam
chaâ
chính
maø taïocuû
raa
ñinamoâ
ñöôïc doøng
xe
p ? ng?
ñieäñaï
n khoâ

Nam chaâm
Cuoän daây

Baøi 31 : HIEÄN TÖÔÏNG
CAÛM ÖÙNG ÑIEÄN TÖØ


I/CAÁU TAÏO VAØ HOAÏT ÑOÄNG CUÛA ÑINAMOÂ XE ÑAÏP

(SGK / 85 )
II/ DUØNG NAM CHAÂM ÑEÅ TAÏO RA DOØNG ÑIEÄN

1/ Duøng nam chaâm vónh cöûu :

C1/ Cho hai ñeøn LED maéc song song ngöôïc chieàu vaøo hai

ñaàu cuûa moät cuoän daây daãn vaø moät thanh nam chaâm vónh cöûu.
Haõy boá trí thí nghieäm nhö h31.2 ñeå tìm hieåu xem doøng ñieän
xuaát hieän trong cuoän daây daãn kín ôû tröôøng hôïp naøo döôùi ñaây:
1/ Ñaët nam chaâm ñöùng yeân tröôùc cuoän daây.
2/ Di chuyeån nam chaâm laïi gaàn cuoän daây.
3/ Ñaët nam chaâm naèm yeân trong
cuoän daây.
4/ Di chuyeån nam
chaâm ra xa cuoän daây.

Haõy tieán haønh thí nghieäm theo caùc böôùc
nhö sau :
* Ñaët cuoän daây ñöùng yeân vaø:
1/ ñaët nam chaâm ñöùng yeân
2/ di cchuyeå
nam
gaàdi
n cuoä
n daâ
tröôù
cuoänndaâ
y. chaâm laïi 2/
chuyeå
n ynam
chaâm laïi gaàn cuoän daây.
(di chuyeån nam
chaâm vaøo trong loøng cuoän daây)
4/ di chuyeån nam 3/
chaâ
ra xachaâ
cuoämn naè
daâm
y. yeân
ñaëmt nam
trong cuoän daây.
4/ di chuyeån nam
chaâ
Doø
ñieä
nnxuaá
mn
ragxa
cuoä
daây.t hieän trong cuoän daây

daãn kín khi ta ñöa moät cöïc nam chaâm
laïi gaàn hay ra xa moät ñaàu cuoän daây ñoù

C2/ Trong thí nghieäm treân, neáu ñeå nam
chaâm ñöùng yeân vaø cho cuoän daây chuyeån
ñoäng laïi gaàn hay ra xa nam chaâm thì trong
cuoän daây coù xuaát hieän doøng ñieän khoâng ?
Haõy laøm thí nghieäm ñeå kieåm tra döï ñoaùn .

Haõy döï ñoaùn xem : Khi ñeå nam chaâm
ñöùng yeân vaø cho cuoän daây chuyeån
ñoäng laïi gaàn hay ra xa nam chaâm thì
trong cuoän daây coù xuaát hieän doøng
ñieän hay khoâng ?

Haõy tieán haønh thí nghieäm ñeå kieåm tra döï ñoaùn
theo caùc böôùc nhö sau :
*Ñaët nam chaâm ñöùng yeân vaø :
1/ cho cuoän daây chuyeån ñoäng laïi gaàn namchaâm.

2/ cho cuoän daây chuyeån ñoäng ra xa nam chaâm.

 Doøng ñieän xuaát hieän trong cuoän
daây daãn kín khi ta ñöa cuoän daây
laïi gaàn hay ra xa moät ñaàu cuûa
nam chaâm .

Baøi 31 : HIEÄN

TÖÔÏNG
CAÛM ÖÙNG ÑIEÄN TÖØ


I/CAÁU TAÏO VAØ HOAÏT ÑOÄNG CUÛA ÑINAMOÂ XE ÑAÏP :
( SGK/ 85)
II/ DUØNG NAM CHAÂM ÑEÅ TAÏO RA DOØNG ÑIEÄN :

1/ Duøng nam chaâm vónh cöûu :
Doøng ñieän xuaát hieän trong cuoän daây daãn kín khi
ta ñöa moät cöïc nam chaâm laïi gaàn hay ra xa moät
ñaàu cuoän daây ñoù hoaëc ngöôïc laïi.
2/ Duøng nam chaâm ñieän :

C3/ Ñaët moät nam chaâm ñieän naèm yeân tröôùc cuoän daây daãn coù
maéc hai ñeøn LED song song ngöôïc chieàu ( h 31.3 ) . Haõy laøm
thí nghieäm ñeå xaùc ñònh trong nhöõng tröôøng hôïp naøo döôùi ñaây
xuaát hieän doøng ñieän ôû cuoän daây coù maéc ñeøn LED.
1/ Trong khi ñoùng maïch
2/

ñieän cuûa nam chaâm ñieän .
Khi doøng ñieän ñaõ oån ñònh.
3/ Trong khi ngaét maïch ñieän cuûa nam chaâm ñieän .
4/ Sau khi ngaét maïch ñieän.

Haõy tieán haønh thí nghieäm theo caùc böôùc nhö sau
* Ñaët cuoän daây ñöùng yeân, cho nam chaâm ñieän vaøo
trong loøng cuoän daây vaø :
1/ Ñoùng maïch ñieän cuûa nam chaâm ñieän .
2/ Khi doøng ñieän ñaõ oån ñònh.
ñieän
cuûm
a nam
3/ Ngaét maï3/
chNgaé
ñieänt maï
cuûach
nam
chaâ
ñieän chaâ
. m
ñieän .
4/ Sau khi ngaét maïch
ñieä
n
.
 Doøng ñieän xuaát hieän ôû cuoän daây

daãn kín trong thôøi gian ñoùng hoaëc
ngaét maïch ñieän cuûa nam chaâm ñieän

Khi ñoùng hay ngaét maïch ñieän thì
doøng ñieän trong maïch seõ bieán thieân .

Baøi 31 : HIEÄN TÖÔÏNG CAÛM ÖÙNG ÑIEÄN TÖØ


I/CAÁU TAÏO VAØ HOAÏT ÑOÄNG CUÛA ÑINAMOÂ XE ÑAÏP:(SGK/ 85)
II/ DUØNG NAM CHAÂM ÑEÅ TAÏO RA DOØNG ÑIEÄN :

1/ Duøng nam chaâm vónh cöûu :
Doøng ñieän xuaát hieän trong cuoän daây daãn kín khi ta ñöa
moät cöïc nam chaâm laïi gaàn hay ra xa moät ñaàu cuoän daây ñoù
hoaëc ngöôïc laïi.
2/ Duøng nam chaâm ñieän :
Doøng ñieän xuaát hieän ôû cuoän daây daãn kín trong thôøi gian
ñoùng hoaëc ngaét maïch ñieän cuûa nam chaâm ñieän, nghóa laø
trong thôøi gian doøng ñieän cuûa nam chaâm ñieän bieán thieân.
III/ HIEÄN TÖÔÏNG CAÛM ÖÙNG ÑIEÄN TÖØ :

_ Coù nhieàu caùch duøng nam chaâm ñeå taïo ra doøng ñieän
trong cuoän daây daãn kín.

Doøng ñieän xuaát hieän nhö treân
goïi laø doøng ñieän caûm öùng .
Hieän töôïng
xuaát hieän doøng ñieän caûm öùng goïi
laø hieän töôïng caûm öùng ñieän töø .

Baøi 31: HIEÄN TÖÔÏNG CAÛM ÖÙNG ÑIEÄN TÖØ
I/ CAÁU TAÏO VAØ HOAÏT ÑOÄNG CUÛA ÑINAMOÂ XE ÑAÏP:(SGK/85)
II/ DUØNG NAM CHAÂM ÑEÅ TAÏO RA DOØNG ÑIEÄN :
1/ Duøng nam chaâm vónh cöûu :
Doøng ñieän xuaát hieän trong cuoän daây daãn kín khi ta ñöa moät cöïc
nam chaâm laïi gaàn hay ra xa moät ñaàu cuoän daây daãn ñoù hoaëc ngöôïc
laïi .
2/ Duøng nam chaâm ñieän :
Doøng ñieän xuaát hieän ôû cuoän daây daãn kín trong thôøi gian ñoùng hay
ngaét maïch cuûa nam chaâm ñieän, nghóa laø trong thôøi gian doøng ñieän
cuûa nam chaâm ñieän bieán thieân .
III/ HIEÄN TÖÔÏNG CAÛM ÖÙNG ÑIEÄN TÖØ :
_Coù nhieàu caùch duøng nam chaâm ñeå taïo ra doøng ñieän trong cuoän daây
daãn kín. Doøng ñieän ñöôïc taïo ra theo caùch ñoù goïi laø doøngñieän caûm öùng
_ Hieän töôïng xuaát hieän doøng ñieän caûm öùng goïi laø hieän töôïng caûm
öùng ñieän töø.

C4/ Neáu ta laøm laïi thí nghieäm ôû h31.2,

nhöng laàn naøy cho nam chaâm quay quanh
moät truïc thaúng ñöùng ( h 31.4 ) thì coù hieän
töôïng gì xaûy ra trong cuoän daây ?

? Neâu nhöõng caùch khi duøng nam chaâm ñeå taïo ra
doøng ñieän ?
 * Duøng nam chaâm vónh cöûu :
Doøng ñieän xuaát hieän trong cuoän daây daãn kín khi ta ñöa
moät cöïc nam chaâm laïi gaàn hay ra xa moät ñaàu cuoän daây ñoù
hoaëc ngöôïc laïi.
* Duøng nam chaâm ñieän :
Doøng ñieän xuaát hieän ôû cuoän daây daãn kín trong thôøi gian
ñoùng hoaëc ngaét maïch ñieän cuûa nam chaâm ñieän, nghóa laø
trong thôøi gian doøng ñieän cuûa nam chaâm ñieän bieán thieân.
? Doøng ñieän ñoù ñöôïc goïi laø gì ?
 Doøng ñieän ñoù ñöôïc goïi laø doøng ñieän caûm öùng.
? Theá naøo laø hieän töôïng caûm öùng ñieän töø ?
 Hieän töôïng xuaát hieän doøng ñieän caûm öùng goïi laø hieän
töôïng caûm öùng ñieän töø.

31.1/
Caùch laøm naøo döôùi ñaây coù theå taïo ra doøng
ñieän caûm öùng ?
A. Noái hai cöïc cuûa pin vaøo ñaàu cuoän daây
daãn.
B. Noái hai cöïc cuûa nam chaâm
vôùi hai ñaàu cuoän daây daãn.
C. Ñöa moät cöïc cuûa
acquy töø ngoaøi vaøo trong moät cuoäc daây daãn
D.
i vaøo
kín.Ñöa moät cöïc cuûa nam chaâm töø ngoaø
D. Ñöa
trong
n chaâ
daâym
daãtöø
n kín.
moä
t cöïcmoä
cuûta cuoä
nam
ngoaøi vaøo trong
moät cuoän daây daãn kín.

Coù theå em chöa bieát
Hieän töôïng caûm öùng ñieän töø
do nhaø baùc hoïc ngöôøi Anh:
M. Pha – ra – ñaây (Michael
Faraday, 1791 – 1867) phaùt
minh ra naêm 1831. Ñoù ñöôïc
xem nhö moät phaùt minh vó ñaïi
veà vaät lí cuûa theá kæ XIX, môû
ñöôøng cho vieäc cheá taïo maùy
phaùt ñieän vaø nhieàu maùy quan
troïng khaùc coù öùng duïng roäng M. Pha – ra – ñaây
raõi trong ñôøi soáng vaø saûn
( 1791 – 1867)
xuaát .