Ôn lại kiến thức bài trước
Câu 1: Phát biểu định nghĩa từ thông? Nêu cách làm biến đổi từ thông
qua một diện tích S?
Định nghĩa: Từ thông qua diện tích S đặt trong
một từ trường đều là đại lượng  được tính bằng:
 = BScos

 
  B; n





Cách làm biến đổi từ thông qua một diện tích S
+ Biến đổi cảm ứng từ B
+ Biến đổi diện tích S
+ Biến đổi góc 

(C)


n



B

Ôn lại kiến thức bài trước
Câu 2: Phát biểu định nghĩa hiện tượng cảm ứng điện từ? Nêu điều
kiện để có hiện tượng cảm ứng điện từ?
Định nghĩa: Hiện tượng cảm ứng điện từ là hiện tượng xuất hiện dòng điện cảm
ứng trong một mạch điện kín khi từ thông qua mạch điện kín đó biến thiên
Điều kiện để có hiện tượng cảm ứng điện từ
+ Có từ trường
+ Có mạch điện
+ Có sự biến thiên từ thông qua diện tích mạch điện

Bài 23. TỪ THÔNG. CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
(Tiết 2)
Nội dung chính của bài:
I. Từ thông
1. Định nghĩa
2. Đơn vị
II. Hiện tượng cảm ứng điện từ
1. Thí nghiệm
2. Hiện tượng cảm ứng điện từ
III. Định luật Len-Xơ về chiều dòng điện
cảm ứng
1. Thí nghiệm
2. Định luật
IV. Dòng điện Fu-Cô

III. Định luật Len-Xơ về chiều dòng điện cảm ứng
1. Trong thí nghiệm 1
+ Nam châm tiến lại gần ống dây: Từ
thông qua ống dây tăng
+ Vectơ cảm ứng từ của từ trường nam
châm B

N


B

S

+ Vectơ cảm ứng từcủa
từ trường của

dòng điện cảm ứng BC

=1┴

2

mA

6

9
0:6 mA

Chiều dòng điện cảm
Thí nghiệm đã xác
ứng có tuân theo quy
nhận
luật nào không?

0

4

2

4

ur
uur
B Z [ BC


BC

2. Trong thí nghiệm 2
+ Nam châm rời xa ống dây: Từ thông
qua ống dây giảm


BC

N
B

 cảm ứng từ của từ trường nam
+ Vectơ
châm B

S

+ Vectơ cảm ứng từcủa từ trường của
dòng điện cảm ứng BC

ur
uur
B Z Z BC

0

mA

6

9

Ta hiểu về quy luật
Thí nghiệm đã xác
của dòng điện cảm
nhận
ứng trên như thế nào?

0:6 mA
=1┴

2
4

4

2

- Nam châm chuyển động
đối với ống dây
- Nam châm lại gần ống
dây từ thông tăng: Dòng
điện cảm ứng có một chiều
xác định
- Nam châm ra xa ống dây
từ thông giảm: Dòng điện
cảm ứng có chiều ngược lại

3. Định luật Len-Xơ về chiều dòng điện cảm ứng
Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong mạch kín có
chiều sao cho từ trường cảm ứng có tác dụng chống lại
sự biến thiên của từ thông ban đầu qua mạch kín
+ Khi từ thông qua mạch kín tăng: Cảm ứng từ cảm
ứng ngược chiều cảm ứng từ của từ trường ban đầu
+ Khi từ thông qua mạch kín giảm: Cảm ứng từ cảm
ứng cùng chiều cảm ứng từ của từ trường ban đầu

Phân tích nhiều thí nghiệm
nhà Vật lý học Len-Xơ đã
kết luận thành định luật


BC


B

Từ thông qua mạch
kín tăng


B


BC

Từ thông qua mạch
kín giảm

IV. Dòng điện Fu-Cô (Foucault)

0

8
10

- DC +

2

0:12 V

4
POWER

6

8

V
6

12

6

0

V

4

10

2

8

12

4

6

10

Tại sao có hiện tượng
trong thí nghiệm?

4

0

1. Thí nghiệm 1
- Đặt một đĩa kim loại (đồng hoặc nhôm) có
thể quay được quanh một trục gần một nam
châm điện
- Cho đĩa kim loại quay
+ Khi chưa đóng điện: Đĩa quay rất lâu mới
dừng lại
+ Khi đòng điện: Đĩa dừng lại rất nhanh
- Thay bằng đĩa đã đục lỗ: Đĩa quay khá lâu
mới dừng lại

8
10

0
- AC +

2. Thí nghiệm 2
- Đặt một khối kim loại (đồng hoặc nhôm) vào trong một từ trường biến đổi
theo thời gian:
+ Sau một khoảng thời gian khối kim loại bị nóng nên, nếu để lâu khối kim loại
sẽ bị nóng đỏ, có thể bị nóng chảy

3. Giải thích:
+ Thí nghiệm 1: Trên mặt đĩa kim loại hình thành thành nhiều mạch điện kín,
khi chuyển động trong từ trường thì từ thông qua các mạch điện kín đó biến
thiên, ở mạch điện kín xuất hiện dòng điện cảm ứng, xuất hiện lực từ tác dụng
lên các mạch điện của đĩa. Chiều dòng điện cảm ứng và chiều của lực từ tuân
theo định luật Len-Xơ lên lực từ là lực cản, làm đĩa quay chậm lại
+ Khi đĩa bị đục lỗ, các mạch điện hình thành trên phạm vi hẹp nên dòng điện
cảm ứng nhỏ, lực từ nhỏ, lên tạo ra lực cản nhỏ, đĩa lâu dừng lại hơn
+ Thí nghiệm 2: Trên khối kim loại có thể chia thành nhiều mạch điện kín kín,
khi đặt trong từ trường biến thiên thì từ thông qua các mạch điện kín đó biến
thiên, ở mạch điện kín xuất hiện dòng điện cảm ứng, mà dòng điện có tác dụng
nhiệt làm khối kim loại bị nung nóng
4. Định nghĩa: Dòng điện Fu-Cô là dòng điện cảm ứng xuất hiện trong khối kim
loại chuyển động trong từ trường hoặc đặt trong từ trường biến thiên

5. Tính chất và công dụng của dòng điện Fu-Cô
- Dòng điện Fu-Cô có lợi
+ Mọi khối kim loại chuyển động trong từ trường đều chịu
tác dụng của lực hãm điện từ: Dùng làm phanh điện từ của
những phương tiện giao thông hạng nặng
+ Dòng điện Fu-Cô trong khối kim loại đặt trong từ trường
biến thiên tạo ra nhiệt để nung nóng chúng. Được dùng
trong các lò nung, đun nấu (bếp từ) …
- Dòng điện Fu-Cô có hại
+ Trong các thiết bị điện đều dung vật liệu sắt từ (lõi sắt từ)
là hợp kim nên bị nóng, hao phí điện vô ích, để khắc phục
các lõi sắt từ của các thiết bị điện được làm thành nhiều lá
mỏng, sau đó gép lại cách điện với nhau … Công nghệ
phức tạp và tốn kém, giá thành cao

Dòng điện
Fo-Cô có
lợi hay có
hại?

Củng cố bài học
Câu 1: Xác định chiều dòng điện cảm ứng trong các trường hợp sau


B

N

S

S

N

BC

Hình 1


B

N

BC

Hình 2

 S
BC
B
Hình 3

S

 N
B BC
Hình 4

Củng cố bài học
Câu 2: Xác định chiều dòng điện cảm ứng trong các trường hợp sau

 
B BC

Hình 1: Cảm
ứng từ giảm

 
B BC

Hình 2: Cảm
ứng từ tăng

 
B B
C

Hình 3: Cảm
ứng từ giảm


 B
C
B
Hình 4: Cảm
ứng từ tăng

Nội dung tự học
1. Ôn tập nội dung bài đã học
+ Từ thông (định nghĩa, các trường hợp của từ thông qua một diện tích S)
+ Cách làm biến thiên từ thông
+ Hiện tượng cảm ứng điện từ (Thí nghiệm, trường hợp xuất hiện dòng điện cảm
ứng, định nghĩa, điều kiện để có hiện tượng cảm ứng điện từ)
+ Định luật Len-Xơ về chiều dòng điện cảm ứng (định luật, vận dụng
+ Dòng điện Fu-Cô: (Định nghĩa, giải thích, ứng dụng)
+ Làm các bài tập có liên quan trong SGK và tài liệu học tập
2. Chuẩn bị bài học tiếp theo:
Bài 24: Suất điện động cảm ứng
+ Các nội dung chính của bài
+ Các nội dung đó như thế nào

Học để biết
Học để làm việc
Học để thể hiện bản thân
Học để cùng chung sống