Cả lớp cùng nghe bài hát Một
mùa xuân nho nhỏ và viết
nhanh lại cảm nhận của mình
về (những) điểm mà em yêu
thích ở bài hát này nhé!

Mùa xuân
nho nhỏ

I.

Tìm hiểu chung

Mọc giữa dòng sông
xanh 
Một bông hoa tím
biếc 
Ơi con chim chiền
chiện 
Hót chi mà vang trời 
Từng giọt long lanh
rơi 
Tôi đưa tay tôi hứng. 
Mùa xuân người cầm
súng 
Lộc giắt đầy quanh
lưng 
Mùa xuân người ra
đồng 
Lộc trải dài nương mạ 
Tất cả như hối hả 

Ta làm con chim hót 
Ta làm một cành hoa 
Ta nhập vào hoà ca 
Một nốt trầm xao
xuyến. 
Một mùa xuân nho nhỏ 
Lặng lẽ dâng cho đời 
Dù là tuổi hai mươi 
Dù là khi tóc bạc. 
Mùa xuân ta xin hát 
Câu Nam ai, Nam bình 
Nước non ngàn dặm
mình 
Nước non ngàn dặm
tình 

a. Tác giả
Thanh Hải tên thật là Phạm Bá
Ngoãn
Sinh năm 1930, quê ở Phong Điền,
Thừa Thiên.
Vừa là nhà thơ vừa là người chiến sĩ
kiên trung, một lòng theo cách mạng,
đã có những đóng góp đang quí cho
nền thơ chống Mỹ.

Tác phẩm chính

1962

Tập 1: 1970
Tập 2: 1975

1977
1982

b. Tác phẩm
Hoàn cảnh ra đời: Viết tháng 11/1980, khi nhà thơ
đang nằm trên giường bệnh - không bao lâu trước
khi ông qua đời
Thể thơ : 5 chữ  Gần gũi với
dân ca

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: Thơ và đọc hiểu văn bản thơ

•Thơ là sự thể hiện, giãi bày (thường là trực tiếp) tình cảm, cảm xúc của một con người. Vì
thế, đọc thơ là phải đi tìm xem ai là người đang bộc lộ, giãi bày và giãi bày tình cảm, cảm
xúc gì.
•Trong văn bản thơ, người giãi bày tình cảm, cảm xúc có thể hiện diện mình qua các đại từ
nhân xưng (tôi, ta, chúng ta...), cũng có thể xưng tên (Ví dụ: Xuân Hương, Tố Như....). Do đó
cần chú ý những từ này, thậm chí sự thay đổi của chúng trong một bài thơ để vừa nhận ra
bóng dáng của nhà thơ vừa phát hiện ra ý nghĩa mà nhà thơ muốn thể hiện.
•Tình cảm, cảm xúc trong thơ có khi được bộc lộ trực tiếp qua các động từ (ví dụ:nhớ, yêu,
muốn….), có lúc lại thể hiện gián tiếp qua các hình ảnh (bông hoa, cánh chim, nốt nhạc….)…
Cho nên, để đọc ra cảm xúc của nhà thơ, cần tìm và phân tích những yếu tố này.
•Thơ không chỉ thể hiện cảm xúc mà còn diễn tả mạch cảm xúc. Để phát hiện ra mạch cảm
xúc, cần tìm hiểu xem người viết đang muốn bày tỏ tình cảm của mình trước những đối
tượng nào, lần lượt xuất hiện ra sao.
•Một trong những điểm khác biệt căn bản của thơ với các thể loại khác như truyện, kí, kịch là
ở ngôn ngữ giàu nhạc điệu. Mà nhạc điệu lại thường được tạo nên qua cách ngắt nhịp, cách
gieo vần, điệp ngữ... Vì vậy, nên chú ý những yếu tố này để cảm hiểu được nhạc tính của thơ.

Mạch cảm xúc, bố cục
Mùa xuân của
thiên nhiên

Hình ảnh
xuyên suốt
bài thơ:
Mùa xuân

Mùa xuân của

đất nước

Khổ 1

Khổ 2, 3

Mùa xuân của
lòng người

Khổ 4, 5

Mùa xuân trong
khúc hát ngợi ca
quê hương

Khổ 6

Cấu trúc:
4 phần

II.

Đọc hiểu văn bản

1. Khổ 1: Mùa xuân của thiên nhiên
Nhà thơ đã miêu tả những gì trong đoạn thơ này? Những từ ngữ
nào cho em biết điều đó?
Để khắc họa hình ảnh thiên nhiên, nhà thơ đã sáng tạo ra một
cách viết độc đáo như thế nào? Tác dụng?
,
Để đặc tả cánh chim giữa bầu trời, nhà thơ cũng đã tạo ra một lối
diễn đạt độc đáo nào? Tác dụng?

- Dòng sông
Hình ảnh
Mọc
đảo ngữ)
Mọc giữa(NTTT
dòng sông
xanh

- Bông hoa
- Chim

Bình dị, quen thuộc
 Gợi không gian
rộng lớn, khoáng đạt

Một bông hoa tím biếc
Nhấn
mạnh,
cảm chiện
nhận về
Ơi con
chimgợi
chiền
sự vận động, sinh sôi, sức
sống
mãnh
liệt của
Hót chi
mà vang
trời thiên
nhiên mùa xuân

Màu sắc

Xanh, tím

Tươi sáng, hài hòa

Âm thanh

Tiếng
chim hót

Tươi vui, rộn
ràng, náo nhiệt

Bức tranh thiên nhiên vô cùng tươi đẹp , tràn đầy sức sống và đậm
phong vị xứ Huế.

- ơi, chi

Âm sắc ngọt ngào của người con
xứ Huế

- Hứng

Đón nhận một cách nâng niu,
trân trọng

Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.

- NTTT: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
 Cảm xúc say sưa, ngây ngất

? Em hiểu thế nào về “ Giọt long lanh” ?
A. Giọtmưa
Tìnhxuân.
yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống
B. Giọt âm thanh của tiếng chim.
thiết tha.
C. Giọt sương mùa xuân.
D. Ý kiến của riêng em.

2. Khổ 2+3: Mùa xuân của đất nước

Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao.

Thảo luận theo bàn, hoàn
thiện phiếu bài tập số 2

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
1. Những hình ảnh thơ sau tượng trưng cho điều gì?
- Người cầm súng: ………………………………………………………..
- Người ra đồng: ………………………………………………………….
- Lộc: ……………………………………………………………………..
- Lộc giắt đầy và trải dài: ………………………………………………...
2. Biện pháp nghệ thuật nào được nhà thơ sử dụng nhiều trong đoạn 2? Hãy xác định cách
ngắt nhịp của các câu thơ và chỉ ra sự lặp lại của các đoạn, nhịp đó trong các câu ở đoạn này.
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
3. Trong đoạn thơ này, ý nghĩa của các từ sau là gì?
- Tất cả: ………………………………………………………………….
- Hối hả: ………………………………………………………………….
- Xôn xao: ………………………………………………………………..
4. Từ những phân tích, cắt nghãi trên, hãy phát hiện:
- Nhà thơ muốn thể hiện cảm nhận gì về mùa xuân đất nước?
……………………………………………………………………………
- Cảm xúc của nhà thơ ở đây là gì?
……………………………………………………………………………

giắt đầy

Người cầm súng
Bảo vệ tổ quốc

Lộc

trải dài

Người ra đồng
Lao động dựng
xây đất nước

Sức sống, sức xuân mạnh mẽ, căng tràn trên mọi miền đất nước.

Nghệ thuật
Mùa xuân
Lộc
Tất cả như

Hối hả
Xôn xao

 Nhấn mạnh sức sống, sức xuân mạnh mẽ và khí thế khẩn
trương của quê hương đất nước
 Tạo âm hưởng vui tươi, rộn ràng

Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
- Bề dày lịch sử dựng nước và giữ nước với biết bao gian khổ thăng trầm
 Thái độ của nhà thơ: Vừa trân trọng tự hào lại vừa trĩu nặng yêu
thương bởi những thăng trầm gian khổ mà dân tộc ta đã phải trải qua.
 Lẽ sống thủy chung tình nghĩa, uống nước nhớ nguồn.

THẢO LUẬN NHÓM BÀN

Phát hiện nghệ thuật tu từ nổi bật
trong hai câu thơ sau và chỉ ra tác
dụng biểu cảm của nó.

“ Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.”

THỜI
HẾT
GIAN
GIỜ

01 : 38
43
35
21
04
59
58
57
56
55
54
53
52
50
49
48
47
46
41
37
32
29
28
27
26
25
24
23
20
18
16
15
13
12
11
10
05
02
09
08
45
01
00
44
42
40
39
36
06
51
34
31
30
22
19
17
14
03
07

NTTT So sánh

“ Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.”

 Khẳng định sự trường
tồn, phát triển bền vững và
tương lai tươi sáng của đất
nước.
 Thể hiện tình yêu, niềm
tự hào và tin tưởng của nhà
thơ dành cho đất nươc.

Năm 1980
+ Đất nước ta vừa ra khỏi 2 cuộc chiến tranh biên giới.
+ Nền kinh tế bao cấp còn bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém.
+ Chiến tranh khiến cho cơ sở vật chất bị phá hủy, nền kinh tế kiệt
quệ, đời sống nhân dân vô cùng đói khổ.

3. Khổ 4+5: Tâm nguyện của nhà thơ

Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.
Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.

Thảo luận theo bàn, hoàn
thiện phiếu bài tập số 3

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
1. Nhà thơ thể hiện ước nguyện gì qua các hình ảnh: con chim hót,
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca
Một nốt trầm xao
xuyến

cành hoa, nốt nhạc?
……………………………………………...……………………………
2. Đặc điểm chung trong ước nguyện của nhà thơ qua các hình ảnh
này là gì? Có điểm nào tương đồng với ý thơ của hai câu đầu ở đoạn 5?
……………………………………………...……………………………

3. Sự lặp lại cấu trúc “Ta làm” ; “ Ta nhập” cùng cách nói “Dù là tuổi
hai mươi - Dù là khi tóc bạc” cho thấy tình cảm nào của nhà thơ với
Một mùa xuân nho nhỏ
cuộc đời?
Lặng lẽ dâng cho đời
……………………………………………...……………………………
Dù là tuổi hai mươi
4. Sự thay đổi từ “tôi” sang “ta” thể hiện dụng ý gì của nhà thơ?
Dù là khi tóc bạc.
……………………………………………...……………………………

- Ta làm con chim hót
- Ta làm một cành hoa
- Ta … một nốt trầm

Điệp ngữ, liệt kê, hình ảnh biểu
tượng ứng với khổ 1

Khát vọng khiêm tốn, chân thành với mong ước được sống
đẹp có ý nghĩa, được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời
của nhà thơ.

Nhaân vaät tröõ tình
Tôi

Ta

MXNN

Cảm xúc của cá nhân trước mùa xuân thiên nhiên
Vừa là số ít, vừa là số nhiều. Ước nguyện của tác
giả cũng là ước nguyện chung của mọi người
Mùa xuân bé nhỏ của cá nhân góp phần làm nên
mùa xuân rộng lớn của cuộc đời. Đó là quan niệm:
Sống là để cống hiến  Khát vọng thời đại

4. Khổ 6: Lời ngợi ca quê hương, đất nước
Mùa xuân ta xin hát 
Câu Nam ai, Nam bình 
Nước non ngàn dặm mình 
Nước non ngàn dặm tình 
Nhịp phách tiền đất Huế...1. Tình cảm của nhà thơ và hình

ảnh quê hương xứ Huế được thể
hiện qua các chi tiết nào?
2. Nêu các BPNT được dùng trong
khổ thơ cuối và cho biết tác dụng

Nam ai
- Ta xin hát
Nam bình

- Nghệ thuật: Lặp cấu trúc, vần bằng (bình, mình, tình…)
 Tình cảm thiết tha, trìu mến

Xứ Huế là 1 dải đất miền Trung không chỉ nổi tiếng là nơi tập
trung nhiều đền đài lăng tẩm của các vua triều Nguyễn mà còn là
vùng đất có thiên nhiên tươi đẹp thơ mộng; con người Huế hiền
hòa, tâm hồn mộc mạc và rất đằm thắm.

1. T¸c gi¶ (1930 -1980)

III
.

Tổng kết

Nghệ thuật
01

Hình ảnh, ngôn ngữ giản dị, trong sáng, giàu giá trị
biểu cảm…

02

Giọng thơ ngọt ngào, tha thiết, vui tươi…

03

Nghệ thuật tu từ ẩn dụ, điệp ngữ, đảo ngữ được sử
dụng hiệu quả…

Nội dung
01

- Bức tranh mùa xuân của thiên nhiên, mùa xuân đất
nước vô cùng tươi đẹp, tràn đầy sức sống..

02

Tâm hồn nhạy cảm, tình yêu thiên nhiên, đất nước,
yêu cuộc sống thiết tha và niềm tự hào, tin tưởng
của nhà thơ dành cho quê hương đất nước

Ý nghĩa

Bài thơ thể hiện những rung cảm tinh tế
của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân
thiên thiên, đất nước và khát vọng được
cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời.

Tình huống: Bài thơ có nhan đề là “Mùa xuân nho nhỏ” nhưng
Lan cho rằng có thể đổi tên bài thành: Mùa xuân/ Mùa xuân xứ
Huế/ Mùa xuân xanh/ Khúc ca xuân…. Theo em, Lan đổi như
vậy có được không? Vì sao?

Tranh luận
• Vì sao mỗi người cần có trách nhiệm
đóng góp và tinh thần dâng hiến cho
cuộc đời.
• Nhập vào bản “hòa ca” chung của
cộng đồng, phải chăng ta sẽ mất cái cá
tính, không còn được là chính mình?

Ý kiến 1
Ý kiến 2
Ý kiến 3
Ý kiến 4

Hướng dẫn tự học
Học thuộc bài thơ
Từ những hiểu biết của mình và những
hiểu biết về nhà thơ và bài thơ, em hãy viết
một bài văn về lẽ sống đẹp.
Tìm nghe bài hát Tự nguyện (Trương Quốc
Khánh) và Khát vọng (Phạm Minh Tuấn) và
tìm điểm chung về nội dung của hai bài hát
với bài thơ vừa học.
Soạn bài “Viếng lăng Bác”

THANK YOU