Ñaëng Höõu Hoaøng

KIỂM TRA BÀI CŨ

QUAN SÁT HÌNH BÊN
Hãy kể tên các bộ phận
của cơ quan bài tiết
nước tiểu?

Thận trái

Thận
phải

ống dẫn
nước
tiểu

Bóng
đái
ống đái

38

- Hệ bài tiết nước
tiểu gồm: Thận,
ống dẫn nước tiểu,
bóng đái và ống
đái
- Thận gồm 2 quả
với 2 triệu đơn vị
chức năng để lọc
máu và hình thành
nước tiểu
- Mỗi đơn vị chức
năng gồm: cầu
thận, nang cầu
thận, ống thận

KIỂM TRA BÀI CŨ

Hệ bài tiết
nước tiểu có
cấu tạo như
thế nào?

Mình chưa biết nước tiểu
được hình thành từ đâu và
thải ra ngoài như thế
nào?

GIÚP MÌNH VỚI!

BẠN LÀM SAO VẬY?

Tiết 41 - Bài 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
I. TẠO THÀNH NƯỚC TIỂU

QUÁ TRÌNH
LỌC MÁU

QUÁ TRÌNH
HẤP THỤ LẠI

QUÁ TRÌNH BÀI
TIẾT TIẾP

Sơ đồ quá trình tạo thành nước tiểu ở một đơn vị chức năng của thận

Bài 39 BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
I. TẠOTHÀNH NƯỚC TIỂU

LỌC MÁU

HẤP THỤ LẠI

BÀI TIẾT TIẾP

- Màng lọc là vách
mao mạch với0 các lỗ
nhỏ 30 - 40A

- Có sử dụng năng
lượng ATP

-Có sử dụng năng
lượng ATP

-Các chất được hấp
thụ lại:

-Các chất được bài
tiết tiếp:

+Chất dinh dưỡng

+ axit uric, creatin…

+Nước

+ Các chất thuốc

+Các ion Na+, Cl- ...

+ ion thừa: H+, K+…

-Sự chênh lệch áp
suất tạo ra lực đẩy
- Các tế bào máu và
protein lớn hơn nên
vẫn ở lại trong máu

39 39:
BÀI TIẾT
TIỂU TIỂU
Tiết 41 Bài
- Bài
BÀI NƯỚC
TIẾT NƯỚC
I. TẠO THÀNH NƯỚC TIỂU

Thảo luận nhóm

3 vấn đề

1. Sự tạo thành nước tiểu gồm những
quá trình nào? Chúng diễn ra ở đâu?
2. Thành phần nước tiểu đầu khác với
máu ở chỗ nào?
3. Nước tiểu chính thức khác với nước
tiểu đầu ở chỗ nào?

39 39:
BÀI TIẾT
TIỂU TIỂU
Tiết 41 Bài
- Bài
BÀI NƯỚC
TIẾT NƯỚC
I. TẠO THÀNH NƯỚC TIỂU

Thảo luận nhóm
1. Sự tạo thành nước tiểu gồm những
quá trình nào? Chúng diễn ra ở đâu?

Sự tạo thành nước tiểu gồm 3 quá trình
+ Lọc máu ở nang cầu thận  Tạo nước tiểu đầu
+ Hấp thụ lại
Ở ống thận  Nước tiểu chính thức
+ Bài tiết tiếp

39 39:
BÀI TIẾT
TIỂU TIỂU
Tiết 41 Bài
- Bài
BÀI NƯỚC
TIẾT NƯỚC
I. TẠO THÀNH NƯỚC TIỂU

Thảo luận nhóm
2. Thành phần nước tiểu đầu khác với
máu ở chỗ nào?

NƯỚC TIỂU ĐẦU

MÁU

Không có các tế bào
máu và prôtêin

Có các tế bào máu
và prôtêin

39 39:
BÀI TIẾT
TIỂU TIỂU
Tiết 41 Bài
- Bài
BÀI NƯỚC
TIẾT NƯỚC
I. TẠO THÀNH NƯỚC TIỂU

3. Nước tiểu chính thức khác với nước
tiểu đầu ở chỗ nào?

Thảo luận nhóm
Đặc điểm

Nước tiểu
đầu

Nước tiểu
chính thức

Nồng độ các
chất hoà tan

Loãng

Đậm đặc

Chất độc, chất
cặn bã

Có ít

Có nhiều

Chất dinh
dưỡng

Có nhiều

Gần như không

39 39:
BÀI TIẾT
TIỂU TIỂU
Tiết 41 Bài
- Bài
BÀI NƯỚC
TIẾT NƯỚC
I. TẠO THÀNH NƯỚC TIỂU

KẾT LUẬN

Sự tạo thành nước tiểu gồm 3 quá trình:
- Quá trình lọc máu (ở cầu thận)  tạo ra nước tiểu đầu.
- Quá trình hấp thụ lại những chất cần thiết (ở ống thận)
- Quá trình bài tiết tiếp chất thừa, chất thải (ở ống thận).
 Tạo thành nước tiểu chính thức.

39 39:
BÀI TIẾT
TIỂU TIỂU
Tiết 41 Bài
- Bài
BÀI NƯỚC
TIẾT NƯỚC

EM CÓ BIẾT
Hiện tượng gì sẽ xảy ra nếu màng lọc bị tổn thương?

Vi khuẩn thường làm các quản cầu bị thương
tổn và trở nên dễ thấm hơn làm cho prôtêin và
các tế bào máu nguyên vẹn cũng vào nước tiểu,
gây ra hiện tượng đái đường, đái ra máu…

Cơ chế hoạt động của thận và của thận nhân tạo ?

EM CÓ BIẾT

Máu hấp thụ lại
và bài tiết tiếp qua
ống thận là chủ động,
mang tính chọn lọc
(vì cần nhiều năng lượng)

Ở thận nhân tạo cơ chế
bị động do áp lực lọc

39 39:
BÀI TIẾT
TIỂU TIỂU
Tiết 41 Bài
- Bài
BÀI NƯỚC
TIẾT NƯỚC

Nước tiểu được thải
ra ngoài như thế nào?

HÃY CÙNG THEO DÕI ĐOẠN PHIM SAU

Chú ý đường đi của nước tiểu

Bài 39 BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU
II. THẢI NƯỚC TIỂU

HÃY MÔ TẢ ĐƯỜNG ĐI CỦA NƯỚC
TIỂU CHÍNH THỨC

LÀM BÀI TẬP SAU

Chọn câu trả lời đúng trong các
đáp án cho dưới đây

a) ống
thậnbể
bểthận
thận
 ống
Ống thận
 ống
gópgóp
 ống
tiểu
 bóng
đái đái
ốngdẫn
dẫnnước
nước
tiểu
 bóng

SAI

b) ống
gópống
ốngthận
thận
 bể
thận
Ống góp
 bể
thận
 ống
tiểu
 bóng
đái đái
ốngdẫn
dẫnnước
nước
tiểu
 bóng

SAI

c) ống
thậnbể
bểthận
thận
 ống
Ống thận
 ống
gópgóp
 ống
tiểu
 bóng
đái đái
ốngdẫn
dẫnnước
nước
tiểu
 bóng

SAI

d) ống
thậnống
ốnggóp
góp
 bể
thận
Ống thận
 bể
thận
 ống
tiểu
 bóng
đái đái
ốngdẫn
dẫnnước
nước
tiểu
 bóng

ĐÚNG

39 39:
BÀI TIẾT
TIỂU TIỂU
Tiết 41 Bài
- Bài
BÀI NƯỚC
TIẾT NƯỚC
II. THẢI NƯỚC TIỂU

KẾT LUẬN

Nước tiểu chính thức đổ vào bể thận,  qua ống
dẫn nước tiểu  xuống tích trữ ở bóng đái,  rồi
được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ vòng
ống đái, cơ bóng đái và cơ bụng

Có sự khác
nhau đó là
do đâu ?
Sự tạo
thành nước
tiểu diễn ra
liên tục

Nhưng sự
thải nước
tiểu ra khỏi
cơ thể chỉ
xảy ra vào
những lúc
nhất định

CÓ SỰ KHÁC NHAU ĐÓ LÀ DO

+ Máu tuần hoàn liên tục qua thận để lọc tạo thành
nước tiểu (không theo ý muốn)

+ Nước tiểu chính thức được tích trữ trong bóng
đái khi lên tới 200ml, đủ áp lực để gây cảm giác
muốn đi tiểu. Nếu cơ vòng mở ra (có sự phối hợp
co của cơ bóng đái và cơ bụng)  nước tiểu mới
thoát ra ngoài

GIẢI
THÍCH
PHẢN
TẠI
XẠ
SAO
THẦN
TRẺ
KINH
EM
CHƯA
THÌ
PHÁT
HAY
TRIỂN
ĐÁI
DẦM

GIẢI THÍCH

CÒN
NGƯỜI
GIÀ
CƠ VÂN
KHÓ
CO
ĐIỀU
KHÔNG
KHIỂN
TỐT
PHẢN
XẠ ĐI
TIỂU

Tiết 41 - Bài 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

GHI NHỚ

1- Sự tạo thành nước tiểu gồm 3 quá trình:
- Quá trình lọc máu (ở cầu thận)  tạo ra nước tiểu đầu.
- Quá trình hấp thụ lại những chất cần thiết (ở ống thận)
- Quá trình bài tiết tiếp chất thừa, chất thải (ở ống thận).
 Tạo thành nước tiểu chính thức.
2- Nước tiểu chính thức đổ vào bể thận,  qua ống
dẫn nước tiểu  xuống tích trữ ở bóng đái,  rồi
được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ vòng ống
đái, cơ bóng đái và cơ bụng.

Điền vào vào sơ đồ tóm tắt sự hình thành
nước tiểu dưới đây cho chính xác
( Nước tiểu đầu, trừ tế bào máu và prôtêin,
các chất không cần thiết và chất có hại)

Lọc máu qua
màng lọc

Máu

Hấp thụ lại

(………1…………)

Áp lực máu
(cơ chế khuyếch tán)

(……2…)

(chất dinh dưỡng,
nước, muối khoáng…)

Bài tiết tiếp

(…………3…………)

Nước tiểu
chính thức

THÀNH PHẦN NƯỚC TIỂU ĐẦU KHÁC VỚI MÁU Ở
CHỖ NÀO?
Hấp thụ lại
Lọc máu qua
(chất dinh
màng lọc
dưỡng, nước,
(trừ tế bào máu
muối
và prôtein)
khoáng…)
Nước tiểu
Nước tiểu đầu
Máu
chính thức
Áp lực máu (cơ chế
Bài tiết tiếp
khuyếch tán)
(các chất không cần
thiết và chất có hại)

ĐIỀN THÔNG TIN THÍCH HỢP VÀO CHỖ TRỐNG

TRẢ LỜI

- Nước tiểu được tạo thành ở
………(1)………..
các đơn
vị chức năng của thận
- Bao gồm quá trình: Lọc máu ở cầu thận
…..........(2).........................,
để
tạo thành nước tiểu đầu quá trình hấp thụ lại các
chất cần thiết, quá trình bài tiết tiếp các chất độc và
chất không cần thiết ở ống thận để tạo nên
……………(3)……………
nước tiểu chính thức
- Nước tiểu chính thức đổ vào ……(4)….
bể thận
Qua ống……(5)……,
dẫn nước tiểuxuống tích trữ ở……(6)……
bóng đái
rồi được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ vòng
…(7)…, cơ bóng đái và cơ bụng
ống đái

-¤n l¹i kiÕn thøc ®· häc
- Lµm bµi tËp
- §äc tr­íc bµi “Vệ sinh
hệ bài tiết nước tiểu”