LỊCH SỬ 8
BÀI 25: KHÁNG CHIẾN
LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC (1873 – 1884)
(TIẾP)

II. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ hai. Nhân dân Bắc
Kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 – 1884
1) Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai (1882)

- Hiệp ước Giáp Tuất (1874) gây nên làn sóng phản đối
mạnh trong nhân dân

Nội dung cơ bản của hiệp ước Giáp Tuất (1874)

Theo đó, thực dân Pháp sẽ rút quân khỏi
Bắc Kì với điều kiện triều đình Huế thừa
nhận 6 tỉnh Nam Kì (Gia Định, Định
Tường, Biên Hòa, Vĩnh Long, An Giang,
Hà Tiên) hoàn toàn thuộc quyền cai quản
của Pháp

6 tỉnh Nam Kì thuộc quyền cai quản của Pháp

II. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ hai. Nhân dân Bắc
Kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 – 1884
1) Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai (1882)
- Hiệp ước Giáp Tuất (1874) gây nên làn sóng phản đối mạnh

trong nhân dân

- Triều đình Huế quá đề cao và e sợ thực dân Pháp, không tin vào
nhân dân, cho rằng khó có thể thắng quân Pháp
- Triều đình muốn hòa với quân Pháp để bảo vệ quyền lợi của
dòng họ và giai cấp phong kiến
- Triều đình ảo tưởng dựa vào con đường thương thuyết để giành
lại những vùng đất đã mất

Hãy cho biết lí do triều đình Huế kí hiệp ước Giáp Tuất (1874) với
thực dân Pháp?

II. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ hai. Nhân dân Bắc
Kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 – 1884
1) Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai (1882)

- Hiệp ước Giáp Tuất (1874) gây nên làn sóng phản đối mạnh
trong nhân dân
• Tình hình đất nước:
- Kinh tế ngày càng kiệt quệ
- Nhân dân đói khổ, giặc cướp nổi lên
- Các đề nghị duy tân, cải cách bị khước từ
Đất nước rối loạn cực độ

II. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ hai. Nhân dân Bắc
Kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 – 1884
1) Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai (1882)

• Nguyên nhân thực dân Pháp chiếm Bắc Kì lần 2:
- Nguyên nhân sâu xa: Tư bản Pháp phát triển, cần tài nguyên
khoáng sản ở Bắc Kì
=>Pháp quyết tâm xâm chiếm
- Nguyên nhân trực tiếp: Pháp lấy cớ triều đình vi phạm
Hiệp ước 1874 ( giao thiệp với nhà Thanh mà không hỏi ý
Pháp)
=>Ngày 3/4/1882, Ri-vi-e chỉ huy quân Pháp đổ bộ lên Hà
Nội

Quân Pháp tấn công thành Hà Nội

II. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ hai. Nhân dân Bắc
Kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 – 1884
1) Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai (1882)

• Diễn biến
- Ngày 25/4/1882, Ri-vi-e gửi tối hậu thư cho Tổng đốc
Hoàng Diệu
• Tối hậu thư của Ri-vi-e
- Phá các hàng rào phòng thủ trong thành.
- Giải giới binh lính.
- Đúng 8 giờ các quan văn võ trong thành phải đến
trình diện Ri-vi-e. Sau đó, quân Pháp sẽ vào thành kiểm kê và
giao trả thành.
- Quân Pháp tấn công mà không đợi trả lời. Quân ta anh dũng
chống cự, nhưng chỉ cầm cự được gần một buổi sáng
• Kết quả
- Đến trưa, thành Hà Nội thất thủ

Giới thiệu nhân vật lịch sử: Hoàng Diệu

Tổng đốc thành Hà Nội
Hoàng Diệu
(1829 – 1882)

Giới thiệu nhân vật lịch sử: Hoàng Diệu

• Xuất thân
- Sinh ra trong gia đình có truyền
thống nho giáo
- Có 7 anh em, đều là những
người tài giỏi

Giới thiệu nhân vật lịch sử: Hoàng Diệu

• Sự nghiệp
- Trải qua nhiều chức vụ
- Là Tổng đốc Hà Ninh, phụ
trách thành Hà Nội, các vùng
phụ cận (1879 – 1882)

Giới thiệu nhân vật lịch sử: Hoàng Diệu

• Quyết tử với quân Pháp
- Ngày 25/4/1882, ông chỉ huy
nhân dân Hà Nội chống Pháp,
dù triều đình chấp nhận đầu
hàng
- Trưa hôm đó, thành Hà Nội
mất, ông tự vẫn, bảo toàn khí
tiết

Giới thiệu nhân vật lịch sử: Hoàng Diệu

- Nổi tiếng với chiến thuật
“vườn không nhà trống”
- Có công lớn trong trận Cầu
Giấy lần thứ nhất (1873)

II. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ hai. Nhân dân Bắc
Kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 – 1884
1) Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai (1882)

- Triều đình cầu cứu nhà Thanh, cử người ra Hà Nội thương
lượng với Pháp, ra lệnh quân ta rút lên mạn ngược
- Thừa dịp, quân Thanh kéo vào nước ta; quân Pháp chiếm
các tỉnh Bắc Kì

II. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ hai. Nhân dân Bắc
Kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 – 1884
2) Nhân dân Bắc Kì tiếp tục kháng Pháp
- Nhân dân tích cực phối hợp với quan quân triều đình kháng
chiến: Tự đốt nhà, tạo bức tường lửa chặn giặc, không bán
lương thực cho giặc,... bất chấp lệnh giải tán của triều đình
• Diễn biến trận Cầu Giấy lần thứ 2 (1883)
- Ngày 19/5/1883, hơn 500 quân Pháp kéo ra Cầu Giấy, lọt
vào trận địa mai phục của quân ta
- Quân Cờ đen phối hợp với quân của Hoàng Tá Viêm đổ ra
đánh
• Kết quả trận Cầu Giấy lần thứ 2 (1883)
- Quân ta giành thắng lợi
- Nhiều sĩ quan, lính Pháp (gồm Ri-vi-e) bị giết
- Làm quân Pháp hoang mang, dao động

II. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ hai. Nhân dân Bắc
Kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 – 1884
2) Nhân dân Bắc Kì tiếp tục kháng Pháp
- Triều đình chủ trương thương lượng, hi vọng Pháp rút quân
- Cuối tháng 7/1883, quân Pháp có thêm viện binh, tấn công
thẳng vào cửa biển Thuận An, cửa ngõ kinh thành Huế

Quân Pháp tấn công cửa biển Thuận An

II. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ hai. Nhân dân Bắc
Kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 – 1884
3) Hiệp ước Pa-tơ-nốt. Nhà nước phong kiến Việt Nam sụp
đổ (1884)
- Chiều 18/8/1883, quân Pháp bắn phá dữ dội các pháo đài ở
cửa biển Thuận An, đổ bộ vào đây ngày 20/8.
- Triều đình xin đình chiến; buộc chấp nhận hiệp ước Hácmăng ngày 25/8/1883

Nội dung hiệp ước Hác-măng (1883)
Triều đình Huế thừa nhận Pháp bảo hộ Bắc Kì
và Trung Kì; cắt tỉnh Bình Thuận khỏi Trung
Kì, nhập vào Nam Kì; nhập 3 tỉnh Thanh –
Nghệ - Tĩnh vào Bắc Kì; chỉ được cai quản
Trung Kì, nhưng mọi việc phải thông qua
Khâm sứ Pháp; công sứ Pháp ở Bắc Kì kiểm
soát công việc của quan lại triều đình, nắm
quyền trị an, nội vụ; Pháp nắm mọi việc giao
thiệp với nước ngoài; triều đình phải rút quân
ở Bắc Kì về Trung Kì

II. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ hai. Nhân dân Bắc
Kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 – 1884
3) Hiệp ước Pa-tơ-nốt. Nhà nước phong kiến Việt Nam sụp
đổ (1884)
- Việc triều đình kí Hiệp ước Hác-măng đẩy mạnh phong
trào chống Pháp của nhân dân
- Nhiều sĩ phu là quan lại triều đình phản đối lệnh bãi binh
 Cơ sở để phái kháng chiến (Tôn Thất Thuyết đứng đầu)
hành động

II. Thực dân Pháp đánh Bắc Kì lần thứ hai. Nhân dân Bắc
Kì tiếp tục kháng chiến trong những năm 1882 – 1884
3) Hiệp ước Pa-tơ-nốt. Nhà nước phong kiến Việt Nam sụp
đổ (1884)
- Ngày 6/6/1884, Pháp bắt triều đình Huế kí hiệp ước Patơ-nốt
- Nội dung hiệp ước giống hiệp ước Hác-măng, chỉ sửa
ranh giới Trung Kì để xoa dịu dư luận, lấy lòng vua
quan
• Ý nghĩa của hiệp ước Pa-tơ-nốt
Chấm dứt sự tồn tại của nhà Nguyễn với tư cách quốc
gia độc lập (trở thành chế độ thuộc địa nửa phong kiến),
kéo dài đến cách mạng tháng 8/1945

Bản đồ nước ta ở hiệp ước Hác-măng và hiệp ước Pa-tơ-nốt

Đất

Hiệp ước
Hác-măng
(1883)

của
triều
đình

Hiệp ước
Pa-tơ-nốt
(1884)

DẶN DÒ
- Trả lời câu hỏi cuối bài (SGK/124).
- Đọc trước bài 26: “Phong trào kháng chiến
chống Pháp trong những năm cuối thế kỉ XIX”.
- Tìm hiểu về 2 nhân vật lịch sử ở bài sau: Hàm
Nghi và Tôn Thất Thuyết.