I.

Bài tiết:
Những sản phẩm thải chủ yếu của cơ thể ?

Sản phẩm thải
chủ yếu

Cơ quan bài tiết
chủ yếu

CO2

Phổi

Nước tiểu

Thận

Mồ hôi

Da

Bảng 38. Các sản phẩm thải chủ yếu và cơ quan thực hiện bài tiết

I.

Bài tiết:

- Các sản phẩm cần
được bài tiết phát
sinh từ sự trao đổi
chất giữa tế bào và
môi trường trong cơ
thể hoặc những chất
thừa gây hại cho cơ
thể.

Bảng 38. Các sản phẩm thải chủ
yếu và cơ quan thực hiện bài tiết
Sản phẩm thải chủ
yếu
CO2

Cơ quan bài tiết chủ
yếu
Phổi

Nước tiểu
Mồ hôi

Thận
Da

Các sản phẩm thải cần được bài tiết
phát sinh từ đâu?

I. Bài tiết:

- Bài tiết là một hoạt
động của cơ thể thải
loại chất cặn bã và các
chất độc hại khác để
duy trì tính ổn định môi
trường trong.

TẠO RA CÁC CHẤT CẦN THIẾT
CHO TẾ BÀO

QUÁ TRÌNH TRAO ĐỔI CHẤT CỦA
TẾ BÀO

TẠO RA CÁC CHẤT CẶN BÃ VÀ
DƯ THỪA

CO2

PHỔI
HÔ HẤP

CÁC CHẤT THẢI KHÁC
HÒA TAN TRONG MÁU

THẬN
BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

DA
THOÁT MỒ
HÔI

MÔI TRƯỜNG NGOÀI

Vậy bài tiết là gì ?

HOẠT ĐỘNG BÀI TIẾT

I. Bài tiết:

- Vai trò của sự bài tiết:
+ Giúp cơ thể thải loại các
chất cặn bã do hoạt động
trao đổi chất của tế bào tạo
ra và các chất dư thừa.
+ Đảm bảo tính ổn định
của môi trường trong.
Bài tiết có vai trò như thế nào
đối với cơ thể?

T¹o ra CÁC CHẤT CẦN THIẾT
CHO TẾ BÀO

QUÁ TRÌNH TRAO ĐỔI CHẤT CỦA
TẾ BÀO

TẠO RA CÁC CHẤT CẶN BÃ vµ DƯ
THỪA

CO2

PHỔI
HÔ HẤP

CÁC CHẤT THẢI KHÁC
HÒA TAN TRONG MÁU

THẬN
BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

DA
THOÁT MỒ
HÔI

MÔI TRƯỜNG NGOÀI

HOẠT ĐỘNG BÀI TIẾT

I. Bài tiết:
- Bài tiết là một hoạt động của cơ thể thải loại chất cặn
bã và chất độc hại ra ngoài.
- Vai trò của sự bài tiết:
+ Giúp cơ thể thải loại các chất cặn bã do hoạt động
trao đổi chất của tế bào tạo ra và các chất dư thừa.
+ Đảm bảo tính ổn định của môi trường trong.

I. Bài tiết:
Giả sử các chất thải trong cơ thể không được thải ra
ngoài thì cơ thể sẽ như thế nào ? Tại sao ?

- Cơ thể bị nhiễm độc có các biểu hiện như: mệt
mỏi, đau đầu, thậm chí tới mức hôn mê và chết.
- Vì các chất thải (CO2, urê, axit uric,…) sẽ bị tích
tụ nhiều trong máu làm biến đổi các tính chất của
môi trường trong cơ thể.

Trong các hoạt động
bài tiết thì hoạt động
bài tiết nào quan
trọng nhất ?

TẠO RA CÁC CHẤT CẦN THIẾT CHO TẾ BÀO

QUÁ TRÌNH TRAO ĐỔI CHẤt CỦA TẾ BÀO

TẠO RA CÁC CHẤT CẶN BÃ vµ DƯ THỪA

CÁC CHẤT THẢI
KHÁC HÒA TAN
TRONG MÁU

CO2

10%

90%

PHỔI
HÔ HẤP

THẬN
BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

DA
THOÁT MỒ
HÔI

MÔI TRƯỜNG NGOÀI
HOẠT ĐỘNG BÀI TIẾT

I/

Bài tiết

II/ Cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu

II. Cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu:

Thận Phải

Thận trái

Ống dẫn nước tiểu

Bóng đái
Ống đái

Sơ đồ hệ bài tiết nứơc tiểu

II. Cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu:

- Hệ bài tiết nước tiểu gồm: thận,
ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống
đái.

Phần tủy
Phần vỏ

Bể thận
2
Thận trái
Thận phải

1

H 38.1B: Lát cắt dọc của thận

Ống dẫn nước
tiểu
3

Bóng đái

4

Ống đái

5

Hình 38.1A: Cơ quan hệ bài tiết nước tiểu

II/ Cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu:
- Hệ bài tiết nước tiểu gồm:
thận, ống dẫn nước tiểu,
bóng đái và ống đái.
- Thận gồm 2 quả với khoảng
2 triệu đơn vị chức năng gồm
cầu thận, nang cầu thận và
ống thận.

Nang caàu thaän
vaø caàu thaän oáng thaän

Nang caàu thaän
Caàu thaän
Động mạch
đến
Động mạch
đi

Phaàn
voû

oáng thaän

H38.1D

OÁng
goùp
H38.1C

Đơn vị chức năng của
chức năng để lọc máu và hình thận làm nhiệm vụ gì ?
thành nước tiểu.

Beå thaän

Phaàn tuyû
Phaàn voû

Thaän phaûi
OÁng daãn nöôùc tieåu
Boùng ñaùi
OÁng ñaùi

Phaàn
tuyû

H38.1B

H38.1A

II/ Cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu:

- Hệ bài tiết nước tiểu gồm: thận, ống dẫn
nước tiểu, bóng đái và ống đái.
- Thận gồm 2 quả với khoảng 2 triệu đơn vị
chức năng gồm cầu thận, nang cầu thận và
ống thận.
→ chức năng để lọc máu và hình thành nước
tiểu.

II. Cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu:
Hình 38.1C: Một đơn vị chức năng của thận

Cầu thận và
nang cầu thận
Hình 38.1A: Các cơ quan trong
hệ bài tiết nước tiểu

ống thận

ống góp

2 Thận trái
Thận phải

1

Ống dẫn
nước tiểu

3

Bóng đái

4

Ống đái

5

Hình 38.1B: Lát cắt dọc của thận
Beå thaän

Phaàn voû

Phaàn tuyû

Hãy chọn câu trả lời đúng nhất:

CỦNG CỐ

1. Hệ bài tiết nước tiểu gồm các cơ quan:

3. Cấu tạo của thận gồm:

A. Thận, cầu thận, bóng đái.

A. Phần vỏ, phần tuỷ, bể thận, ống dẫn nước tiểu.

B. Thận, ống thận, bóng đái.

B. Phần vỏ, phần tuỷ, phần bể thận.

C. Thận, bóng đái, ống đái.

C. Phần vỏ, phần tuỷ với các đơn vị chức năng, bể
thận.

D. Thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái, ống đái
2. Cơ quan quan trọng nhất của hệ bài tiết
nước tiểu là:

D. Phần vỏ và phần tuỷ với các đơn vị chức năng của
thận cùng các ống góp, bể thận.

4. Mỗi đơn vị chức năng của thận gồm:

A. Thận.

A. Cầu thận, nang cầu thận.

B. Ống dẫn nước tiểu.

B. Nang cầu thận, ống thận.

C. Bóng đái.

C. Cầu thận, ống thận.

D. Ống đái.

D. Cầu thận, nang cầu thận, ống thận.

5. Điền từ thích hợp vào chỗ trống về Cấu tạo và chức
năng của hệ bài tiết nước tiểu:
thận
(1)
Hệ bài tiết nước tiểu
(2)
ống dẫn............,
nước tiểu
bóng
đái
(3).......................
gồm:
.... ,
2 quả . Thận
(5)
ống (4)
đái
.................
và ...............
(6)
(7)
2 triệu
lọc máu
gồm
..............
với khoảng ....................
đơn vị
(8)
tiểu và hình
chức năng đểnước
...............
thành .......................

TRÒ CHƠI Ô CHỮ

Hoạt động nào thải chất cặn bã, chất độc hại ra khỏi cơ thể?
Sản phẩm thải chủ yếu của cơ thể do thận đảm nhiệm?
Sản phẩm thải chủ yếu của cơ thể do da đảm nhiệm?
Sự kết tinh của muối khoáng và một số chất khác ở đường dẫn
nước tiểu có thể dẫn đến bệnh gì?

CÂU HỎI

Từ khoá

1

B

À

I

T

I

Ế

T

2

N

Ư

Ớ

C

T

I

Ể

3

M

Ồ

H

Ô

I

4

S

Ỏ

I

T

H

T

H

Ậ

N

1

U

2
3

Ậ

N

4

Trong thành phần nước tiểu có những muối vô cơ và hữu cơ như muối canxi, muối
phôtphat, muối urat,…dễ bị kết tinh khi nồng độ của chúng quá cao và gặp pH thích
hợp hoặc gặp những điều kiện đặc biệt khác. Các tinh thể của chúng có thể làm ngưng
trệ quá trình bài tiết nước tiểu và thậm chí gây đau đớn dữ dôi, ảnh hưởng tới sức khoẻ
và mọi hoạt động khác.

Ảnh chụp X quang cho thấy
một viên sỏi ở bể thận phải

Viên sỏi dài 8mm được tạo
bởi các tinh thể canxiphotphat

- Học bài và làm bài tập 1,2,3 trang 124 SGK.
- Đọc mục “em có biết”.
- Chuẩn bị bài mới Bài 39. Bài tiết nước tiểu.
+ Quá trình tạo thành nước tiểu và thải nước tiểu được
diễn ra như thế nào?
+ So sánh nước tiểu đầu với nước tiểu chính thức?