TIẾT: 85, 86, 87. Văn bản:

(Truyện cổ tích)

KHỞI
ĐỘNG

TRÒ CHƠI GIẢI Ô CHỮ
S

N

T

I

N

H

2

T

H

Ủ

Y

T

I

3

L

Ạ

C

H

Ầ

U

Â

U

C

Ơ

U

A

H

Ù

N

G

S

Ứ

G

I

Ả

L

A

N

G

L

1

4

V

5

Ơ

6
7
8
9

L

N

H

I

Ê

U

Ạ

C

L

O

N

G

Q

U

Â

N

T

H

Á

N

H

G

I

Ó

N

G

Nhân vật tượng trưng cho sức mạnh chế ngự thiên tai là ……
(7 chữ cái)

QUAY VỀ

Nhân vật có tài hô mưa, gọi gió là …..
(8 chữ cái)

QUAY VỀ

Tên chung chỉ người giúp vua Hùng trông coi việc nước là ……
(6 chữ cái)

QUAY VỀ

Trong “Con Rồng, cháu Tiên, bà mẹ có tài sinh nở lạ thường là
…..
(4 chữ cái)

QUAY VỀ

Ông tổ của người Việt là …..
(7 chữ cái)

QUAY VỀ

Trong truyện Em bé thông minh, ai được nhà vua
cử đi tìm người tài?
(5 chữ cái)

QUAY VỀ

Người làm ra bánh chưng, bánh giày là …..
(8 chữ cái)

QUAY VỀ

Người Việt ta tự xưng là “Con Rồng, cháu Tiên”. “Rồng” ở đây
là chỉ nhân vật nào?
(11 chữ cái)

QUAY VỀ

Ai được phong là Phù Đổng Thiên Vương?
(10 chữ cái)

QUAY VỀ

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

I. Đọc và tìm hiểu
chung

1. Đọc
Cách đọc
Sau khi
đọcnhững
xong chiến công
- To, rõ ràng, nhấn
mạnh
truyện, em có thích
của Thạch Sanh.
truyện Thạch Sanh
- Thể hiệnkhông?
giọng Vì
củasao?
từng nhân vật: Thạch
Sanh thật thà, tin người; mẹ con Lí Thông
nham hiểm, độc ác.

2. Chú thích

+ Tứ cố vô thân: nhìn bốn phía không có ai là
người thân thích.
+ Trăn tinh: con trăn đã tu luyện, trở thành yêu
quái.
+ Thủy phủ: dinh thự ở dưới nước, nơi ở của
thủy thần.

+ Sinh nhai: kiếm sống.

II. Khám phá văn
bản

1. Tìm hiểu chung

Truyện
Thạch
Sanh
- Nhân vật:
TruyệnHãyđược
kể
xácnào?
có những nhân vật
bằng định
lời củaphương
nhân vật
+ Nhân vật chính: Thạch Sanh
Nhân vật nào là chính?
Kể
theo
ngôi
thứ
+ Nhân vật phụ: Mẹ con Lí Thông, nào?
vua,
Vì saothức
embiểu
xác đạt?
định như
mấy?
công chúa…
vậy?
- Ngôi kể: ngôi thứ ba

- PTBĐ: tự sự.

1. Tìm hiểu chung

Nhân vật chính: Thạch
Sanh

Nhân
vật Thạch Sanh
Truyện

Văn bản

có những nhân vật nào? Nhân vật phụ: Mẹ con Lí
Thông,
vua, công chúa…
Truyện
được
kể
Nhân vật
nào
là
chính?
Hãy xác
lờixác
củađịnh
nhân
Vì bằng
sao em
nhưvật
định phương
nào? Kể theo ngôi thứ
vậy?
thức biểu đạt?
Ngôi kể:ngôi thứ ba
mấy?
PTBĐ:tự sự.

* Cốt truyện

PHT số 1

* Cốt truyện:

Gợi ý: PHT số 1

Thạch Sanh sống lủi TS giết chằn tinh chặt
Lí Thông lừa đi canh
Thạch Sanh kếtthủi
nghĩa
một mình dưới gốc đầu đem về, lại bị Lí
miếu thờ thế mạng
anh em với Lí Thông
đa.
Thông lừa.
Công
Thông
chúacướp
đại
công
bàngTS xuống hang giết đại
- TSLícứu
Thái
Tửbị con
TS trở về gốc vua
đa TS,
sống
bắt được
đi, Tề,
vuavua
sai LT
ban đibàng cứu công chúa, bị
Thủy
được
TS
cướiđàn
công
chúa,Thạch
hoàng
tử
các lấp kín cửa
bằng nghề kiếmthưởng
củi.thưởng
tìm.
phong
LT
nhờ
cho
làm
cây
thần.
LíTS
Thông
mời cơm quân sĩ 18 nước chư
Vua nhường ngôi cho
nước
chư
hầu
đánh,
Chàng gảy đàn,quận
tiếng
Sanh
công.
giúp
đỡkéo quân tiến
hang.
hầu,
niêutiếng
cơm tí xíu mà ăn mãi
TS tha tội cho mẹ Chàng
con LT gảy
đàn,
TS câm
đem đàn ra gảy, quân lính ... TS.
đàn chữa khỏi bệnh
không
hết.câm
nhưng
chúng
đã
bị
sét
đàn
chữa
khỏi
bệnh
Hồn các
chằn
tinhtửvà
hoàng
cởiđại
giáp xin hàng.
cho công chúa.
Thạch
đánh
chết
. hãm hại,
cho công chúa. Thạch
bàng
lập
mưu
Sanh được giải oan.
TS bị bắt vào ngục. Sanh được giải oan.

2. Tìm hiểu chi tiết

a. Gia cảnh của
Thạch Sanh

Chàng trai nhà nghèo
Sống trong túp lều cũ
Gia dựng
cảnh dưới
của Thạch
gốc đa

Gia cảnh

Sanh có gì đặc biệt? Em
Cả gia
tài chỉnhân
có lười
hãy kể tên
những
một mình.
vật có số búa
phận
giống
Thạch Sanh?
Làm nghề đốn củi
kiếm ăn

Mồ côi, không người
thân thích, sống lủi
thủi một mình

=> Nhân vật mồ côi,
nhà nghèo là một
kiểu dạng nhân vật
điển hình, xuất hiện
trong những câu
chuyện cổ tích Việt
Nam.

Nhân vật giống với Thạch Sanh

b. Đặc điểm nhân vật

3. Đặc điểm nhân vật
PHT số 2
 

Thạch Sanh

Lí Thông

Hành động

 

 

Tính cách

 

 

Kiểu nhân vật

 

 

b. Đặc điểm nhân vật
 

Thạch Sanh

Hành động

-  Giết trăn tinh cứu giúp dân làng.

- Giết đại bàng cứu công chúa
và con vua thủy tề.
- Dẹp yên quân của 18 nước
chư hầu trong hòa bình, khoan
dung

Lí Thông

- Lừa Thạch Sanh đi canh
 
miếu thờ để thế mạng. Cướp
công giết trăn tinh của Thạch
Sanh
- Lừa Thạch Sanh, lấp miệng
hang, cướp công trạng.

b. Đặc điểm nhân vật
 

Thạch Sanh

Tính cách

- Vô tư, thật thà chất phác.
 
- Dũng cảm, tài giỏi

Lí Thông

  - Toan tín, tàn nhẫn, vô lương
tâm
- Độc ác, tham lam

- Thật thà, nhân ái, yêu hoà
bình.
Kiểu nhân vật

 

Chính diện

- Gian trá, xảo quyệt, toan tính
 

Phản diện

c. Chi tiết tiêu biểu

Là mô típ quen thuộc
trong truyện cổ tích.

Nếu sau khi trở về
cung, công chúa không bị
điều
gì kẻ
Hìnhem
thức
từ chối
Công chúa câm thì theo
danh
Thông.
Từ đó
hãyLýcho
bị câm sẽ xảy ra? mạo
biết tác dụng của chi tiết
này?
Chỉ đến khi nhân vật
Thạch Sanh xuất hiện
thông qua tiếng đàn mới
lên tiếng để vạch mặt kẻ
giả mạo.

Nàng sẽ nói cho nhà vua
toàn bộ sự việc.

Nếu công
chúa không
bị câm

Giảm sự hấp dẫn, kịch tính
của câu chuyện.

Chưa lột tả hết được sự xảo
quyệt của Lý Thông.
Nhân vật Thạch Sanh không
có điều kiện bộc lộ thêm tài
năng, phẩm chất.

d. Yếu tố kì ảo

Trăn
tinh có
nanh lồ
vuốt
để
Đại bàng
khổng
quắp
Con trăn tinh
săn
mồi,
sau
khi
bị
Thạch
công chúa vào hang, hiện
Sanh giếthình
thì hiện
nguyên
nguyên
là con
yêu
hình
là một
trăn khổng
tinh trên
núicon
có nhiều
phép
Liệt kê các con vật
lồ.
lạ.
và đồ vật kì ảo xuất hiện
a. Con vật kì trong truyện?
Con đại
Ý bàng.
nghĩa
ảo
của các chi tiết.
Hồn ma trăn tinh và đại bàng
hãm hai Thạch Sanh.
-> Sức sống dai dẳng của cái xấu, cái ác nhưng
cuối cùng chúng bại trận dưới tay Thạch Sanhngười địa diện cho chính nghĩa.

Cây đàn thần với tiếng đàn
kì lạ.

b. Đồ vật kì
ảo

Niêu cơm thần.

Giúp Thạch Sanh được giải oan,
vạch mặt được kẻ xấu là Lý
Thông

Cây đàn thần
với tiếng đàn kì
lạ.

Tiếng đàn là biểu trưng của công lý
và công bằng xã hội.

Thể hiện sự hòa ái, khoan dung
của Thạch Sanh.

Niêu cơm thần

Tấm lòng nhân đạo, ưa chuộng hòa
bình của nhân dân ta, ước mơ về
cuộc sống no đủ.

Con vật kì ảo

Yếu tố kì ảo

Đồ vật kì ảo.

-> Các yếu tố kì
ảo mang lại cho
truyện màu sắc
thần kì, đồng
thời thể hiện sự
tư tưởng của
nhân dân: những
người hiền lành,
lương thiện sẽ
luôn nhận được
sự giúp đỡ.

e. Kết thúc truyện

e. Kết thúc truyện
Truyện kết thúc như
thế nào? Qua kết thúc này
nhân dân ta muốn thể hiện
điều gì? Kết thúc này có
phổ biến trong truyện cổ
tích không? Hãy nêu 1 số ví
dụ....

- Thạch Sanh cưới công
chúa, lên làm vua.

Kết thúc
truyện

Mẹ con Lý Thông dù
được TS tha mạng nhưng
vẫn bị sét đánh chết. Cách
kết thúc này có ý nghĩa gì?

Mẹ con LT bị sét đánh
chết.

-> Kết thúc có
hậu thể hiện ước
mơ công lý,
công bằng xã
hội: có công
được thưởng, có
tội bị trừng phạt;
ở hiền gặp lành,
ở ác gặp ác

Về kết cục của mẹ con Lý Thông, ở văn bản do Huỳnh Lý và
Nguyễn Xuân Lân kể có chi tiết: “Mẹ con Lý Thông về đến nửa
đường thì bị Thiên Lôi giáng sấm sét đánh chết rồi bị hóa kiếp
thành bọ hung”. Bản của Anh Động (và nhân dân ở một số vùng
Nam Bộ ) kể: “Lý Thông được tha nhưng y về dọc đường mưa to,
sấm sét đánh tan thây ra từng mảnh, mỗi mảnh hóa thành một con
ễnh ương”. Cho nên bây giờ mỗi khi có mưa to sấm sét, ễnh ương
sợ, kêu lên những tiếng man dã…”. Em có nhận xét gì về những chi
tiết này

1

Sự tích con Thạch Sùng

Nguồn gốc con thạch sùng

2

Trầu cau

Phong tục ăn trầu cau
.

3

Sự tích ông Công ông Táo

Phong tục cúng ông Táo

4

Sự tích hoa mào gà

Nguồn gốc cây hoa mào gà

III. Tổng kết

Những điều em nhận

Những điều em còn

biết và làm được

băn khoăn

 

 
 
 
 

1. Nội dung – Ý nghĩa:
* Nội dung: Thạch Sanh là truyện cổ
tích về người dũng sĩ diệt trăn tinh, đại
bàng cứu người...
- Ý nghĩa: Truyện thể hiện ước mơ, niềm
tin của nhân dân về công lý xã hội, sự
chiến thắng cuối cùng của những con
người chính nghĩa lương thiện.
b. Nghệ thuật:
- Chi tiết tưởng tượng kì ảo
- Khéo kết hợp cốt lõi sự thực lịch sử với
những yếu tố hoang đường

LUYỆN TẬP

CÙNG THẠCH SANH ĐI
LẤY CỦI

1

2

3

4

7
8

9

5

10

6

11

12