CHÀO MỪNG CÔ VÀ CÁC BẠN ĐẾN
VỚI BÀI THUYẾT TRÌNH CỦA NHÓM
CHÚNG EM NGÀY HÔM NAY
Thành viên: 1. Mai Ngọc Hiếu
2. Nguyễn Huy Đạt
3. Trần Văn Phú
4. Vũ Huỳnh Thùy Trâm
5. Lê Trúc Phương

Nhắc lại bài cũ
Câu 1: Chọn giống vật nuôi và cây trồng dựa trên nguồn biến dị tổ hợp áp
dụng hiệu quả với đối tượng nào?
A. Cây trồng, vi sinh vật.
B. Bào tử, hạt phấn.
C. Vật nuôi, vi sinh vật.
D. Vật nuôi, cây trồng.

Câu 2: Sắp xếp thứ tự các bước trong quy trình tạo giống dựa trên
nguồn biến dị tổ hợp
1. Chọn lọc ra những tổ hợp gen mong muốn
2. Lai giống tạo ra tổ hợp gen khác nhau
3. Những tổ hợp gen mong muốn sẽ được cho tự thụ phấn hoặc
giao phối gần để tạo giống thuần chủng
4. Tạo ra các dòng thuần chủng có kiểu gen khác nhau
A. 1 – 2 – 3- 4
B. 4 – 2 – 1 - 3
C. 4 -2-3-1
D. 1 – 3 – 2- 4
Câu 3 : Sơ đồ nào giải thích cho cơ sở di truyền của ưu thế lai?
A. AA < Aa > aa
B. AA < Aa < aa
C. AA > Aa > aa
D. AA < aa

BÀI 19:

Khái niệm chung về công nghệ tế
bào : Là một ngành kĩ thuật có quy
trình xác định trong việc ứng dụng
phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc
mô tế bào trên môi trường dinh
dưỡng nhân tạo để tạo ra những mô,
cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh đầy
đủ tính trạng của cơ thể gốc.

I- TẠO GIỐNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP
GÂY ĐỘT BIẾN
II- TẠO GIỐNG BẰNG CÔNG NGHỆ TẾ BÀO

1. Công nghệ tế bào thực vật
2. Công nghệ tế bào động vật

I.TẠO GIỐNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP GÂY ĐỘT BIẾN
1. Quy trình
B1: Xử lí mẫu vật bằng tác nhân đột biến
B2: Chọn lọc các cá thể đột biến có kiểu hình mong muốn
B3: Tạo dòng thuần chủng

Đột biến phần
lớn hiện
là có
hại vì thế không chọn được
Để thực
bước
cácđột
bước trên,
bướcnhư
nào liều lượng và thời gian
tácTrong
nhân
cũng
Vì sao
nàybiến
phải
cần lưu
lựa
ýchọn
những
như vậy?
có tính quyết định nhất
xử lý thích hợp thìgì?
đối tượng sinh vật bị xử lí có thể
bị chết hoặc giảm sức sống và khả năng sinh sản.

Những tác nhân thường sử dụng
gây đột biến trong chọn giống
Tác nhân vật lí:
Tia phóng xạ, tia tử
ngoại, sốc nhiệt

Tác nhân hóa học:
5-BU,EMS,Conxixin

I.TẠO GIỐNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP GÂY ĐỘT BIẾN

1. Quy trình
B1: Xử lí mẫu vật bằng tác nhân đột biến
B2: Chọn lọc các cá thể đột biến có kiểu hình mong muốn
B3: Tạo dòng thuần chủng

2. Một số thành tựu tạo giống ở Việt Nam

2. Một số thành tựu tạo giống ở Việt Nam

Dưa hấu tam bội không hạt
Ở VSV:
Xử lí bào
 tứ
chủng
Nho lưỡng
bội tử nấm Penicllium
Nho
bội Penicillum
có hoạt tính Peniciline tăng gấp 200 lần dạng ban đầu.
HÀU
(2n)
Cam
mậtTAM
(3n)BỘI
không (4n)
hạt

CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
CÔNG NGHỆ
TẾ BÀO THỰC VẬT

NUÔI
NUÔI
CẤY MÔ
CẤY
MÔ
TẾ BÀO
BÀO
TẾ

LAI TẾ
BÀO
SINH
DƯỠNG
(XÔMA)

CÔNG NGHỆ
TẾ BÀO ĐỘNG VẬT

NUÔI
CẤY
HẠT
PHẤN
(NOÃN)

1. Công nghệ tế bào thực vật
Nuôi cấy mô tế bào
Nguyên liệu Mô, tế bào
Cách tiến
hành
Kết quả
Ứng dụng

Mô (tế bào)  môi trường dinh
dưỡng  cây hoàn chỉnh
Cây con có bộ NST giống mẹ
Nhân nhanh giống  quần thể đồng
nhất kiểu gen

Dung hợp 2 tế bào trần khác loài
(2n)
2n= 24

Loại bỏ
thành
xenlulozo

Dung hợp tế
bào chất, nhân

Nuôi cấy tế bào
lai

TB lai
72 NST (24+48)
(2n)

2n= 48

Cây lai
72 NST (24+48)

1. Công nghệ tế bào thực vật
Lai tế bào sinh dưỡng
Nguyên liệu Tế bào sinh dưỡng
Cách tiến
hành
Kết quả
Ứng dụng

Loại bỏ thành tế bào của 2 loài (TB
trần)  dung hợp 2 tế bào TB lai 
nuôi cấy  cây lai khác loài.
Cây lai có bộ NST của hai loài khác
nhau
Tạo giống mới mang đặc điểm của hai
loài.

Nuôi cấy hạt phấn (hoặc noãn)

ABcD

ABcD

? AABBccDD

1. Công nghệ tế bào thực vật
Nuôi cấy hạt phấn (noãn)
Nguyên liệu Noãn, hạt phấn
Cách tiến
hành
Kết quả
Ứng dụng

Nuôi cấy hạt phấn (noãn)  cây đơn
bội  đa bội hóa  cây lưỡng bội.
Cây lưỡng bội đồng hợp tử các gen.
Tạo giống thuần chủng.

I- PHƯƠNG PHÁP ĐỘT BIẾN
II- CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
CÔNG NGHỆ
TẾ BÀO THỰC VẬT

NUÔI
CẤY MÔ
TẾ BÀO

LAI TẾ
BÀO
SINH
DƯỠNG
(XÔMA)

CÔNG NGHỆ
TẾ BÀO ĐỘNG VẬT

NUÔI
CẤY
HẠT
PHẤN
(NOÃN)

NHÂN
BẢN VÔ
TÍNH Ở
ĐỘNG
VẬT

CẤY
TRUYỀN
PHÔI

a. Nh©n b¶n v« tÝnh ë ®éng vËt
B1. T¸ch tÕ bµo TuyÕn vó (2n) cña
cõu cho nh©n vµ nu«i trong phßng
TN; t¸ch TB trøng vµ lo¹i bá nh©n
B2. ChuyÓn nh©n cña TB tuyÕn
vó vµo TB trøng ®· lo¹i bá nh©n
B3. Nu«i cÊy TB ®· chuyÓn nh©n
trªn m«i tr­êng nh©n t¹o ®Ó trøng
ph¸t triÓn thµnh ph«i
B4. CÊy ph«I vµo tö cung cña cõu
mÑ ®Ó mang thai vµ sinh cõu
Dolly

có
mẹ: Cừu Dolly có
Kếtbaquả:
-Mẹ
cho
nhân
kiểu
hình
giống cừu
-Mẹ chocho
noãn
nhân
-Mẹ mang thai

a. Nhân bản vô tính

- Cừu Dolly là động vật có vú đầu tiên được nhân bản vô
tính trên thế giới.
- Sinh ngày 05 tháng 7, 1996, Scotland.
- Chết ngày 14 tháng 2, 2003

2.Công nghệ tế bào động vật
a.Nhân bản vô tính
-Khái niệm nhân bản vô tính: nhân bản vô tính là kĩ thuật tạo ra các
bản sao của một cá thể mà không cần qua sinh sản hữu tính.

*Ý nghĩa : -Có vai trọng quan trọng trong việc nhân bản động vật biến đổi
gen
-Tạo ra các giống ĐV mang gen người nhằm cung cấp cơ quan
nội tạng cho người bệnh

b. Cấy truyền phôi

1. Hợp
tử

4. CÊy ph«i vµo
nhiều con nhËn vµ
sinh con
2. Phôi

* Ý nghĩa: Phát triển nhanh
số lượng và chất lượng đàn
vật nuôi giống, rút ngắn thời
gian nhân giống

3. Chia
cắt phôi

b. Cấy truyền phôi
Khái niêm : là kĩ thuật chia cắt phôi động vật thành nhiều phôi,
cấy các phôi vào tử cung của các con vật khác nhau, tạo ra nhiều
con vật có kiểu gen giống nhau.
Ý nghĩa:
-Phổ biến và nhân nhanh vềsố lượng và chất lượng giống tốt
-Giảm chi phí trong chăn nuôi: như con giống, chuồng trại, nhân
lực...
-Hạn chế dịch bệnh, nâng cao sức chống chịu khả năng thích
nghi của bê con.

DO YOU KNOW ?

STVậy
25 và
cơtrình
hội vàng
choloại
ngành
gạo
Việtthế
Nam
quy
tạo ra
gạo lúa
ngon
nhất

giới như thế nào ?

Gạo ST 25 do nhóm nhà khoa
học tỉnh Sóc Trăng gồm: Kỹ
sư Hồ Quang Cua, Tiến sĩ
Trần Tấn Phương và Kỹ sư
Nguyễn Thị Thu Hương lai
tạo, phát triển vừa được
công nhận là "Gạo ngon nhất
thế giới 2019" tại Hội nghị
Thương mại gạo thế giới lần
thứ
11
tổ
chức
tại
Philippines.

DO YOU KNOW ?

Vậy quy trình tạo ra loại gạo ngon nhất
thế giới ST 25 như thế nào ?
Để tạo ra được những giống lúa thơm mới như ST 25, các
nhà khoa học phải thực hiện phép lai giữa rất nhiều giống
lúa bố mẹ để tạo ra nhiều dòng lúa phức tạp về kiểu gen,
sau cùng sẽ sử dụng phép lai hồi giao cải tiến với dòng ST
tân tiến nhất để tạo ra sản phẩm cuối cùng.
Các giống lúa ST, mà mới nhất là ST 25, ngoài thơm ngon
hơn, còn có các đặc tính vượt trội về phòng bệnh, kháng
mặn và đặc biệt là có thể sản xuất được nhiều vụ trong
năm (3 tháng/ 1 vụ).

CỦNG CỐ
CÁC BƯỚC TẠO THỂ ĐỘT BIẾN aa

Trả lời

A. Gieo hạt thành cây và cho cây con nhiễm tác
nhân gây bệnh

Bước 1- C

B. Cho những cây có khả năng kháng bệnh lai
với nhau hoặc tự thụ phấn tạo dòng thuần

Bước 2- A

C. Xử lí tia phóng xạ gây đột biến

Bước 3- E

D. Chọn các cây có khả năng kháng bệnh

Bước 4- D

E. Trồng cây trong môi trường có tác nhân gây
bệnh

Bước 5- B

Công nghệ tạo cừu Đôly
• B1
• B2
• B3

• B4
• B5

a- Nuôi trứng đã được cấy nhân trong ống
nghiệm tạo phôi
b- Lấy nhân của TB tuyến vú của cừu cho
nhân
c- Đưa nhân của TB tuyến vú vào TB trứng
đã loại bỏ nhân
d- Lấy trứng của cừu cho TB trứng ra khỏi cơ
thể và tách bỏ nhân của TB trứng
e- Cấy phôi vào tử cung của con cừu khác
để phôi phát triển và sinh nở bình
thường Sinh cừu Dolly.