Tiết 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
1/ QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

Rừng thông

Dừa nước

Nhóm
cá thể

Đàn voi rừng

Đàn kiến

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1- Quan hệ cùng loài

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/ QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

H44.1a: Các cây thông mọc
gần nhau trong rừng

H44.1b: Cây bạch đàn đứng riêng
lẻ bị gió thổi nghiêng về một bên

1/ Khi có gió bão, thực vật sống thành nhóm có lợi gì so
với sống riêng lẻ?
 Thực vật sống thành nhóm cản bớt sức gió nên
cây ít có khả năng bị ngã đổ.

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
1/ QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
Trong tự
nhiên, động
vật sống theo
Đànbầy
trâuđàn
rừng
có khi
lợi ngủ, các con non
nằm trong,
gì? các con trưởng thành
nằm ngoài. Khi gặp kẻ thù tấn
công, đàn trâu rừng có khả năng tựĐàn trâu rừng
vệ rất tốt.
 Trong tự nhiên, động vật sống thành bầy đàn có lợi
trong việc tìm kiếm được nhiều thức ăn hơn, phát hiện
kẻ thù nhanh hơn và tự vệ tốt hơn.

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/ QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

? Các sinh vật sống thành nhóm cá thể, thể
hiện mối quan hệ gì?
 Các sinh vật sống thành nhóm cá thể,
thể hiện mối quan hệ hỗ trợ lẫn nhau.

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
1/ QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

Khi gặp điều kiện bất lợi (số lượng cá thể tăng
cao, thiếu thức ăn, nơi ở chật chội…..các cá thể trong
nhóm đã xảy ra hiện tượng gì?
 Các cá thể cạnh tranh gay gắt, dẫn đến hiện
tượng tách nhóm.

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/ QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

Hãy tìm câu đúng trong số các câu sau:
1. Hiện tượng cá thể tách ra khỏi nhóm làm tăng
khả năng cạnh tranh giữa các cá thể
2. Hiện tượng cá thể tách ra khỏi nhóm làm cho
nguồn thức ăn cạn kiệt nhanh chóng
3. Hiện tượng cá thể tách ra khỏi nhóm làm giảm
nhẹ cạnh tranh giữa các cá thể, hạn chế sự cạn
kiệt nguồn thức ăn trong vùng.

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/ QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

Vậy trong một
nhóm cá thể có
những mối quan
hệ nào?

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:

a. Hỗ trợ:
Khi sinh vật sống với nhau thành nhóm tại nơi có
điều kiện sống thuận lợi và có nguồn sống đầy đủ
b. Cạnh tranh:
Khi gặp điều kiện bất lợi như số lượng cá thể quá
cao dẫn tới thiếu thức ăn, nơi ở,...
2/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
2/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:

Dựa vào bảng 44 SGK phần II,
trang 132. Cho biết sinh vật khác loài
có những mối quan hệ nào?

Quan hệ hỗ trợ và đối địch

Bảng 44: Các mối quan hệ khác loài
Quan hệ
Cộng sinh

Hỗ
Hội sinh
trợ
Cạnh
tranh

Đối
địch Kí sinh

nửa kí
sinh
Sinh vật
ăn sinh
vật khác

Đặc điểm
Sự hợp tác cùng có lợi giữa các loài sinh vật
Sự hợp tác giữa hai loài sinh vật, trong đó
một bên có lợi còn bên kia không có lợi và
cũng không có hại.
Các sinh vật khác nhau tranh giành thức ăn, nơi
ở và các điều kiện sống khác của môi trường. Các
loài kìm hãm sự phát triển của nhau.
Sinh vật sống nhờ trên cơ thể sinh vật khác,
lấy các chất dinh dưỡng, máu….. từ sinh vật
đó.
Gồm các trường hợp: động vật ăn thịt con
mồi, động vật ăn thực vật, thực vật bắt sâu bọ.

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
2/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:

Trả lời câu hỏi:
Trong 10 ví dụ ở SGK phần II – trang 132, 133.
Cho biết ví dụ nào là quan hệ hỗ trợ( cộng sinh,
hội sinh), ví dụ nào là quan hệ đối địch(cạnh
tranh, kí sinh và nửa kí sinh, sinh vật ăn sinh
vật khác)?

VD 1/ Ở địa y, các sợi nấm hút nước và muối khoáng
từ môi trường cung cấp cho tảo, tảo hấp thụ nước và
muối khoáng và năng lượng ánh sáng mặt trời tổng
hợp nên các chất hữu cơ, nấm và tảo đều sử dụng các
sản phẩm hữu cơ do tảo tổng hợp (H 42.2).

Tảo đơn bào

H4 2.2 ĐỊA Y

Sợi nấm

HỖ TRỢ (Cộng sinh)

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
2/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:
VD 2/ Trên một cánh đồng lúa, khi cỏ dại phát triển
năng suất lúa giảm.
Lúa

Cỏ dại

ĐỐI ĐỊCH
(Cạnh tranh)

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
2/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:
VD 3/ Hươu, nai và hổ cùng sống trong một cánh
rừng.
Số lượng hươu,
nai bị khống chế
bởi số lượng hổ.
ĐỐI ĐỊCH (Sinh
vật ăn sinh vật
khác)

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
2/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:
VD 4/ Ve bét sống bám trên da chó. Chúng sống được
nhờ hút máu của chó.

ĐỐI
ĐỊCH
(Kí
sinh)

Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
2/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:

VD 5/ Địa y sống bám trên cành cây.

HỖ TRỢ
(Hội sinh)

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
3/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:

VD 6/ Cá ép bám vào rùa biển, nhờ đó cá được
đưa đi xa.
CÁ ÉP

RÙA BIỂN

HỖ TRỢ
(Hội sinh)

Tiết 45 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
2/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:

VD 7/ Dê và bò cùng ăn cỏ trên một cánh
đồng.
ĐỐI
ĐỊCH
(Cạnh
tranh)

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
2/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:

VD 8/ Giun đũa sống trong ruột người.

ĐỐI
ĐỊCH
(Kí sinh)

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
2/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:

VD 9/ Vi khuẩn sống trong nốt sần ở rễ cây họ đậu
(H43.3)

HỖ TRỢ
(Cộng
sinh)

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
2/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:

VD 10/ Cây nắp ấm bắt côn trùng.

ĐỐI ĐỊCH (sinh vật ăn sinh vật khác)

Bảng 44: Các mối quan hệ khác loài
Hỗ
trợ

Quan hệ
Cộng sinh

Đặc điểm
(1)

+

+

Hội sinh

(2)

+

0

Cạnh tranh

(3)

+
+

-

Đối
Kí sinh, nửa kí sinh (4)
địch
Sinh vật ăn sinh vật khác (5)

+ : CÓ LỢI

- : CÓ HẠI

0 : KHÔNG HẠI, KHÔNG LỢI

- Quan hệ hỗ trợ là mối quan hệ có lợi (hoặc ít nhất không
- hại)
Sự khác
nhau chủ yếu giữa quan hệ hỗ trợ và quan
cho tất cả các sinh vật.

hệ đối địch của các sinh vật khác loài là gì?

- Quan hệ đối địch, một bên sinh vật được lợi còn bên kia
bị hại họăc hai bên cùng bị hại.

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
2/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:

a. Hỗ trợ: là mối quan hệ có lợi (hoặc ít nhất
không hại) cho tất cả các sinh vật.
- Cộng sinh: sự hợp tác cùng có lợi giữa các
loài sinh vật
- Hội sinh: Sự hợp tác giữa hai loài sinh vật,
trong đó 1 bên có lợi còn bên kia không có
lợi cũng không có hại

b. Đối địch: một bên sinh vật được lợi còn bên
kia bị hại họăc hai bên cùng bị hại.
- Cạnh tranh: các sinh vật khác loài tranh giành
nhau thức ăn, nơi ở và các điều kiện sống khác của
môi trường. Các loài kìm hãm sự phát triển của
nhau
- Kí sinh, nữa kí sinh: sinh vật sống nhờ trên cơ
thể của sinh vật khác, lấy các chất dinh dưỡng,
máu…từ sinh vật đó
- Sinh vật ăn sinh vật khác: gồm các trường hợp:
- Động vật ăn thịt con mồi
- Động vật ăn thực vật
- Thực vật bắt sâu bọ…

Tiết 44 : ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1/QUAN HỆ CÙNG LOÀI:
2/ QUAN HỆ KHÁC LOÀI:

Hãy lấy thêm một vài ví dụ
khác về quan hệ khác loài?

Quan hệ
cộng sinh

Quan hệ kí sinh,
nửa kí sinh

Quan hệ sinh
vật ăn sinh vật
khác

Những con chim nhỏ
thường bám
trên lưng các loài động
vật cỡ lớn như cá sâu,
trâu, ngựa và hươu…
để ăn những con vật ký
sinh trên da

Trong nông nghiệp con người đã lợi dụng mối
quan hệ giữa các sinh vật khác loài để làm gì ?
Điều đó có ý nghĩa gì ? Cho ví dụ ?

- Dùng sinh vật có ích tiêu diệt sinh
vật gây hại.

Ví dụ:

Ong mắt đỏ diệt sâu đục thân lúa…

Về nhà:
- Học bài
- Trả lời câu hỏi SGK
trang 134.