Phòng GDĐT Thị Xã Bến Cát
Cuộc thi thiết kế bài giảng E – Learning
Tiết 77 + 78
VĂN BẢN: QUÊ HƯƠNG
Tác giả: Tế Hanh
Chương trình Ngữ văn lớp 8
Nhóm tác giả: Phạm Minh Thành – Huỳnh Thị Hồng Hoa
Gmail: thanhpmthcspa01@bc.sgdbinhduong.edu.vn
SĐT: 0392294880
Tháng 8 năm 2022

Phòng GDĐT Thị Xã Bến Cát
Trường THCS Phú An

Giáo viên: Phạm Minh Thành
Huỳnh Thị Hồng Hoa

KHỞI ĐỘNG

?

Những hình
ảnh trên gợi cho
em nhớ đến bài
thơ gì? Của nhà
thơ nào?

Quê hương
Đỗ Trung Quân

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

Tế Hanh

MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1. Kiến thức:
- Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một
làng quê miền biển trung bộ và tình cảm quê hương đằm
thắm của tác giả.
- Hiểu được sức truyền cảm nghệ thuật của bài thơ qua
nghệ thuật tả cảnh, tả tình bình dị mà sâu lắng, thấm thía.
2. Năng lực:
Rèn cho học sinh năng lực phân tích và cảm thụ một tác
phẩm thơ trữ tình.
3. Phẩm chất:
Khơi dậy tình yêu lao động và tình yêu quê hương tha
thiết trong mỗi con người.

NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Tác giả
I. TÌM HIỂU CHUNG

2. Tác phẩm
3. Bố cục
1. Giới thiệu chung về làng chài

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN

2. Cảnh lao động ở làng chài
3. Nỗi nhớ quê hương da diết

III. TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật
2. Ý nghĩa

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

I. TÌM HIỂU CHUNG

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
Trần Tế Hanh (1921 – 2009)
Quê: Quảng Ngãi
Xuất hiện ở chặng cuối của phong trào Thơ mới
Tình yêu quê hương tha thiết là điểm nổi bật cho đời thơ
Tế Hanh.

Thơ ông giản dị, tự nhiên, giàu hình ảnh
Tế Hanh (1921 – 2009)

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
CÁC TÁC PHẨM TIÊU BIỂU

Hoa niên (1945)
Hai nửa yêu Thương
(1963)
Gửi miền Bắc (1955)
Tiếng sóng (1960)

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
- Hoàn cảnh sáng tác:
Bài thơ được sáng tác năm 1939, lúc nhà thơ mới 18 tuổi
đang học ở Huế, rất nhớ nhà và nhớ quê hương da diết.

- Xuất xứ:
Được rút trong tập thơ Nghẹn ngào (1939), sau được
in lại trong tập Hoa niên (1945).

- Thể thơ: 8 chữ
- PTBĐ: Biểu cảm đan xen tự sự và miêu tả.

Tế Hanh

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

I. TÌM HIỂU CHUNG
3. Bố cục

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới
Nước bao vây, cách biển nửa ngày sông.
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió...

Tế Hanh

Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
“Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe”,
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.
Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!
1939

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

?

I. TÌM HIỂU CHUNG
3. Bố cục
QUÊ HƯƠNG
Phần 1
(2 câu đầu)
Giới thiệu
chung về làng
chài

Phần 2
(14 câu tiếp)
Bức tranh lao
động của làng
chài

Tế Hanh

Theo em, bài thơ
có thể chia thành
mấy phần?Nêu nội
dung từng phần?
Phần 3
( 4 câu cuối)
Nỗi nhớ quê
hương da diết

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Giới thiệu chung về làng chài

Tế Hanh

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Giới thiệu chung về làng chài
Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới
sông
Nước bao vây, cách biển nửa ngày sông.
- Nghề của làng: Chài lưới
- Vị trí : Cửa sông gần biển
- Thời gian: nửa ngày sông
Lời giới thiệu tự nhiên, mộc mạc, đồng thời thể hiện niềm tự hào của tác giả về
làng quê của mình.

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Bức tranh lao động làng chài

Tế Hanh

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Bức tranh lao động làng chài
a. Cảnh ra khơi
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió...

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Bức tranh lao động làng chài
a. Cảnh ra khơi
Khi trời trong,
nhẹ sớm mai hồng
trong gió nhẹ,
- Thiên nhiên:

Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá

+ Thời gian: “sớm mai hồng”
+ Thời tiết: “Trời trong”, “gió nhẹ”.

Thiên nhiên tươi đẹp, báo hiệu chuyến ra khơi đầy hứa hẹn, bội thu.

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Bức tranh lao động làng chài

Tác giả sử dụng
biện pháp nghệ
- Con người: Dân trai tráng Những chàng trai khỏe mạnh, vạm vỡ, tràn đầy sức sống.
thuật gì trong
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
hai câu thơ trên?
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang

a. Cảnh ra khơi

?

- Nghệ thuật: So sánh, nhân hóa.
- Con thuyền:
+ Chiếc thuyền được so sánh như con tuấn mã.
+ Sử dụng các động từ mạnh “hăng”, “phăng”, “vượt”, để thể hiện khí thế dũng
mãnh của con thuyền. Thấy được sức sống mạnh mẽ, vẻ đẹp hùng tráng của con
người.

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Bức tranh lao động làng chài
a. Cảnh ra khơi
- Cánh buồm:
+ Cánh buồm được ví như mảnh hồn làng.
+ Với biện pháp nhân hóa “rướn” gợi ra một vẻ đẹp
bay bổng, lãng mạn, cánh buồm mang linh hồn của
làng chài.
 Khung cảnh thiên nhiên tươi sáng, nhà thơ đã khắc họa
một bức tranh lao động đầy hứng khởi, say mê, tràn đầy sức
sống của người dân lao động.

Tế Hanh

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Bức tranh lao động làng chài
b. Cảnh trở về
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
“Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe”,
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.
Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Bức tranh lao động làng chài
b. Cảnh trở về

“Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.”
- Không khí trở về:
+ Khắp dân làng
+ Từ láy “ồn ào, “tấp nập”giàu giá trị biểu cảm.
 Gợi lên không khí vui vẻ, rộn ràng khi đoàn thuyền trở về.

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Bức tranh lao động làng chài
b. Cảnh trở về
“Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe”,
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.

 Câu thơ được đặt trong dấu ngoặc kép như
lời cảm tạ trời yên biển lặng cho dân làng trở
về an toàn, bội thu.

Tế Hanh

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Bức tranh lao động làng chài
b. Cảnh trở về
Dân chài lưới, làn da ngăm rám nắng,
nắng
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
xăm
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

- Hình ảnh dân chài:

+ Da ngăm rám nắng: Nước ra nhuộm nắng,
nhuộm gió.
+ vị xa xăm: thân hình thấm đẫm vị mặn mòi,
nồng toả của biển khơi.
 Hai câu thơ đã tạc nên dáng vẻ rất riêng
của người dân chài.

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Bức tranh lao động làng chài
b. Cảnh trở về
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Nhân hóa con
thuyền: Im,
mỏi, trở về,
nằm, nghe

Sự thư giãn
của con
thuyền + Sự
yên lặng nơi
bến đỗ

Con thuyền
đồng nhất với
cuộc đời, số
phận người
dân

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
2. Bức tranh lao động làng chài
 Nhà thơ ngợi ca sức sống mạnh mẽ, vẻ đẹp bình dị trong lao động của những người
dân làng chài. Đồng thời thể hiện niềm tự hào, lòng thủy chung, gắn bó sâu sắc với quê
hương.

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN

3. Nỗi nhớ quê hương da diết

Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
3. Nỗi nhớ quê hương da diết

Nhớ

nước xanh

cá bạc

con thuyền,
cánh buồm

mùi
nồng mặn

 Giọng thơ trầm lắng, tha thiết, biện pháp điệp từ, lời thơ giản dị,mộc mạc, tự nhiên,
câu cảm thán thể hiện nỗi nhớ quê da diết, đằm thắm, cháy bỏng và tình cảm gắn bó
với quê hương tha thiết.

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN

III. TỔNG KẾT

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

III.TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
- Kết hợp khéo léo giữa biểu cảm, miêu tả và tự sự.
- Hình ảnh thơ sáng tạo, ngôn ngữ giản dị
- Sử dụng nhiều biện pháp tu từ, kết hợp bút pháp tả thực và lãng mạn.

Tiết 77 + 78 - Văn bản:

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh

III.TỔNG KẾT
2. Nội dung

Bức tranh lao động đẹp của
người dân miền biển
Thể hiện tình yêu, niềm tự
hào, lòng thủy chung gắn bó
sâu sắc với quê hương.

TRÒ CHƠI
CỦNG CỐ KIẾN THỨC

Quiz
Click the Quiz button to edit this object

Viết một đoạn văn ngắn
(khoảng 5 đến 7 dòng)
trình bày cảm nghĩ của em
về tình yêu quê hương của
giới trẻ hiện nay. Là học
sinh em cần làm gì để bảo
vệ và xây dựng quê hương?

Hướng dẫn
- Về hình thức:
+ Đoạn văn
+ Số dòng: 5 đến 7 dòng
- Về nội dung:
+ Đề tài: Tình yêu quê hương
+ Liên hệ bản thân

Hướng dẫn
tự học

- Học thuộc lòng bài thơ.
- Sưu tầm, chép lại một số câu thơ, đoạn thơ về
tình cảm quê hương mà em yêu thích nhất.
- Soạn bài chuẩn bị tiết sau: “Khi con tu hú”.

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN
QUÝ THẦY, CÔ
VÀ CÁC EM ĐÃ LẮNG
NGHE!