Ngắm trăng

– Hồ Chí Minh –

KHỞI ĐỘNG
Đọc thuộc lòng một câu thơ em biết nói về trăng? Cho biết tên
bài thơ và tên tác giả?

Ngắm trăng
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
- Là vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc và nhà thơ
lớn của đất nước.
- Là chiến sĩ cộng sản quốc tế.
- Là danh nhân văn hoá thế giới.

2. Tác phẩm:

Hồ Chí Minh
(1890 -1969)

* Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác bài thơ:
Bài thơ trích trong tập “Nhật kí trong tù”- sáng
tác khi Bác đang bị giam trong nhà tù Tưởng Giới
Thạch ở Trung Quốc 8/1942.

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1. Đọc, chú thích:

Ngắm trăng
- Cách đọc:
+ Đọc đủ phần phiên âm, dịch nghĩa và
dịch thơ.
+ Đọc kĩ, nhớ phần dịch nghĩa, giải nghĩa
chữ Hán.
+ Chú ý nhịp ở những câu đăng đối, điệp
ngữ.
+ Vần: chữ cuối ở câu 1,2,4 hiệp vần với
nhau.

Ngắm trăng
望月  
獄 中 無 酒 亦 無 花，
對 此 良 宵 奈 若 何。
人 向 窗 前 看 明 月，
月 從 窗 隙 看 詩 家。
Phiên âm
Ngục trung vô tửu diệc vô hoa,
Đối thử lương tiêu nại nhược hà?
Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt,
Nguyệt tòng song khích khán thi gia.

Dịch nghĩa
Trong tù không rượu cũng không hoa,
Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?
Người hướng ra trước song ngắm trăng sáng,
Từ ngoài khe cửa, trăng ngắm nhà thơ.
Dịch thơ (bản dịch của Nam Trân)
Trong tù không rượu cũng không hoa,
Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ;
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Đọc, chú thích:
2. Tìm hiểu chung về bài thơ:

3. Phân tích.

Ngắm trăng
* Thể thơ:
Thất ngôn tứ tuyệt
* Bố cục :
4 phần ( Khai, thừa, chuyển, hợp).
* Đề tài:
Vọng nguyệt.
* Phương thức biểu đạt:
Biểu cảm.

Ngắm trăng
3. Phân tích.
a. Hai câu thơ đầu:

Phiên âm
Ngục trung vô tửu diệc vô hoa,
Đối thử lương tiêu nại nhược hà?

Ngục trung vô tửu diệc vô hoa,
Trong tù

Không
rượu

Không
hoa

Dịch nghĩa
Trong tù không rượu cũng không hoa,
Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?

- Điệp từ “vô” -> nhấn mạnh tình thế của cuộc ngắm
trăng

Dịch thơ
Trong tù không rượu cũng không hoa,
Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ;

 Ngắm trăng trong hoàn cảnh thiếu thốn, bị
mất tự do.
Đối thử lương tiêu nại nhược hà?
- Câu hỏi tu từ

 Hai câu thơ tái hiện hoàn cảnh
ngắm trăng và tâm thế của người
tù Hồ Chí Minh, qua đó ta hiểu
được vẻ đẹp tâm hồn Bác: ung
dung, tự tại, vượt lên cái khắc
nghiệt của chốn lao tù.

- Cụm từ “ nại nhược hà” ( biết làm thế nào bây giờ)
 Tâm trạng xốn xang, bối rối trước cảnh đẹp của
Bác.

Ngắm trăng
3. Phân tích.
b. Hai câu thơ cuối:
Phiên âm
Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt,
Nguyệt tòng song khích khán thi gia.
Dịch nghĩa
Người hướng ra trước song ngắm trăng sáng,
Từ ngoài khe cửa, trăng ngắm nhà thơ.
Dịch thơ
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.

Ngắm trăng
3. Phân tích.
b. Hai câu thơ cuối:

NT: - Điệp từ ngữ “ nhân”,
Phiên âm
“nguyệt”, “song”, “ khán” kết hợp
Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt,
phép đối; Phép nhân hoá; Ngôn ngữ
Nguyệt tòng song khích khán thi gia.
tạo hình
Dịch nghĩa
=> Sự giao hoà giữa người và trăng. Trăng và
Người hướng ra trước song ngắm trăng người chủ động tìm đến nhau, bất chấp sự
sáng,
ngăn cách của song sắt nhà tù.
Từ ngoài khe cửa, trăng ngắm nhà thơ.  Chất thép của người chiến sĩ hoà quyện với tâm
hồn nghệ sĩ đã vượt lên sự bạo tàn của ngục tù để
Dịch thơ
hướng đến cái đẹp, hướng đến bầu trời của tự do.
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,
=> Tình yêu thiên nhiên và tinh thần lạc quan
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.
của Bác

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật:

NGẮM TRĂNG

Thể thất ngôn tứ tuyệt giản dị mà hàm súc
Kết hợp hài hòa giữa cổ điển và hiện đại
Sử dụng BPTT điệp ngữ, nhân hóa vừa giản dị vừa hàm súc.

2. Nội dung:
Tình yêu thiên nhiên tha thiết của người tù
Phong thái ung dung tự tại, sức mạnh tinh thần kì diệu
Bài thơ là một cuộc vượt ngục tinh thần đặc biệt của
người tù cách mạng Hồ Chí Minh.

NGẮM TRĂNG

1. Bài thơ “Ngắm trăng” được trích từ tập
thơ nào của Hồ Chí Minh?
A. Nhật kí trong tù
C. Đường Kách mệnh

B. Lời kêu gọi toàn quốc kháng
chiến
D. Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ
cả nước.

2. Bài “Ngắm trăng” thuộc thể thơ gì ?

A. Lục bát    

B. Thất ngôn tứ tuyệt    

C. Song thất lục bát

D. Thất ngôn bát cú

3. Nội dung chính của câu thơ “Ngục
trung vô tửu diệc vô hoa” là gì ?

A. Nói về hoàn cảnh ngắm
trăng đặc biệt của Bác.

B. Nói về tâm hồn xao xuyến,
rung động trước cái đẹp của
Bác. 

C. Nói về cuộc sống thiếu thốn
ở chốn lao tù.

D. Nói về phong thái ung dung,
lạc quan của Hồ Chủ Tịch.

4. Từ “vô” trong câu thơ “Ngục trung
vô tửu diệc vô hoa” có nghĩa là gì?

A. không

B. vào

C. rất nhiều

D. có

5. Dòng nào nói đúng nhất hoàn cảnh ngắm
trăng của Bác Hồ trong bài thơ “Ngắm
trăng” ?

A. Trong khi đang đàm đạo
việc quân trên thuyền.

B. Trong đêm không ngủ vì lo
lắng cho vận mệnh đất nước

C. Trong nhà tù thiếu thốn
không rượu cũng không hoa.

D. Trên đường đi hiu quạnh từ
nhà tù này sang nhà tù khác

6. Hai câu thơ “Nhân hướng song tiền khán
minh nguyệt – Nguyệt tòng song khích khán
thi gia” sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?

A. Ẩn dụ    

B. Hoán dụ    

C. So sánh

D. Phép đối

7. Dòng nào dưới đây nói đúng nhất tâm trạng
của Bác trước cảnh đẹp ở bài thơ Ngắm trăng?

A. Xao xuyến, bối rối 

B. Buồn bã, chán nản

C. Mừng rỡ, niềm nở     

D. Bất bình, giận dữ

8. Nhận định nào nói đúng nhất hình ảnh
Bác Hồ hiện lên qua bài thơ Ngăm trăng?

A. Một con người có khả
năng nhìn xa trông rộng

B. Một con người có bản lĩnh
cách mạng kiên cường

C. Một con người yêu thiên
nhiên và luôn lạc quan

D. Một con người giàu lòng
yêu thương

Hướng dẫn tự học
Ôn lại bài + Học thuộc bài thơ
Sưu tầm một số bài thơ của
Bác viết về trăng
Soạn bài “Đi đường”

THANK YOU