Thứ Tư ngày 15 tháng 2 năm
2023
Tập làm văn
Luyện tập quan sát cây cối

Cấu tạo bài văn miêu tả cây cối gồm có mấy phần ?
Bài văn miêu tả cây cối thường có ba phần:
1.Mở bài: Tả hoặc giới thiệu bao quát về cây.
2.Thân bài: Tả từng bộ phận của cây hoặc tả từng
thời kì phát triển của cây.
3.Kết bài: Có thể nêu ích lợi của cây, ấn tượng đặc
biệt hoặc tình cảm của người tả với cây.

Bài 1: Đọc lại 3 bài văn tả cây cối mới học(Sầu riêng, Bãi ngô, Cây
gạo) và nhận xét:
a. Tác giả mỗi bài văn quan sát cây theo trình tự như thế nào?

b. Các tác giả quan sát cây bằng những giác quan nào?
c. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích. Theo em,
các hình ảnh so sánh và nhân hóa này có tác dụng gì?
d. Trong ba bài văn trên, bài văn nào tả một loài cây, bài văn nào miêu
tả một cây cụ thể?
e. Theo em, miêu tả một loài cây có điểm gì giống và điểm gì khác với
miêu tả một cây cụ thể?

Bãi ngô
(trang 30)

a. Tác giả mỗi bài văn quan sát cây theo trình tự như thế nào?
Trình tự
miêu tả

Sầu
riêng

Quan sát từng bộ
phận của cây.

Từng thời kì phát triển của cây.

-Tả bao quát.
- Tả hoa, trái.

-Tả thân, lá, cành.

- Tả cây từ lúc bé đến trưởng thành.

Bãi ngô

- Tả hoa ngô, búp ngô non.
- Tả hoa ngô, bắp ngô, lá ngô lúc sắp thu hoạch.

Cây gạo

- Tả cây gạo vào mùa hoa.
-Tả cây gạo lúc hết mùa hoa.
-Tả cây gạo lúc quả đã già.

b. Các tác giả quan sát cây bằng những giác quan nào?
Giác quan
Thị giác
Khướu giác
Vị giác
Thính giác

Sầu riêng
- Thấy hoa, trái,
dáng thân,cành, lá.

Bãi ngô
- Thấy cây, lá,
búp, hoa, bướm,..

Cây gạo
- Thấy cây, cành,
hoa, quả, chim,..

- Thấy hương vị của
trái sầu riêng.
- Thấy vị ngọt, béo
ngậy của trái .
- Nghe tiếng tu hú
gọi mùa trái chín.

- Nghe tiếng chim
hót trong vòm lá.

c. Chỉ ra những hình ảnh so sánh, nhân hóa mà em thích. Theo em,
các hình ảnh so sánh và nhân hóa này có tác dụng gì?
Hình ảnh
So sánh

Nhân
hóa

Sầu riêng
- Hoa … như hương cau,...
- Cánh…như vảy cá, hao
hao ...
- Trái.. trông như tổ kiến.

Bãi ngô
- Cây… như mạ non.
- Búp như kết bằng...
- Hoa … như cỏ may.
- Búp ngô non núp
trong cuống lá.
- Bắp ngô chờ tay
người đến bẻ.

Cây gạo
- Cánh… như chong …
- Quả … như con thoi.
- Cây như treo .. mới.
- Các múi bông gạo nở
đều, chín như nồi cơm
chín đội vung mà cười...
- Cây gạo già mỗi năm
trở lại tuổi xuân.
- Cây gạo trở nên với
dáng vẻ trầm tư. Cây
đứng im, cao lớn, hiền
lành.

Các hình ảnh so sánh và nhân hóa này có tác dụng:

Làm cho cây cối, hoa trái có hình dáng sinh
động, có tính cách giống như con người hiền
hòa tình cảm, biết chờ đợi để yêu thương…

d, Trong ba bài văn trên, bài văn nào miêu tả một loài cây, bài văn nào miêu tả
một cây cụ thể?

Sầu riêng
Bãi ngô
Cây gạo

Tả một loài cây
Tả một cây cụ
thể

e, Theo em, miêu tả một loài cây có điểm gì giống và điểm gì khác
với miêu tả một cây cụ thể?
*Giống: Đều phải quan sát kĩ và sử dụng mọi giác quan, tả các bộ
phận của cây, tả khung cảnh xung quanh cây, dùng các biện pháp
so sánh, nhân hóa để khắc họa sinh động, chính xác các đặc điểm
của cây, bộc lộ tình cảm của người miêu tả.
*Khác: Tả cả loài cây cần chú ý đến các đặc điểm phân biệt loài cây
này với loài cây khác. Tả một cây cụ thể phải chú ý đến đặc điểm
riêng của cây đó, đặc điểm làm nó khác các cây cùng loại.

Chú ý:
* Khi quan sát một cây để tả, ta có thể quan sát từng bộ phận của cây
hoặc quan sát từng thời kì phát triển của cây.
*Khi quan sát một cây để tả, ta có thể kết hợp các giác quan để quan
sát.
*Khi quan sát ta kết hợp sử dụng các hình ảnh so sánh, nhân hóa.
Tả một loài cây chú ý đặc điểm phân biệt giữa loài cây này và loài cây
khác.
*

*Tả một cây cụ thể chú ý đặc điểm riêng biệt của loài cây đó.

Bài 2: Quan sát một cây mà em thích trong khu vực
trường em (hoặc nơi em ở) và ghi lại những gì em đã quan
sát được.

Chú ý kiểm tra xem:

a. Trình tự quan sát của em có hợp lí không?
b. Em đã quan sát bằng những giác quan nào?
c. Cái cây em quan sát có gì khác với những cây khác
cùng loại?

Cây phượng vĩ

Cây đa

Cây
bóng
mát

Cây bàng

Cây bằng lăng

Cây mít

Cây chuối

Cây ăn quả

Cây dừa

Hoa hồng

Cây hoa giấy

Cây
hoa

Cây mai vàng

Cây hoa đào

Quan sát cây bàng

Cây bàng ở sân trường em rất to và là món quà hội phụ huynh trồng
tặng nhà trường.
-Hình dáng: Cây cao đến tầng 2, như một chiếc ô khổng lồ
+ Rễ cây: nhô lên khỏi mặt đất như những con rắn đang bò.
+ Thân cây: tròn, màu nâu xỉn, xù xì như da cóc.
+ Tán lá: xanh um tùm, mát rượi, che kín một khoảng sân trường.
+ Những chùm hoa li ti màu trắng xen giữa đám lá xanh.
+ Những chú chim sâu lích rích trong vòm lá.
+ Quả bàng lấp ló chín vàng trong kẽ lá.
-Giờ ra chơi chúng em thường ngồi dưới gốc cây đọc báo, tán chuyện,
chơi trò chơi,...
-Em rất thích ngồi dưới gốc cây ngắm nhìn trời xanh qua kẽ lá. Cây
bàng gắn liền với tuổi học trò của mỗi người.

Quan sát cây….
Cây ….được trồng ở ……..do ( do ai trồng?)
+ Hình dáng: ……
+ Rễ cây: …
+ Thân cây: …
+ Tán lá: …
+ Quả …
- Nêu hoạt động của em gắn liền với loại cây mà em muốn tả.
(Giờ ra chơi chúng em thường ngồi dưới gốc cây đọc báo, tán chuyện,
chơi trò chơi,...)
- Tình cảm của em đối với loài cây đó.