Nguyễn Khoa Đăng (16911725)- quê Thừa Thiên Huế.
Ông là một vị quan thời chúa
Nguyễn, văn võ toàn tài, rất
có tài xét xử các vụ án, đem
lại sự công bằng cho người
lương thiện. Ông cũng là
người có công lớn trừng trị
bọn cướp, tiêu diệt chúng
đến tận sào huyệt.

* Giải nghĩa một số từ khó:

- Truông: vùng đất hoang, rộng, có nhiều cây cỏ.
- Sào huyệt: ổ của bọn trộm cướp, tội phạm.
- Phục binh: quân lính nấp, rình, ở những nơi kín đáo,
chờ lệnh là xông ra tấn công.

Kể toàn bộ câu chuyện theo tranh:

Người này ra sức từ chối

Quân sĩ cải trang thành quân phu

Quan sai người múc 1 chậu nước

Các võ sĩ bất ngờ xông ra

Ngày xưa, có ông Nguyễn Khoa
Đăng là một vị quan có tài xét xử
được dân mến phục vì tài năng lẫn
đức tính tốt lúc nào cũng lo trừ hại
cho dân.
   Có một lần, anh hàng dầu gánh
hàng ra chợ bán. Lợi dụng lúc
anh bận đong dầu cho khách, có
kẻ đã thò tay vào bị lấy trộm tiền biết
bị mất tiền, anh mới nhớ lại, lúc nãy
có một gã mù cứ quanh quẩn bên
gánh hàng, đuổi mãi không đi. Anh
đoán hắn là kẻ cắp bèn gửi
gánh hàng lại cho người quen chạy
đi tìm hắn. Người này chối lấy lí do bị
mù, biết tiền để đâu mà lấy. Hai bên
cãi cọ một hồi thì bị lính bắt giải về
quan.

Người mù ra sức chối cãi.

Thấy người mù khăng khăng chối cho
rằng anh hàng dầu vu cáo. Quan hỏi: 
- Anh có mang tiền theo không?
   Người mù đáp:
  - Có. Nhưng đấy là tiền của tôi.
- Cứ đưa ra đây.
   Khi người mù móc tiền ra, quan sai
người múc một chậu nước số tiền vào
chậu. Váng dầu nổi lên. Người mù hết
đường chối cãi đành nhận tội.
   Cứ ngỡ là vụ án đã xong, nào ngờ
quan lại phán:
    - Tên ăn cắp này là kẻ giả mù. Vì nếu
mù làm sao hắn biết chỗ cất tiền mà lấy.
   Nói rồi, quan sai lính nọc kẻ ăn cắp ra
đánh. Bị đánh đau quá, hắn bèn mở cả
hai mắt, van xin quan tha tội.

Quan sai người múc múc chậu nước.

Trong thời kì làm quan, ông đã làm
cho suốt một dọc truông nhà Hồ ở Quảng
Trị không còn một bóng gian phi. Trước
đó ở cái truông này là rừng rậm, con
đường Bắc Nam phải đi qua đây. Bọn
gian phi đã dùng nơi đây làm sào huyệt
đón đường trấn lột.
Để bắt bọn cướp, ông sai chế một
loại hòm gỗ kín có lỗ thông hơi, có khóa
bên trong, rồi ông đưa nhừng võ sĩ tài giỏi
có vũ khí ngồi vào đó, Ị sai quân sĩ ăn
mặc thường dân khiêng nhừng cái hòm
ấy đi qua truông. Lại phao tin lên rằng có
một vị quan to ở ngoài Bắc sắp sửa về
quê đem theo nhừng cái hòm của cải quý
giá. Bọn cướp nghe tin mừng khấp khởi.
Chúng đón đường rồi khiêng nhừng cái
hòm về sào huyệt.

Quân sĩ cải trang thành dân phu

Vừa đăt xuống thì đồng loạt nắp hòm bật
tung ra, các võ sĩ tay lăm lăm kiếm bất ngờ tấn
công lũ cướp. Bị bất ngờ không đối phó kịp, tất
cả bọn chúng đảnh hạ vù khí, chắp tay xin tha
mạng. Ong dùng bọn này đi khai khấn đất
hoang ở biên giới lập thành nhừng đồn điền
rộng lớn. Sau đó, ông đưa dân đến lập xóm
làng dọc hai bên truông. Biến một vùng rừng
núi âm u thành những bản làng đông đúc và có
cuộc sống bình yên.

Các võ sĩ bất ngờ xông ra

Kể toàn bộ câu chuyện theo tranh:

Người này ra sức từ chối

Quân sĩ cải trang thành quân phu

Quan sai người múc 1 chậu nước

Các võ sĩ bất ngờ xông ra

Thảo luận về ý nghĩa của câu chuyện và bài học mà
mỗi em tự rút ra sau khi nghe câu chuyện.
Ý nghĩa: Ca ngợi ông Nguyễn Khoa
Đăng thông minh tài trí, giỏi xét xử các
vụ án, có công trừng trị bọn cướp, bảo
vệ cuộc sống yên bình cho dân .