I. Đọc hiểu khái quát
1. Tác giả
-Tô Hoài là một nhà văn lớn, là người trưởng thành trong làng văn nghệ bằng quá trình tự học.
- Ông có số lượng tác phẩm đồ sộ trong văn học Việt Nam hiện đại.
-Ông có quan niệm nghệ thuật “vị nhân sinh” độc đáo, có phần quyết liệt: “viết văn là một quá
trình đấu tranh để nói ra sự thật. Đã là sự thật thì không tầm thường, cho dù phải đập vỡ những
thần tượng trong lòng người đọc”.
- Ông là nhà văn có vốn hiểu biết phong phú, sâu sắc về con người và phong tục tập quán của
nhiều vùng khác nhau của đất nước.
- Văn Tô Hoài luôn hấp dẫn người đọc bởi lối trần thuật hóm hỉnh, sinh động trên cơ sở vốn
sống, vốn từ vựng giàu có.

I. Đọc hiểu khái quát
2. Tác phẩm
- Xuất xứ:

Vợ chồng A Phủ (1952) là một trong 3 tác phẩm (Vợ chồng A Phủ, Mường Giơn, Cứu đất cứu

mường) in trong tập Truyện Tây Bắc – tác phẩm được giải nhất, Giải thưởng Hội Văn nghệ Việt Nam 19541955.
- Hoàn cảnh sáng tác: Tác phẩm là kết quả của chuyến đi cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắc 1952. Đây là
chuyến đi thực tế dài tám tháng sống với đồng bào các dân tộc thiểu số từ khu du kích trên núi cao đến
những bản làng mới giải phóng của nhà văn.
- Kết cấu:

+ Phần một: cuộc đời của Mị và A Phủ ở Hồng Ngài;
+ Phần hai: cuộc sống nên vợ nên chồng, tham gia cách mạng của Mị và A Phủ ở Phiềng Sa.

- Giá trị:
+ Là truyện ngắn hay nhất trong tập truyện Tây Bắc nói riêng, những truyện có đề tài miền núi nói chung.
+ Là truyện ngắn đặc biệt mang giá trị của văn học Việt Nam hiện đại khi ông miêu tả con đường đến với
cách mạng của nhân dân miền núi Tây Bắc một cách chân thực và thuyết phục.

I. Đọc hiểu khái quát
3. Đoạn trích:
- Vị trí: phần đầu – phần xuất sắc hơn cả của tác phẩm.
-Tóm tắt văn bản.
- Bố cục:
+ Đầu bao giờ chết mới thôi:
thống lí Pá Tra.

Cuộc sống của Mị từ một cô gái xinh đẹp trở thành con dâu gạt nợ nhà

+Tiếp  đau đứt từng mảnh thịt: diễn biến tâm trạng của Mị trong đêm tình mùa xuân.
+Tiếp sinh sự đánh nhau ở Hồng Ngài:

Cuộc đời của A Phủ khi còn nhỏ cho đến lúc bị bắt làm nô lệ trả

nợ phạt nhà thống lí Pá Tra.
+ Còn lại: diễn biến tâm trạng và hành động của Mị trong đếm cứu A Phủ.

II. Đọc hiểu chi tiết
1. Nhân vật Mị
 

a. Cách giới thiệu nhân vật

Ai ở xa về, có việc vào nhà thống lí Pá Tra thường trông thấy có một cô gái ngồi quay sợi gai bên tảng đá

trước cửa, cạnh tàu ngựa. Lúc nào cũng vậy, dù quay sợi, thái cỏ ngựa, dệt vải, chẻ củi hay đi cõng nước dưới
khe suối lên, cô ấy cũng cúi mặt, mặt buồn rười rượi. Người ta thường nói: nhà Pá Tra làm thống lí, ăn của dân
nhiều, đồn Tây lai cho muối về bán, giàu lắm, nhà nó nhiều nương, nhiều bạc, nhiều thuốc phiện nhất làng. Thế
thì con gái nhà nó còn bao giờ phải xem cái khổ mà biết khổ, biết buồn. Nhưng rồi hỏi ra mới rõ cô ấy không
phải con gái nhà Pá Tra: cô ấy là vợ A Sử, con trai thống lí Pá Tra.
Em có nhận xét gì về cách giới thiệu nhân vật của nhà văn?
-Mị xuất hiện ngay ở những dòng truyện đầu tiên của tác phẩm  giới thiệu nhân vật trực tiếp.
- “… cô gái ngồi quay sợi gai bên tảng đá trước cửa, cạnh tàu ngựa”- những thứ tầm thường.
 Ấn tượng về sự âm thầm, câm lặng, tầm thường, vô tri, vô giác của Mị
- Nhà thống lí quyền thế, giàu sang nhiều
nương, nhiều bạc, nhiều thuốc phiện nhất làng

><

lúc nào… cô ấy cũng cúi mặt, mặt buồn rười rượi.

 Gợi cảm nhận về một số phận nhiều ẩn ức và một bi kịch của con người ở miền núi cao Tây Bắc.

II. Đọc hiểu chi tiết

1. Nhân vật Mị

Trai đến đứng nhẵn cả chân vách đầu buồng Mị
Mị … thổi lá cũng hay như thổi sao. Có biết bao nhiêu người
mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị.

Cô gái đẹp, tài hoa

Cô gái chăm chỉ, không
biết cuốc nương làm ngô và sẵn sàng làm nương ngô giả nợ
 quản ngại khó khăn
thay bố.
b. Mị
trước khi
bị kiếp
“con dâu
gạt nợ”
tàn phá

Từng xin bố đừng bán con cho nhà giàu.
Khi bị ép về nhà Pá Tra, Mị đã định ăn lá ngón tự tử hòng
giải thoát mình khỏi cuộc sống tù túng, thiếu tự do và không
có tính yêu đích thực.

Cô gái yêu, ý thức được
cuộc sống tự do; không
ham giàu sang, quyền lực

Mị sẵn sàng lao động vất vả để trả món nợ truyền kiếp
cho cha mẹ.
Nếu chỉ sống một mình, Mị sẽ ăn lá ngón mà chết, nhưng vì
thương bố nên Mị đã chấp nhận cuộc sống mà cô không hề
mong muốn: sống mà như đã chết.

Cô gái
có
nhiều
phẩm
chất tốt
đẹp

Một người con hiếu thảo

Mị là một hình tượng đẹp về người thiếu nữ Tây Bắc. Đó làđẹp vừa tự nhiên, giản dị vừa phóng khoáng,
thẳm sâu như thiên nhiên núi rừng. Một con người đáng được trân trọng, được hưởng hạnh phúc, tự do.

II. Đọc hiểu chi tiết

1. Nhân vật Mị

c. Kiếp “con dâu gạt nợ” nhà thống lí Pá Tra.
* Kiếp sống là dâu gạt nợ

Em hiểu “con dâu gạt nợ”nghĩa là như thế nào?

- Mị không được sống trong tình yêu mà bị bắt về làm dâu gạt nợ 

Mị mang hai thân phận:

+ Con dâu: được trình ma nhà thống lí

+ Con nợ: bị bắt để trả nợ thay cha mẹ

 thần quyền ám ảnh, ràng buộc,

 chịu sự đày ải của cường quyền.

Mị nghĩ cả đời sẽ không thoát ra được.
Nếu là con dâu – một chút địa vị.

Nếu là con nợ - một chút hi vọng sẽ được giải thoát

Nhưng cả hai đều không thể

Mị là người tù chịu án chung thân ở nhà thống lí Pá Tra.

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị
c. Kiếp “con dâu gạt nợ” nhà thống lí Pá Tra.
Kiếp số làm “con dâu gạt nợ” của Mị được tác giả miêu tả, kể như thế nào? Hậu quả của kiếp sống đó?

- Con trâu, con ngựa làm còn có lúc, đêm nó còn được đứng gãi chân,
đứng nhai cỏ, đàn bà con gái nhà này thì vùi vào việc làm cả đêm cả
ngày.
- Tết xong thì lên núi hái thuốc phiện, giữa năm thì giặt đay, xe đay, đến

* Bị
bóc lột

mùa thì đi nương bẻ bắp, và dù lúc đi hái củi, lúc bung ngô, lúc nào

tàn tệ

cũng gài một bó đay trong cánh tay để tước thành sợi. Bao giờ cũng thế,

sức lao

suốt năm suốt đời như thế.

động.

 Mị tính đếm thời gian không bằng mùa (xuân, hạ, thu, đông) mà
bằng những công việc

II. Đọc hiểu chi tiết

1. Nhân vật Mị c. Kiếp “con dâu gạt nợ” nhà thống lí Pá Tra.

- Căn buồng của Mị kín mít, có một chiếc cửa sổ một lỗ vuông bằng bàn tay. Lúc nào trông ra cũng chỉ thấy
trăng trắng, không biết là nắng hay là sương. Mị nghĩ rằng mình cứ chỉ ngồi trong cái lỗ vuôn ấy mà trông ra,
đến bao giờ chết thì thôi  lạnh lẽo, tăm tối, bế tắc… 

hình ảnh mang tính chất biểu tượng –

nhà tù, nấm mồ chôn vùi tuổi xuân, hạnh phúc, tự do của Mị.

* Bị

+ Mị không nói. A Sử cũng không hỏi thêm nữa. A Sử bước lại, nắm Mị, lấy thắt lưng trói
hai tay Mị. Nó xách cả một thúng sợi đay trói đứng Mị vào cột nhà. Tóc Mị xõa xuống, A

Bị đánh, bị

hành hạ

Sử quấn luôn tóc lên cột, làm cho Mị không cúi, không nghiêng được đầu nữa. Trói xong

trói bất cứ

cả

vợ, A Sử thắt nốt cái thắt lưng xanh ra ngoài áo rồi A Sử tắt đèn, đi ra, kép cửa buồng lại.

lúc nào, ở

+ Mị cũng thức suốt đêm im lặng ngồi xoa thuốc dấu cho chồng… Mị lại gục đầu nằm

đâu, không

thể xác

thiếp đi. Khi đó, A Sử bèn đạp chân vào mặt Mị.

kể lí do.

+ Mị trở dậy… thổi lửa, hơ tay… Có đêm, A Sử chợt về, thấy Mị ngồi đấy, A Sử đánh Mị
ngã ngay xuống cửa bếp.
- Có người bấy giờ mới nhìn thấy Mị phải trói đứng
trong cột. Nhưng cũng không ai để ý…Pá Tra tay vẫn
cầm cái roi ngựa, lại từ từ đi ra.

Thân phận không bằng con vật trong nhà Pá Tra

lẫn
tinh thần

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị
c. Kiếp “con dâu gạt nợ” nhà thống lí Pá Tra.
* Hậu quả:
- Khi mới bị bắt về làm dâu gạt nợ:

Mị ý thức sâu sắc về nỗi bất hạnh của mình,

+ Có đến hàng mấy tháng, đêm nào Mị cũng khóc.

không cam chịu bất hạnh đó, muốn giải thoát

+ Trốn về, lạy cha, hái nắm lá ngón định chết

mình khỏi bất hạnh đó dù là một giải pháp tiêu
cực.

- Nhưng… sau những năm tháng bị đày ải:

Ai ở xa về, có việc vào nhà thống lí Pá Tra thường trông thấy có một cô gái ngồi quay sợi gai bên tảng đá trước cửa,
cạnh tàu ngựa. Lúc nào cũng vậy, dù quay sợi, thái cỏ ngựa, dệt vải, chẻ củi hay đi cõng nước dưới khe suối lên, cô
ấy cũng cúi mặt, mặt buồn rười rượi…Lần lần, mấy năm qua, mấy năm sau, bố Mị chết. Nhưng Mị cũng không còn
tưởng đến Mị có thể ăn lá ngón để tự tử nữa. Ở lâu trong cái khổ, Mị quen khổ rồi. Bây giờ thì Mị tưởng mình cũng
chỉ là con trâu, mình cũng là con ngựa, là con ngựa phải đổi ở cái tàu ngựa nhà này đến cái tàu ngựa nhà khác, ngựa
chỉ biết ăn cỏ, biết đi làm mà thôi. Mị cúi mặt, không nghĩ ngợi nữa… Mỗi ngày Mị càng không nói, lùi lũi như con
rùa nuôi trong xó cửa. Ở cái buồng Mị nằm kín mít, có một chiếc cửa sổ một lỗ vuông bằng bàn tay. Lúc nào trông ra
cũng chỉ thấy trăng trắng, không biết là nắng hay là sương. Mị nghĩ rằng mình cứ chỉ ngồi trong cái lỗ vuông ấy mà
trông ra, đến bao giờ chết thì thôi … Chẳng năm nào A Sử cho Mị đi chơi Tết. Mị cũng chẳng buồn đi…Trong buồng,
Mị cũng thức suốt đêm im lặng ngồi xoa thuốc dấu cho chồng… Mị lại gục đầu nằm thiếp đi. Khi đó, A Sử bèn đạp
chân vào mặt Mị. Mị lại choàng thức, lại nhặt nắm lá thuốc, xoa đều đều trên lưng chồng… Mỗi đêm, khi nghe tiếng
phù phù thổi bếp, A Phủ lại mở mắt. Ngọn lửa bùng lên, cùng lúc ấy thì Mị cũng nhìn sang, thấy mắt A Phủ trừng
trừng mới biết A Phủ còn sống. Mấy đêm nay như thế. Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay. Nếu A Phủ có là cái
xác chết đứng đấy, cũng thế thôi. Mị vẫn trở dậy, vẫn sưởi, chỉ biết chỉ còn với ngọn lửa. Có đêm, A Sử chợt về, thấy
Mị ngồi đấy, A Sử đánh Mị ngã ngay xuống cửa bếp. Nhưng đêm sau Mị vẫn ra sưởi như đêm trước.

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị
c. Kiếp “con dâu gạt nợ” nhà thống lí Pá Tra.
- Nhưng… sau những năm tháng bị đày ải:
+ Không còn ý thức về nỗi khổ cực, bất công của mình;

Sức tố cáo mạnh mẽ sự tàn ác

+ Không còn nhận thức về việc mình bị tước mất quyền con người.

của xã hội thực dân – phong

+ Không còn lòng yêu đời, ham cuộc sống tự do.

kiến miền núi,

+ Thờ ơ với mình, thờ ơ với người, không giận dữ, không bất bình.

lòng xót thương vô cùng cho

+ Nhẫn nhục chấp nhận tất cả, buông xuôi, cúi đầu trước số phận,

thân phận con người lao động

phó mặc, sống để đợi chờ cái chết.

của tác giả.

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị
d. Sức sống tiềm tàng, mãnh liệt
* Trong đêm tình mùa xuân

Tìm những tác động khơi dậy sức sống ở Mị!

- Những tác động khơi dậy sức sống ở Mị:
+ Mùa xuân trên núi cao:
. Trong các làng Mèo Đỏ, những chiếc váy hoa đã đem ra phơi trên mỏm đá xòe như con bướm sặc sỡ… Đám trẻ
đợi tết, chơi quay, cười ầm trên sân chơi trước nhà.  Không khí tươi vui, nhiều màu sắc và tràn đầy sức sống.
. Trai gái đi chơi, tìm bạn – những điều mà trước khi lấy chồng, Mị đã trải qua đầy say đắm, vui vẻ.
+ Men rượu ngày tết: Ngày tết, Mị cũng uống rượu. Mị lén lấy hũ rượu, cứ uống ực từng bát. Rồi say, Mị lịm mặt
ngồi đấy nhìn mọi người nhảy đồng, người hát, nhưng lòng Mị thì đang sống về ngày trước.
+ Đặc biệt là tiếng sáo gọi bạn yêu (5 lần được khắc họa)

– hiện thân cho thế giới tự do, hạnh phúc, tình yêu, thứ

Mị đã từng có trong quá khứ, thứ Mị không thể tìm thấy ở thực tại tàn nhẫn tại nhà thống lí Pá Tra.

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị
d. Sức sống tiềm tàng, mãnh liệt
Theo từng tiếng sáo, quá trình hồi sinh của Mị được miêu tả như thế nào?
- Quá trình hồi sinh:
Thờ ơ với mọi thứ xung quanh  Mị nhận ra tiếng sáo thiết tha, bổi hổi;
+ Tiếng sáo 1
- ngoài đầu núi
Cô Mị càng ngày càng không nói, lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa
ngồi nhẩm thầm bài hát của người đang thổi.

Sự
thay
đổi
nhỏ.

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị
d. Sức sống tiềm tàng, mãnh liệt

- Quá trình hồi sinh:

Được uống rượu, thổi sáo, đi chơi. 

Mị nhớ về quá khứ tươi đẹp

Đã từ nãy, Mị thấy phơi phới trở lại, trong lòng đột nhiên vui sướng như những
đêm Tết ngày trước.  Niềm vui quay trở lại với Mị
+ Tiếng sáo 2
- ở đầu làng
cùng hơi
rượu

Mị trẻ lắm. Mĩ vẫn còn trẻ.  Ý thức được tuổi xuân của mình
Mị muốn đi chơi.  Nhận thức được quyền con người của mình bị chà đạp và
muốn thay đổi nó:.
Huống chi A Sử với Mị, không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau.
 Nhận thức sâu sắc về tình trạng hôn nhân không tình yêu, không hạnh phúc,
bất công, vô lí của mình
Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn
nhớ lại nữa.  Tinh thần phản kháng, muốn thoát khỏi cảnh ngộ khốn cùng xuất
hiện
Nhớ lại, chỉ thấy nước mắt ứa ra .  Mị thấy thương mình, tủi thân, tủi phận mình

Sự thay
đổi lớn
hơn, nhiều
suy ngẫm,
nhiều nhận
thức và
cảm xúc
hơn.

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị
d. Sức sống tiềm tàng, mãnh liệt - Quá trình hồi sinh:
+ Tiếng sáo 3 – lửng lơ bay ngoài đường  tiếng sáo cuối cùng của ngoại cảnh, lửng lơ chờ đợi, thúc giục, khích
lệ, khơi dậy nhiều hơn sức sống trong Mị

để những suy nghĩ, cảm xúc bùng lên thành hành động, tiếng sáo ngoại

cảnh cũng trở thành tâm cảnh.
+ Tiếng sáo 4 – trong đầu Mị đang rập rờn tiếng sáo  Hành động khác thường ngày của Mị:
. Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng –

thắp sáng căn buồng tối tăm của

mình, thắp sáng tâm hồn tưởng đã chết của Mị.
. Mị muốn đi chơi, Mị cũng sắp đi chơi. Mị quấn lại tóc, Mị với tay lấy cái váy hoa vắt ở phía trong vách –

làm

đẹp để đi chơi.
+ Tiếng sáo 5 – Mị vẫn nghe tiếng sao đưa Mị đi theo những cuộc chơi, những đám chơi

dù bị A Sử trói nhưng

Mị vẫn im lặng, như không biết mình đang bị trói…
 dây trói không buộc được tâm hồn tự do của Mị 
Mị vùng bước đi  vẫn khát khao được tự do, hạnh phúc.

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị
d. Sức sống tiềm tàng, mãnh liệt
+ Dây trói thít lại khiến tay chân đau không cựa được  thực tại phũ phàng trở lại,

Mị không nghe
Chỉ còn tiếng chân ngựa đạp vào vách như nhắc Mị nhận thức một điều trong thổn thức … mình không bằng con ngựa.
tiếng sáo nữa.
+ Cả đêm ấy Mị phải trói đứng như thế. Lúc thì khắp người bị dây trói thít lại, đau nhức. Lúc lại nồng nàn tha thiết
nhớ. Hơi rượu tỏa. Tiếng sáo. Tiếng chó sủa xa xa. Mị lúc mê, lúc tỉnh. 

sự lẫn lộn giữa thực tại và quá khứ, giữa

đớn đau, tủi nhục và khát khao sống mạnh mẽ
 Tô Hoài đã đặt sự hồi sinh của Mị vào mâu thuẫn đầy bi kịch:
hiện thực phũ phàng >< khát vọng sống mãnh liệt.
+ Khi bàng hoàng tỉnh:
. Mị nhận thức được nỗi khổ cực vô cùng của đời người đàn bà lấy chồng nhà giàu ở Hồng Ngài thì một đời người
chỉ biết đi theo đuôi con ngựa của chồng.
. Mị nhớ lại việc người đàn bà bị trói đến chết ở nhà này, Mị sợ quá. Mị cựa quậy, xem mình còn sống hay chết
 sợ chết, muốn sống.

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị
d. Sức sống tiềm tàng, mãnh liệt
* Trong đêm cứu A Phủ
… Mấy đêm nay như thế. Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa, hơ tay. Nếu A Phủ là cái xác chết đứng đấy, cũng
thế thôi. Mị vẫn trở dậy, vẫn sưởi, chỉ biết chỉ còn ở với ngọn lửa.
- Lúc đầu, khi thấy A Phủ bị trói, Mị thản nhiên, thổi lửa, hơ tay  sự vô cảm, chai sạn về tâm hồn.

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị

d. Sức sống tiềm tàng, mãnh liệt

- Khi nhìn thấy A Phủ khóc:
Lúc ấy đã khuya. Trong nhà đã ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi
lửa. Ngọn lửa bập bùng sáng lên, Mị lé mắt trông sang, thấy
hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò
xuống hai hõm má đã xám đen lại. Nhìn thấy tình cảnh như thế,
Mị chợt nhớ lại đêm năm trước A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói
đứng thế kia. Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng,
xuống cổ, không biết lau đi được. Trời ơi, nó bắt trói đứng
người ta đến chết, nó bắt mình chết cũng thôi, nó bắt trói đến
chết người đàn bà ngày trước cũng ở cái nhà này. Chúng nó
thật độc ác. Cơ chừng này chỉ đêm mai là người kia chết, chết
đau, chết đói, chết rét, phải chết. Ta là thân đàn bà, nó đã bắt
ta về trình ma nhà nó thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây
thôi… Người kia việc gì mà phải chết thế. A Phủ… Mị phảng
phất nghĩ vậy… Mị nhớ lại đời mình, Mị tưởng tượng như có
thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy
bố con Pá Tra sẽ bảo là Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói
thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy. Nghĩ thế, trong tình
cảnh này, làm sao Mị cũng không thấy sợ…

Tìm những câu, từ ngữ miêu tả tâm trạng, suy nghĩ của Mị.

+ Tâm trạng, suy nghĩ:
. Hình ảnh dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã
xám đen lại:
., A Phủ - một người khỏe mạnh, cường tráng  hốc hác,
thê thảm, chờ chết.
., A Phủ - mạnh mẽ, ngang tàng  cay đắng, bất lực
 Tác động mạnh đến Mị, gợi suy nghĩ của Mị về những
nghịch lí trớ trêu.
. Mị nhớ đến cảnh ngộ của mình ngày xưa, bị trói, khóc
mà không biết làm sao lau được  sự đồng cảnh
 đồng cảm với A Phủ.

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị

d. Sức sống tiềm tàng, mãnh liệt

- Khi nhìn thấy A Phủ khóc:
Lúc ấy đã khuya. Trong nhà đã ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi
lửa. Ngọn lửa bập bùng sáng lên, Mị lé mắt trông sang, thấy
hai mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò
xuống hai hõm má đã xám đen lại. Nhìn thấy tình cảnh như thế,
Mị chợt nhớ lại đêm năm trước A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói
đứng thế kia. Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng,
xuống cổ, không biết lau đi được. Trời ơi, nó bắt trói đứng
người ta đến chết, nó bắt mình chết cũng thôi, nó bắt trói đến
chết người đàn bà ngày trước cũng ở cái nhà này. Chúng nó
thật độc ác. Cơ chừng này chỉ đêm mai là người kia chết, chết
đau, chết đói, chết rét, phải chết. Ta là thân đàn bà, nó đã bắt
ta về trình ma nhà nó thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây
thôi… Người kia việc gì mà phải chết thế. A Phủ… Mị phảng
phất nghĩ vậy… Mị nhớ lại đời mình, Mị tưởng tượng như có
thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy
bố con Pá Tra sẽ bảo là Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói
thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy. Nghĩ thế, trong tình
cảnh này, làm sao Mị cũng không thấy sợ…

Tìm những câu, từ ngữ miêu tả tâm trạng, suy nghĩ của Mị.

. Mị hình dung đến cái chết:
., Của Mị - đã có thể xảy ra trong đêm tình mùa xuân năm
nào.
., Của người đàn bà – mà Mị nghe kể, đã xảy ra.
., Của A Phủ - sắp xảy ra.
 Thương thân  thương người.
. Liên kết (ba cái chết) để nhận ra nguyên nhân những cái
chết ấy (kẻ thù của mình)  lần đầu tiên xuất hiện
lòng căm hờn, sự kết tội: Chúng nó thật độc ác.

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị

d. Sức sống tiềm tàng, mãnh liệt

- Khi nhìn thấy A Phủ khóc:
Lúc ấy đã khuya. Trong nhà đã ngủ yên, thì Mị trở dậy thổi
lửa. Ngọn lửa bập bùng sáng lên, Mị lé mắt trông sang, thấy hai
mắt A Phủ cũng vừa mở, một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống
hai hõm má đã xám đen lại. Nhìn thấy tình cảnh như thế, Mị chợt
nhớ lại đêm năm trước A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế
kia. Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống cổ,
không biết lau đi được. Trời ơi, nó bắt trói đứng người ta đến
chết, nó bắt mình chết cũng thôi, nó bắt trói đến chết người đàn
bà ngày trước cũng ở cái nhà này. Chúng nó thật độc ác. Cơ
chừng này chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau, chết đói, chết
rét, phải chết. Ta là thân đàn bà, nó đã bắt ta về trình ma nhà nó
thì chỉ còn biết đợi ngày rũ xương ở đây thôi… Người kia việc gì
mà phải chết thế. A Phủ… Mị phảng phất nghĩ vậy… Mị nhớ lại
đời mình, Mị tưởng tượng như có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ
chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con Pá Tra sẽ bảo là Mị đã cởi
trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái
cọc ấy. Nghĩ thế, trong tình cảnh này, làm sao Mị cũng không
thấy sợ…

Tìm những câu, từ ngữ miêu tả tâm trạng, suy nghĩ của Mị.

. Với mình, Mị buông xuôi, chấp nhận số phận: ta là thân
đàn bà… rũ xương ở đây  bóng ma của thần quyền
ám ảnh.
. Lần đầu tiên sau ngày ném nắm lá ngón vì cha mà
 líchai sạn  Mị lại nảy lòng nhân
quay lại nhà thống
hậu, thương người: nhận ra sự vô lí trong cái chết của
A Phủ  Bất bình thay cho A Phủ.
. Nghĩ, nếu A Phủ thoát, mình phải chết thay vào đó


cũng không sợ nữa.

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị
Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại…
Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây… Lần lần,
đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng
hốt hoảng, Mị chỉ thì thào được một tiếng “Đi ngay…”,
rồi Mị nghẹn lại… A Phủ lại quật sức vùng lên.
Mị đứng lặng trong bóng tối.
Rồi Mị cũng vụt chạy ra. Trời tối lắm. Nhưng Mị vẫn

d. Sức sống tiềm tàng, mãnh liệt
Những hành động nào của Mị được miêu tả trong đoạn văn?
Tìm nguyên nhân của những hành động ấy?

+ Cảm giác bất bình thay cho A Phủ, sự phẫn uất đối với cha
con thống lí Pá Tra, sự thức tỉnh của tâm hồn khao khát sống
tự do mãnh liệt của cô Mị ngày nào  Hành động:
. Cắt dây trói cứu A Phủ

băng đi. Mị đuổi kịp A Phủ… Mị nói, thở trong hơi gió

( sự xui khiến kì lạ trong tiềm thức của một trái tim nhân hậu

thốc lạnh buốt:

 khi dây trói bị cắt, rơi xuống 

- A Phủ cho tôi đi.

quay về thực tại)

…
- Ở đây thì chết mất.

Mị hốt hoảng, tỉnh lại,

II. Đọc hiểu chi tiết

1. Nhân vật Mị

Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén
bước lại… Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút
dây mây… Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây

d. Sức sống tiềm tàng, mãnh liệt
Những hành động nào của Mị được miêu tả trong đoạn văn?
Tìm nguyên nhân của những hành động ấy?

. Tự giải thoát mình

trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng, Mị

Mị đứng lặng trong bóng tối. – một câu, một đoạn.

chỉ thì thào được một tiếng “Đi ngay…”, rồi

?

Mị nghẹn lại… A Phủ lại quật sức vùng lên.
Mị đứng lặng trong bóng tối.
Rồi Mị cũng vụt chạy ra. Trời tối lắm.
Nhưng Mị vẫn băng đi. Mị đuổi kịp A Phủ…
Mị nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:
- A Phủ cho tôi đi.
…
- Ở đây thì chết mất.

Mị nhìn A Phủ đã kiệt sức, bất lực, chờ chết nhưng giờ quật sức đứng

lên, mãnh mẽ lao đi tìm sự sống do chính Mị đem lại  Trái tim nhân
hậu, thương người hồi sinh  hồi sinh lòng nhân hậu với mình 
hồi sinh khát vọng sống  chiến thắng nỗi sợ thần quyền, cường quyền
để tự cứu mình  hành động bật ra nhanh hơn cả ý nghĩ, suy nghĩ lí trí
(không có độc thoại, hành động mạnh, nhanh, liên tiếp).
Đó là sự thức tỉnh đột ngột, bất ngờ nhưng là tất yếu bởi sâu
thẳm trong tâm hồn người con gái tưởng như buông xuôi, chai sạn
kia vẫn còn tồn tại, một cách bất diệt, khát vọng sống, niềm yêu
sống thiết tha.

II. Đọc hiểu chi tiết 1. Nhân vật Mị
Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén
bước lại… Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút

d. Sức sống tiềm tàng, mãnh liệt

Những hành động nào của Mị được miêu tả trong đoạn văn? Tìm nguyên
nhân của những hành động ấy? Nhận xét về quá trình hồi sinh của Mị?

dây mây… Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây

. Tự giải thoát mình:

trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng, Mị

., Người thờ ơ, vô cảm, buông xuôi  hối hả lao đi tìm sự sống.

chỉ thì thào được một tiếng “Đi ngay…”, rồi

., Người câm lặng như tảng đá  cất tiếng nói, kêu cứu.

Mị nghẹn lại… A Phủ lại quật sức vùng lên.

., Người đàn bà luôn nghĩ đến cái chết 

kinh sợ cái chết, khát

Mị đứng lặng trong bóng tối.

khao tìm sự sống.

Rồi Mị cũng vụt chạy ra. Trời tối lắm.
Nhưng Mị vẫn băng đi. Mị đuổi kịp A Phủ…

 Đêm tình mùa xuân: hồi sinh mang tính chất thực hư đan xen,
ít nhiều ảo giác, dừng lại khi bị A Sử trói  Đêm mùa đông:

Mị nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:

tỉnh táo, quyết liệt, dứt khoát.

- A Phủ cho tôi đi.
…
- Ở đây thì chết mất.

Sự hồi sinh mạnh mẽ nhất, hoàn thiện nhất của Mị.

ân
h
t
o
h
c
u
ể
i
b
- Mị - tiêu
ộng
đ
o
a
l
n
â
d
i
phận ngườ
i
ớ
ư
d
c
ắ
B
ây
miền núi T
g
n
o
h
p
–
n
â
cd
chế độ thự
kiến
c.
ự
h
t
n
ệ
i
h
ị
- Giá tr
ồng
đ
:
o
ạ
đ
n
ậ
- Giá trị nh
rân
t
,
g
n
ơ
ư
h
t
cảm, xót
án,
n
ê
l
;
a
c
i
ợ
trọng, ng
phê phán.

II. Đọc hiểu chi tiết
2. Nhân vật A Phủ

-Mồ côi cha mẹ, sống một mình,
không người thân thích từ bé.
a. A Phủ
là chàng
trai có
hoàn cảnh
đặc biệt.

- Chàng trai người Mèo khỏe
mạnh, tháo vát, thông minh,
nhiều cô gái trong làng mơ được
lấy A Phủ làm chồng
-Nhưng A Phủ nghèo, không lấy
nổi vợ vì phép làng và tục lệ cưới
xin ngặt nghèo.

II. Đọc hiểu chi tiết

2. Nhân vật A Phủ

b. A Phủ là chàng trai có cá tính đặc biệt
-Gan góc từ bé, lúc 10 tuổi ko thích ở cánh đồng thấp, trốn
lên núi, lưu lạc tới Hồng Ngài.
Sẵn sàng trừng trị kẻ xấu.
-Ngang
tàng

Bị bắt vạ, không kêu van, cầu xin.
Khi thành kẻ làm công trừ nợ, vẫn có
một khoảng không tự do của mình.
Không sợ cường quyền.

Với sở trường quan
sát và năm bắt cá
tính con người, Tô
Hoài, với chỉ một
vài nét đơn sơ đã
dựng lên một hình
tượng nhân vật A
Phủ sống động, đặc
sắc, đại diện cho
con người Tây Bắc.

II. Đọc hiểu chi tiết

3. Những đặc sắc về nghệ thuật

a. Nghệ thuật xây dựng nhân vật
-Mị và A Phủ - Hai nhân vật thể hiện một cách sống động và chân thực những nét
tính cách của người dân lao động miền núi nói chung và của người Mèo nói riêng:
+Mị

bề ngoài lặng lẽ âm
thầm, nhẫn nhục

bên trong lại sôi sục một niềm ham sống,
khao khát sống tự do và hạnh phúc.

+A Phủ: táo bạo, gan góc mà chất phác, tự tin.
 Cả hai cùng là nạn nhân của bọn chúa đất, quan lại thống trị miền núi tàn bạo, độc
ác nhưng trong họ luôn tiềm ẩn sức sống, sức mạnh phản kháng mãnh liệt.

II. Đọc hiểu chi tiết

3. Những đặc sắc về nghệ thuật

a. Nghệ thuật xây dựng nhân vật
-Tác giả đã chọn các
góc và điểm nhìn khác
nhau để tạo ra hai nhân
vật

+ Một cái nhìn bên trong để làm nổi bật sức sống tiềm
tàng ở nhân vật Mị.
+Một cái nhìn từ bên ngoài để thấy tính cách mạnh mẽ
pha chút ngang tàng ở nhân vật A Phủ.

-Tô Hoài đặc biệt thành công ở bút pháp miêu tả tâm lí nhân vật. Nó được thể hiện
qua những diễn biến nội tâm tinh tế và phức tạp của Mị ở hai tình huống: trong đêm
tình mùa xuân và đêm Mị cắt dây trói cứu A Phủ.

II. Đọc hiểu chi tiết

3. Những đặc sắc về nghệ thuật

b. Nghệ thuật trần thuật uyển chuyển linh hoạt mang phong cách truyền thống
nhưng cũng đầy sáng tạo
- Tô Hoài chủ yếu vẫn tuân theo lối trần thuật sự kiện theo trình tự thời gian, tạo nên
một dòng chảy liền mạch.
-Nhưng có lúc lại đan xen các hồi ức một cách tự nhiên, có lúc pha trộn quá
khứ với hiện tại một cách ý nhị (Ngày trước, Mị thổi sáo giỏi. Mùa xuân này… )
- Có lúc lại vận dụng kĩ thuật đồng hiện của điện ảnh, khiến những hình ảnh của quá
khứ, hiện tại, tương lai cùng xuất hiện (Mị nhớ lại đời mình… chết trên cái cọc ấy…)
 bày tỏ những hình ảnh, những tâm trạng phức tạp đan xen trong Mị về cái chết của
ng khác, của mình và cả ý nghĩ táo bạo: cắt dây trói cứu A Phủ.
c. Miêu tả thiên nhiên và những nét lạ trong phong tục tập quán của người Mèo.

III. Tổng kết
Vợ chồng A Phủ:
- Miêu tả chân thực số phận nô lệ cực khổ của người dân lao động nghèo Tây Bắc
dưới ách thống trị của bọn cường quyền phong kiến miền núi.
- Phơi bày bản chất tàn bạo của giai cấp phong kiến thống trị miền núi.
- Thể hiện lòng yêu thương, sự đồng cảm sâu sắc với thân phận nghèo khổ của người
lao động miền núi.
- Cho thấy thái độ căm thù mãnh liệt các thế lực tàn bạo, chà đạp lên quyền sống của
nhân dân lao động miền núi.
- Khẳng định niềm tin vào vẻ đẹp tâm hồn, sức sống mãnh liệt và khát vọng hạnh phúc
cháy bỏng của con người. Dù trong hoàn cảnh khắc nghiệt đến đâu, con người cũng
không hề đánh mất chúng.

II. Đọc hiểu chi tiết 2. Nhân vật A Phủ
b. A Phủ là chàng trai có cá tính đặc biệt
-Gan góc từ bé, lúc 10 tuổi ko thích ở cánh đồng thấp, trốn lên núi, lưu lạc tới Hồng Ngài.
-Ngang tàng: + Sẵn sàng trừng trị kẻ xấu: không cần biết A Sử là con nhà thống lí, A Phủ xông tới đánh đứa phá đám
+ Khi bị đánh đập, chửi rủa, bắt vạ ở nhà thống lí Pá Tra cả đêm: Không kêu van, cầu xin.
+Khi thành kẻ làm công trừ nợ cho nhà thống lí, A Phủ vẫn là một chàng trai tự do, dù phải quanh năm một
thân một mình “đốt rừng, cày nương, cuốc nương, săn bò tót, bẫy hổ, chăn bò, chăn ngựa…” nhưng cũng là
quanh năm A Phủ “bôn ba rong ruổi ngoài gò ngoài rừng” làm phăng phăng mọi thứ, không nhắc tới những
năm tháng trước kia.
+ Khi bị hổ bắt bò vì mải bẫy nhím, A Phủ điềm nhiên vác nửa con bò bị hổ ăn dở về, nói chuyện “đi lấy
con hổ về” một cách thản nhiên, coi đó là một chuyện dễ dàng. A Phủ cãi lại thống lí cũng rất điềm nhiên 
không sợ cường quyền. Kể cả khi lẳng lặng đi lấy cọc và dây mây, rồi đóng cọc để người ta trói đứng mình
thế mạng cho con vật bị mất, A Phủ cũng làm các việc đó một cách thản nhiên.

Với sở trường quan sát và năm bắt cá tính con người, Tô Hoài, với chỉ một vài nét đơn sơ đã dựng
lên một hình tượng nhân vật A Phủ sống động, đặc sắc, đại diện cho con người Tây Bắc.