LOGO
BÀI 15
BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
VÀ PHÒNG CHỐNG
THIÊN TAI

1

 1.BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
 2.MỘT SỐ THIÊN TAI CHỦ YẾU VÀ BIỆN
PHÁP PHÒNG CHỐNG
 a) Bão
 b) Ngập lụt
 c) Lũ quét
 d) Hạn hán
 e) Các thiên tai khác
 3.CHIẾN LƯỢC QUỐC GIA VỀ BẢO VỆ TÀI
NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
2

I. Đặt vấn đề
 Lũ quét xảy ra ở hầu khắp các nước trên thế giới,
đặc biệt ở các lưu vực sông nằm trong vùng nhiệt
đới chịu ảnh hưởng của khí hậu gió mùa và bão.
 Trên thế giới,những nơi thường xuyên xảy ra lũ
quét là: miền Nam nước Pháp, Chile, Ấn Độ, Trung
Quốc, Pakistan, Nepan, Inđônêsia, Philippines,
Malaysia, Nhật Bản, Việt Nam...
 Ở Việt Nam, trong những năm gần đây, hiện tượng
lũ lớn, lũ bất ngờ, cường độ lên nhanh, biên độ lũ
cao có sức tàn phá lớn thường xảy ra ở các lưu vực
nhỏ và vừa ở miền núi được gọi là lũ quét.
3

II.Nội dung

i
á
Kh

ệm
i
n

Ng

cơ

ê
uy

n

n
bả

ân
h
n
Ta

Lũ quét

h
n
ì
h

n
t hà

h

cù
i
đ
n
i biế

ng

Thiệt hại

Biện pháp phòng tránh
4

1.Khái niệm cơ bản về lũ quét
 Lũ quét thường là những trận lũ lớn, xảy ra bất ngờ,
tồn tại trong một thời gian ngắn (lên nhanh, xuống
nhanh), dòng chảy xiết có hàm lượng chất rắn cao và
có sức tàn phá lớn.
 Lũ quét là hiện tượng tự nhiên,chịu ảnh hưởng của
nhiều nhân tố:
- Mưa với công suất lớn trên một địa hình đặc biệt
- Nơi có độ dốc lưu vực trên 20%-30%
- Nơi có độ che phủ thảm thực vật thưa
 Sự xuất hiện lũ chỉ trong vài ba giờ sau khi có mưa với
cường độ lớn
5

Lũ quét tại các tỉnh phía Bắc

6

Đặc điểm của lũ quét
 Là những trận lũ bất ngờ, duy trì trong một
thời gian ngắn( khoảng vài ba giờ hoặc chưa
đến 1 ngày) và có sức công phá lớn.
 Có sự tham gia của nước chảy tràn cùng các
vật liệu tảng, cuội, bùn cát, cây cối lẫn lộn
trong nước.
 Lượng vật liệu rắn trong dòng nước lũ từ 10%
đến 60%.
 Lưu lượng từ 500-2500 m3/s.
 Tốc độ dòng nước rất lớn, kèm theo những
đợt sóng tràn.
 Lũ quét thường xuất hiện vào đầu mùa mưa.
7

Các dạng lũ quét

1

2

3

4

Lũ quét sườn
dốc (Sweeping
flood, flash
flood)

Lũ bùn đá
(Mudflow)

Lũ nghẽn dòng
(Debris flood)

Sự cố hồ chứa
nước nhân tạo...

8

2.Nguyên nhân hình thành lũ quét
 Những điều kiện thuận lợi cho việc xuất hiện
lũ quét ở VN.
- Lưu vực là điều kiện đủ để hình thành dòng
chảy lũ.
- Đặc điểm địa hình chia cắt, các dãy núi cao
thường có hướng Tây Bắc – Đông Nam gần
như vuông góc với hướng gió mùa Đông Bắc
- Tây Nam.
- Sườn lưu vực có độ dốc cao từ 15% đến trên
30%
9

Những giai đoạn chính hình thành lũ quét

Mưa lớn hình thành dòng lũ mặt
lớn

1

Hình thành dòng chảy mặt xói mòn
và rửa trôi bề mặt lưu vực.
Nước lũ tập trung hầu như đồng thời,
đổ về rất nhanh, tàn phá mọi vật cản.
Dòng lũ xói sâu ở những khu vực cao,
bồi lắng bùn, cát, đá, rác.

2
3
4

10

Mưa

Nhân tố hình thành

Biến đổi khí hậu toàn cầu và
các hiện tượng khí hậu cực đoan

Địa hình

Lũ quét
Mạng lưới sông suối

Rừng và thảm phủ thực vật

Tác động của con người
11

1. Mưa là nhân tố quyết định gây ra lũ quét.
ngưỡng mưa sinh lũ quét như bảng sau:

Các

Nguồn: Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn trung ương

Thời điểm(giờ)

1

3

6

12

24

Ngưỡng mưa(mm)

100

120

140

180

220

2. Biến đổi khí hậu toàn cầu và các hiện tượng khí hậu
cực với biểu hiện đáng chú ý là:
- Số trận bão ảnh hưởng đến Việt Nam tăng lên, nhất
là đối với vùng Trung Bộ.
- Tiết mùa khí hậu có thay đổi
- Mưa, đặc biệt là mưa có cường suất lớn trong thời
đoạn ngắn tăng lên. .
12

13

3. Địa hình vùng núi Việt nam nói chung rất dốc,
do đó độ dốc lòng sông lớn
đó là một
trong những điều kiện thuận lợi để phát sinh lũ
quét.
4. Mạng lưới sông suối dày đặc,độ dốc lòng
sông,suối lớn
tốc độ dòng chảy lớn.
5. Sự biến đổi của rừng và thảm phủ thực vật là
nhân tố ảnh hưởng quan trọng đến sự hình
thành lũ quét, có trường hợp là nguyên nhân
chủ yếu gây ra lũ quét
14

Một góc rừng bị cháy tại Séo Mý Tỷ (Sa Pa)

15

6.Tác động của con người
Hoạt động dân sinh kinh tế góp phần vào
việc gây ra lũ quét chủ yếu do các loại sau:
 Sự gia tăng dân số.
 Phát triển nông – công nghiệp.
 Phát triển khu dân cư, xây dựng các công
trình Giao thông, Thuỷ lợi và các cơ sở hạ
tầng thiếu quy hoạch.
 Chặt phá và cháy rừng.
 Khai thác lưu vực.
16

Các vùng có nhiều khả năng xuất hiện lũ quét

 Miền Bắc:
- Các lưu vực sông Nậm Pô, Nậm Mức huyện
Mường Tè, Mường Lay, Lai Châu.
- Nậm Pàn, Nậm La tỉnh Sơn La
- Ở thượng nguồn sông Chảy thuộc tỉnh Lào
Cai
- Ở thượng nguồn sông Cầu thuộc tỉnh Bắc
Cạn.
 Miền Trung:
- Ở hữu ngạn sông Mã (Thanh Hoá)
- Ở hữu ngạn sông Cả ( Nghệ An)
- Sông Đại Giang thuộc Lệ Thuỷ tỉnh Quảng
Bình.
- Ở hữu ngạn sông Đà Rằng

17

3.Tai biến đi cùng

 Các dạng tai biến đồng hành với lũ quét
là:
- Nứt - sụt đất
- Trượt lở đất
- Xói mòn đất
Những thiệt hại gia tăng gấp bội và
phát triển trên diện rộng ở nhiều tỉnh.
18

Lũ quét làm sạt lở nhiều đoạn đường
trên Quốc lộ 32 (Yên Bái).

19

Mưa lớn gây sạt lở đất và lũ quét ở Hà Giang

20

4.Thiệt hại do lũ quét gây ra

Lũ quét

Thiệt hại
trực tiếp

Các thiệt
hại gián
tiếp và lâu
dài
21

Thiệt hại trực tiếp
Trong vòng 10 năm, từ 2000 đến 2009 đã xảy ra
96 trận lũ quét :
- Làm chết và mất tích 883 người bị thương gần
1.500  người.
- Hơn 6.000 căn nhà bị đổ trôi; hơn 120.000 căn
nhà bị ngập, hư hại nặng.
- Hơn 132.000 ha lúa và hoa màu bị ngập; hàng
trăm ha đất canh tác bị vùi lấp
- Nhiều công trình giao thông, thuỷ lợi, dân sinh
kinh tế bị hư hỏng nặng nề.
Tổng thiệt hại ước tính trên 6.000 tỷ đồng
22

Thiệt hại do lũ quét

23

Các thiệt hại gián tiếp và lâu dài

Kinh phí cho khắc phục hậu quả,
ổn định sinh hoạt sản xuất của nhân dân

Lũ quét

Việc khắc phục các hậu quả về
Giao thông, Thuỷ lợi, Nông nghiệp,
các công trình hạ tầng cơ sở

Kinh phí khắc phục suy thoái môi trường

Hậu quả về văn hóa – xã hội
24

Những trận lũ quét điển hình
Ngày

KV bị ảnh hưởng

Thiệt hại

3/10/2000

Nậm Coóng, Sin Hồ Lai Châu

39/18 người chết/bị thương

19-20/9/2002

Hương Sơn, Hà Tĩnh

53/111 người chết/bị thương
và 824 tỷ đồng

18-19/7/2004

Du Già, Yên Minh, Hà Giang

45/16 người chết/bị thương và
50 tỷ đồng

27-28/9/2005

Văn Chấn -Yên Bái

50/8 người chết/bị thương và
162 tỷ đồng

2008

Yên Bái, Lào Cai,

246/200 người chết/bị thương
và 3.229 tỷ đồng

2009

Các tỉnh miền Trung và Tây
Nguyên

266 /1.146 người chết/bị
thương và hơn 2.000 tỷ.

Đầu 2010
đến nay

Bắc Cạn, Cần Thơ, Lai Châu,
Sơn La, Nghệ An, Hà Giang

10 người chết và mất tích, 33
ngôi nhà bị sập, trôi, hư hại.
25

Những hình ảnh sau khi trận lũ quét
càn quét qua thị trấn Sa Pa

26

27

5.Biện pháp phòng tránh

Nghiên cứu dự báo những vùng sẽ xảy
ra lũ quét hoặc lặp lại lũ quét.
Trồng rừng và bảo vệ rừng đầu nguồn.
Xây dựng các công trình phòng chống lũ
quét:hồ chứa, đê, tường chắn lũ….
Khai thông các đường thoát lũ.
28

Tránh định canh, định cư trong vùng có
nguy cơ ngập lũ.
Xây dựng nhà cửa, cơ sở hạ tầng cần có quy
hoạch thích hợp.
Khai thông các đường thoát lũ.
Phổ biến biện pháp phòng chống lũ quét
cho cộng đồng.
29

6.Kết luận
 Lũ quét xuất hiện ngày càng nhiều,
những trận lũ quét dồn dập, có sức tàn
phá lớn. Những trận lũ quét này đã gây
thiệt hại nghiêm trọng đến tính mạng,
tài sản của nhân dân và Nhà nước.
 Vì vậy, việc nghiên cứu nguyên nhân và
đề xuất các biện pháp khả thi nhằm
ngăn ngừa, hạn chế ảnh hưởng của lũ
quét là việc hết sức quan trọng.
30

LOGO

31