KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7
_SINH HỌC_

Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở
sinh vật
Cảm ứng
Sinh trưởng và phát triển của sinh vật
Sinh sản ở sinh vật

CHƯƠNG VII. TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT
01

Khái quát về trao đổi
chất và chuyển hóa
năng lượng ở sinh vật

04

Trao đổi khí ở sinh vật

02

Quang hợp ở thực vật

05

Vai trò của nước và
dinh dưỡng đối với
sinh vật

03

Hô hấp tế bào

06

Trao đổi nước và chất
dinh dưỡng ở sinh vật

CHƯƠNG VII. TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN
HÓA NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT
Bài 21

KHÁI QUÁT VỀ TRAO ĐỔI CHẤT VÀ
CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Câu 1. Xe máy đang chạy và người đang nâng tạ có sử dụng năng lượng không?
- Mọi hoạt động đều cần năng lượng.
Câu 2. Xe máy cần năng lượng từ đâu?
- Từ xăng.
Câu 3. Con người vận động thì lấy năng lượng từ đâu?
- Từ thức ăn.
Câu 4. Năng lượng cung cấp cho sinh vật lấy từ đâu và nhờ quá trình nào?
- Được lấy từ quá trình trao đổi chất và năng lượng.
+ Ở thực vật: quá trình quang hợp
+ Ở động vật: quá trình tiêu hóa thức ăn (trao đổi nước, khí, dự trữ năng lượng,…)

Thỏ ăn cà rốt từ môi trường để bổ sung các chất
Mô tả
hoạt động
sống
hằng
ngày
củalượng
con thỏ?
dinh
dưỡng
cho cơ
thể,
tạo
năng
cung cấp
cho hoạt động chạy, nhảy, đồng thời thải ra môi
trường các chất thải

Cơ thể người lấy vào và thải ra những gì
trong quá trình trao đổi chất?

I - Trao đổi chất và chuyển hóa
năng lượng
- Sinh vật lấy các chất từ môi
trường, biến đổi chúng thành
chất cần thiết cho cơ thể và tạo
năng lượng cung cấp cho các hoạt
động sống, đồng thời trả lại cho
môi trường các chất thải, quá
trình đó được gọi là trao đổi chất.

Trao đổi chất là gì?

I - Trao đổi chất và chuyển hóa
năng lượng
Kể tên các dạng năng lượng mà em biết?
=> Các dạng năng lượng: năng lượng ánh sáng, năng
lượng hóa học, năng lượng nhiệt, động năng,…

I - Trao đổi chất và chuyển hóa
năng lượng
Ánh nắng

Quang năng

glucozo

Chuyển hóa

Hóa năng

39 - 40,5ºC
Hóa năng

Nhiệt năng

Chuyển
hóa
năng
lượng
- Chuyển hóa năng lượng là sự biến đổi của
năng lượng từ dạng này là
sang
gì?dạng khác.

Nêu một số ví dụ về sự chuyển hóa năng
lượng ở thực vật và động vật?
+ Khi nấu cơm bằng nồi điện, năng lượng
điện chuyển thành nhiệt năng làm chín
cơm.
+ Năng lượng điện chuyển thành quang
năng phát ra từ bóng đèn.

Bài tập: Những đối tượng nào dưới đây có thể thực
hiện được quá trình trao đổi chất và năng lượng?
Đối tượng
1. Cây táo
2. Côn trùng
3. Con sóc
4. Cây cột điện
5. Vi khuẩn
6. Cái quạt

Có

Không

II. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

Nếu chúng ta nhịn ăn, nhịn uống hoặc cây xanh không được tưới
nước…thì điều gì sẽ xảy ra?
-

Đảm bảo cho sinh vật tồn tại

Phân tích sơ đồ kết hợp thông tin trong SGK đưa ra vai trò của
trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng với sinh vật?
Giúp cơ thể sinh trưởng, phát triển, sinh sản, cảm ứng
và vận động.

Bài

21

Hãy sắp
xếp
theo trình
tự đúngVÀ
bàiCHUYỂN
tập dưới đây
KHÁI QUÁT
VỀ
TRAO
ĐỔI CHẤT
HÓA NĂNG LƯỢNG

HÌNH 1

A. Cung cấp năng
lượng cho các hoạt
động sống của cơ thể

B. Giúp cơ thể sinh
trưởng và phát triển
HÌNH 2

C. Đảm bảo cho sinh
vật tồn tại
HÌNH 3

Bài

21

KHÁI QUÁT VỀ TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

Câu 1. Lấy thêm ví dụ về vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
ở sinh vật.

Bài

21

KHÁI QUÁT VỀ TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

Câu 2. Cho các yếu tố: thức ăn, oxygen, carbon dioxide, nhiệt năng, chất thải,
chất hữu cơ, năng lượng ATP. Xác định những yếu tố mà cơ thể người lấy
vào, thải ra và tích lũy trong cơ thể.
Các yếu tố
Lấy vào
Thải ra
Tích lũy
1. Thức ăn
2. Oxygen
3. Nhiệt năng
4. Chất thải
5. Chất hữu cơ
6. Năng lượng ATP
7. Carbon dioxide

Cảm giác nóng lên
Ra mồ hôi nhiều
Nhịp thở và nhịp tim tăng lên
Khát nước

Những thay đổi này
được giải thích như
thế nào?

Khi chạy nhu cầu năng lượng của cơ thể tăng lên
nên:
- Nhịp thở, nhịp tim tăng lên để cung cấp O2 và
chất dinh dưỡng cho các tế bào giúp các tế bào
có thể thực hiện quá trình chuyển hóa tạo ra
năng lượng để đáp ứng nhu cầu về năng lượng
đang tăng lên đó.
- Đồng thời, các quá trình chuyển hóa trong cơ
thể cũng sinh ra nhiệt → Cơ thể nóng lên → Cơ
thể ổn định nhiệt độ bằng cách thoát mô hôi →
Mồ hôi ra nhiều khiến thiếu hụt nguồn nước trong

VẬN DỤNG

Câu hỏi 1: Cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi có tiêu dùng
năng lượng không? Tại sao?
=> Cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi có tiêu dùng năng
lượng vì các hoạt động trao đổi chất và chuyển hóa
năng lượng diễn ra trong tế bào ở cơ thể sống.

Vì sao trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là đặc
trưng cơ bản của sự sống?
=> Vì trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là điều kiện tồn tại và phát
triển của sinh vật. Mọi hoạt động sống của cơ thể đều gắn với hoạt động
sống của các tế bào đều cần năng lượng.