TIẾT 57+60+ 62 - BÀI 15:
CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ
ĐẤT NƯỚC THỜI LÝ (1009 – 1225)

Tranh vẽ: Lý Công Uẩn – vị vua
sáng lập nhà Lý

Tranh vẽ: Đoàn thuyền của vua Lý
Công Uẩn trên đường dời đô

1.

NỘI
NỘI
NỘI
DUNG
DUNG
DUNG

Sự thành lập nhà Lý

2. Tình hình chính trị
3.

Kháng chiến chống Tống

4.

Tình hình kinh tế - xã hội

Luật chơi
GV sẽ đưa ra những hình ảnh được thể hiện
trên side chiếu và nhiệm vụ của các em là đoán
những hình ảnh đó nói về cái gì? Những ai đoán
được chính xác sẽ nhận được một phần thưởng
cộng điểm.

XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC

CHÁN GHÉT NHÀ TIỀN LÊ

THĂNG LONG

ĐẠI LA
Chim đại bàng

BAN HÀNH PHÁP LUẬT

NHÀ LÝ

HOA LƯ

Chán
ghét nhà
Tiền Lê

Xây dựng
đất nước

Ban hành
luật pháp

Nhà Lý

Hoa Lư

Đại La

Thăng
Long

HS khai thác kênh chữ ở mục 1, SGK tr.57, 58- thảo luận
cặp đôi, trả lời câu hỏi:
Nhóm 1
Thảo luận cặp đôi

Nhà Lý được
thành lập như
thế nào? Sau
khi lên ngôi,
Lý Công Uẩn
đã làm gì?

Nhóm 2
Thảo luận cặp đôi

Nhóm 3
Thảo luận cặp đôi

Dựa vào tư
liệu 1: Vì sao
Lý Công Uẩn
dời đô từ Hoa
Lư về thành
Đại La?

Sự kiện dời đô
của Lý Công
Uẩn có ý nghĩa
như thế nào?

Nhóm 1

- Nhà Lý được thành lập như thế nào?
- Sau khi lên ngôi, Lý Công Uẩn đã làm gì?

Năm 1005 Lê Hoàn mất,
Lê Long Đĩnh nối ngôi
Năm 1009 Lê Long Đĩnh mất
Lý Công Uẩn suy tôn làm vua
Năm 1010
dời đô về
Đại La

Năm 1054 đổi
tên nước thành
Đại Việt

1. Sự thành lập nhà Lý

Truyền ngôi

Lê Hoàn

Lê
Long
Việt

Bị Lê Long Đĩnh
sát hại

Sự tàn bạo của vua Lê Long Đĩnh

• Học giả Trần Trọng Kim đã đúc kết toàn bộ sự nghiệp của ông vua cuối
cùng nhà tiền Lê - Lê Long Đĩnh (Lê Ngọa Triều) bằng một đoạn sau đây
trong Việt Nam sử lược: "Long Đĩnh là người bạo - ngược, tính hay chém
giết, ác bằng Kiệt, Trụ ngày xưa.
• Khi đã giết anh rồi, lên làm vua thường cứ lấy sự giết người làm trò chơi: có
khi những tù phạm phải hình, thì bắt lấy rơm tẩm dầu quấn vào người rồi
đốt sống; có khi bắt tù trèo lên cây rồi ở dưới sai người chặt gốc cho cây đổ;
có khi bỏ người vào sọt rồi đem thả xuống sông.

• Làm những điều ác như thế thì lấy làm thích chí. Một hôm lấy mía để lên đầu nhà
sư mà róc vỏ, rồi thỉnh - thoảng giả tảng nhỡ tay bổ dao vào đầu sư chảy máu ra,
trông thấy thế làm vui cười. Còn khi ra buổi chầu, có ai tấu sớ điều gì thì cho
những thằng hề nói khôi - hài hay là nhại tiếng làm trò.
• Long Đĩnh làm vua được 2 năm đổi niên -hiệu là Cảnh - thụy (1008-1009). Sang
năm sau là năm Kỷ - Dậu (1009) thì mất, làm vua được 4 năm, thọ 24 tuổi.
• Vì lúc sống dâm-dục quá độ, mắc bệnh không ngồi được, đến buổi chầu thì cứ
nằm mà thị triều, cho nên tục gọi là Ngọa-triều".

1. Sự thành lập nhà Lý
Lý Công Uẩn là
người như thế
nào mà được
quần thần triều
Tiền Lê lựa chọn?

Vua Lý Công Uẩn
(Lý Thái Tổ)

Lý Công Uẩn sinh 12-2 năm Giáp
Tuất (974), người châu Cổ Pháp
(Từ Sơn - Bắc Ninh). Thuở nhỏ làm
con nuôi nhà sư Lý Khánh Văn,
theo học ở chùa Lục Tổ của sư Vạn
Hạnh. Sau đó làm quan cho nhà Lê,
giữ đến chức Điện tiền chỉ huy sứ,
chỉ huy cấm quân ở kinh đô Hoa
Lư. Ông là người có học, có đức và
có uy tín nên được triều thần nhà
Lê quý trọng.

Nhóm 2

Vì sao Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư về
Đại La(Thăng Long-Hà Nội)?

Thăng Long là vùng đất “địa linh nhân kiệt”

Hoa Lư

Thăng Long

Vùng đất hẹp, nhiều đồi
núi.

Vùng đất rộng, vừa có
núi có sông.

Chỉ thích hợp phòng thủ, Thích hợp cả phòng thủ,
bảo vệ đất nước.
phát triển đất nước.

→

Vùng đất Thăng Long có địa thế thuận
lợi hơn vùng đất Hoa Lư.

Việc dời đô là hết sức đúng đắn, đã mở ra
giai đoạn mới cho sự phát triển của đất nước.

Theo truyền thuyết, khi thuyền vua tạm đỗ dưới thành
Đại La, có rồng vàng hiện lên chỗ thuyền ngự, vì thế vua
đổi tên Đại La là Thăng Long, có nghĩa là rồng bay lên.

Hà Nội

Ninh Bình

Chiếu dời đô

Mỗi chữ cao 2cm

214 chữ đều được mạ vàng

… nằm giữa khu vực đất trời, được thế rồng cuộn hổ ngồi, chính giữa NamBắc, Đông-Tây, tiện nghi núi sông sau trước, vùng này mặt đất rộng mà bằng
phẳng, thế đất cao mà sáng sủa, dân cư không khổ vì ngập lụt, muôn vật hết
sức tươi tốt, phồn thịnh…(trích Chiếu dời đô)

Mô phỏng Hoàng thành Thăng Long

Cửa Nam Thành

Cửa Bắc Thành

Cửa Đông Thành

Cấm Thành

Cửa Tây thành

Sự kiện dời đô của Lý Công Uẩn có ý
Nhóm 3
nghĩa như thế nào?
▪ Muốn xây dựng đất nước giàu mạnh và khẳng định ý chí
tự cường của dân tộc.
▪ Muốn tạo dựng sự nghiệp lớn cho con cháu mai sau.
▪ Đặt nền móng cho việc xây dựng kinh đô Thăng Long
trở thành đô thị phát triển thịnh vượng.

1010

HÀ NỘI NGÀY NAY

Hoa Lư ngày nay

Thăng Long ngày nay

HÌNH ẢNH
VỀ ĐẠI LỄ
NGHÌN NĂM
VĂN HIẾN

Chiếu dời đô được đặt
ở vườn hoa Lí Thái TổBa Đình- Hà Nội

1010-2010

Mỗi chữ cao 2cm 214 chữ đều được mạ vàng

Hoàng Thành Thăng Long
được Unesco công nhận là
di sản văn thế giới nhân
dịp khai mạc Đại lễ nghìn
năm Thăng Long.

Theo sách sử và tài liệu
khảo cổ, Kinh thành
Thăng Long được xây
dựng theo mô hình tam
trùng thành quách, bao
gồm: vòng ngoài cùng là
La thành hay Kinh thành
– nơi sinh sống của cư dân,
vòng ở giữa là Hoàng
thành – khu triều chính,
nơi ở và làm việc của các
quan lại trong triều, và
vòng trong cùng là Tử
Cấm thành hay Long
Phượng thành – nơi dành
cho vua, hoàng hậu, và các
thành viên hoàng tộc khác.

Hoàng Thành Thăng Long

Bài 15: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC THỜI LÝ (1009-1225)

1. Sự thành lập nhà Lý:
- Sau khi Lê Hoàn mất (1005), Lê Long Đĩnh Lên ngôi vua nhưng tàn bạo làm cho
triều thần chán ghét nhà Tiền Lê
- Năm 1009 Lê Long Đĩnh mất, triều thần suy tôn Lý Công Uẩn lên làm vua, lập ra
nhà Lý.
- Năm 1010, Lý Công Uẩn đặt niên hệu là Thuận Thiên, dời đô từ Hoa Lư về Đại
La, đổi tên là Thăng Long.

- Năm 1054 nhà Lý đổi tên là Đại Việt.

Thời Lý, Thăng Long vừa là kinh đô của nước Đại Việt cường thịnh, vừa là thành
thị có quy mô lớn trong khu vực và thế giới.

2. Tình hình chính trị
a. Tổ chức chính quyền

Bằng các dữ liệu
lịch sử trong SGK
em hãy vẽ sơ đồ tổ
chức bộ máy nhà
nước thời Lý?

a/. Tổ chức chính quyền:
VUA
Trung ương

QUAN ĐẠI THẦN
Quan Văn – Quan Võ

Lộ, Phủ (Châu)
Địa phương

Hương (Huyện)
Xã

SƠ ĐỒ: TỔ CHỨC BỘ MÁY NHÀ NƯỚC
NHÀ TIỀN LÊ

NHÀ LÝ

VUA

VUA

THÁI SƯ, ĐẠI SƯ
Quan văn-Quan võ

QUAN ĐẠI THẦN
(Quan văn-Quan võ)

10 LỘ

24 LỘ, PHỦ(CHÂU)

PHỦ

CHÂU

HUYỆN
XÃ

2. Tình hình chính trị:
Nhà Lý đã xây
dựng luật pháp và
quân đội như thế
nào?

Luật pháp

Cấm giết
mổ trâu bò.

Xử phạt
nghiêm
những tội
phạm

Ban
hành
1042

Hình
thư
Bảo vệ
của công

Bảo vệ nhà
vua, cung
điện

Bảo vệ tài sản
của nhân dân

“HÌNH THƯ”
BỘ LUẬT
THÀNH VĂN
ĐẦU TIÊN CỦA
NƯỚC TA

2. Tình hình chính trị:
Cho biết tác
dụng của luật
pháp?

•Nhằm bảo vệ Vua và cung điện, bảo vệ sản xuất
nông nghiệp.
•=> Pháp luật là vô cùng cần thiết vì pháp luật
giúp nhà nước quản lí trật tự xã hội, giúp bảo vệ
nhà nước, dân tộc, đất nước, giữ gìn an ninh trật
tự xã hội.

MỘT SỐ ĐIỀU QUY ĐỊNH TRONG BỘ LUẬT HÌNH THƯ

“Lính bảo vệ và sau này cả hoạn quan không được tự tiện vào
cung cấm. Nếu ai vào sẽ bị tội chết. Người canh giữ không cẩn
thận để người khác vào sẽ bị tội chết. Cấm dân không được
bán con trai, quan lại không được giấu con trai. Những người
cầm ruộng đất sau 20 năm được chuộc lại. Trả lại ruộng cho
những người đã bỏ không cày cấy, những người trộm trâu bò
xử nặng, những người biết mà không báo cũng bị xử nặng…”

Cấm quân

- Tuyển chọn thanh niên trai
tráng trong cả nước
- Bảo vệ vua và kinh thành.

Quân địa phương

- Tuyển thanh niên trai tráng ở làng
xã đến 18 tuổi.
- Canh phòng ở các phủ.
- Thực hiện chế độ “Ngụ binh ư nông”.