CHƯƠNG VIII: DA
Tiết 43:
CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG CỦA DA

KHỞI ĐỘNG - TÌM HÌNH BÍ ẨN

1 2
3 4

Kể tên các
Phổi
Sản phẩm
cơ quan bài
Thận
bài
của
Mồtiếthôi
tiết của cơ
Da
da là gì?
thể?
Khi
trời
lạnh
Sởn
gai
ốc
Bộ phận nào
da có phản
Mạch
máu
bao Da
bọc toàn
ứng như
thế
co
bộ cơ thể?
nào?

I. Cấu tạo của da

I. Cấu tạo của da
Xác định
1. Da gồm những lớp nào?
2. Vị trí của từng lớp?
3. Thành phần của mỗi lớp?

Hoàn thành bảng sau:
TT

Câu hỏi

1

Da gồm những
lớp nào?

- 3 lớp: Lớp biểu bì, lớp bì, lớp mỡ dưới da.

Vị trí các lớp?

- Lớp biểu bì: ngoài.
- Lớp bì: giữa.
- Lớp mỡ: trong cùng.

Thành phần
của mỗi lớp?

- Lớp biểu bì: tầng sừng, tầng tế bào sống.
- Lớp bì: thụ quan, tuyến nhờn, tuyến mồ hôi, dây thần
kinh, cơ co chân lông, lông và bao lông, mạch máu.
- Lớp mỡ dưới da: các tế bào mỡ.

2

3

Trả lời

 Lớp
biểu bì

Lớp bì
 
DA
Lớp mỡ
dưới da

- Tầng sừng
- Tầng tế bào sống
- Thụ quan
- Tuyến nhờn
- Cơ co chân lông
- Lông và bao lông
- Tuyến mồ hôi
- Dây thần kinh
- Mạch máu
- Các tế bào mỡ

- Vào mùa khô, người ta thường thấy có những vảy nhỏ bong ra
như phấn ở quần áo. Điều đó cho ta giải thích như thế nào về
thành phần lớp ngoài cùng của da?

- Vảy trắng tự bong ra chứng tỏ lớp tế bào ngoài cùng
của da hóa sừng và chết.

- Vì sao da ta luôn mềm mại, khi bị ướt không ngấm
nước?
- Da mềm mại, không thấm
nước vì được cấu tạo từ
các sợi mô liên kết bện chặt
với nhau và trên da có nhiều
tuyến nhờn tiết chất nhờn
lên bề mặt da.

- Vì sao ta nhận biết được nóng, lạnh, độ cứng, mềm
của vật mà ta tiếp xúc?
Ta nhận biết được nóng, lạnh,
độ cứng mềm của vật mà ta
tiếp xúc vì da có nhiều cơ
quan thụ cảm là những đầu
mút tế bào thần kinh giúp da
nhận biết nóng, lạnh, cứng,
mềm.

Dây thần kinh

- Da có những phản ứng như thế nào khi trời quá nóng
hay quá lạnh?

Da có những phản ứng: Khi trời nóng: mao mạch dưới da dãn 
tỏa nhiệt, khi trời lạnh mao mạch dưới da co lại, cơ chân lông co 
giữ nhiệt.

- Lớp mỡ dưới da có vai trò gì?

Lớp mỡ dưới da là lớp đệm chống ảnh hưởng cơ học của môi trường
và có vai trò chống mất nhiệt khi trời rét.

Lớp mỡ dưới da là lớp đệm
chống ảnh hưởng cơ học của
môi trường và có vai trò
chống mất nhiệt khi trời rét.

Kể tên các sản phẩm của da?

Tóc

Lông mày, lông mi

Móng tay

 Da và sản phẩm của da làm nên vẻ đẹp của con người

Tóc và lông mày có tác dụng gì?
có nên
cạo hoặc
- Tóc Chúng
tạo nêntamột
lớp đệm
khôngnhổ
khí lông
có vaimày
trò không?
chống tiaTại
tử sao?
ngoại của
ánhKhông
nắng mặt
trời
hòa nhiệt
nên,
vì và
tócđiều
và lông
mày độ.
có tác dụng bảo vệ mắt và đầu.
- Lông mày có vai trò ngăn mồ hôi và nước không chảy xuống mắt.

- Màu sắc da phụ thuộc vào 3 yếu tố:
+ Các sắc tố có trong lớp tế bào sống của
biểu bì (gồm các loại sắc tố đỏ, vàng, nâu,
đen). Số lượng và tỉ lệ sắc tố góp phần quyết
định màu da.
+ Số lượng mao mạch và màu sắc của máu
ở chân bì.
+ Màu vàng nhạt của tế bào biểu bì có khả
năng cho ánh sáng xuyên qua.
- Trong 3 yếu tố đó thì quan trọng nhất là sắc
tố da (hàm lượng melanin và carotene). Nếu
lượng hắc tố melanin trong da nhiều thì
làm da đậm đen lại, ít thì làm da nhạt đi.

Màu da do yếu tố
nào quyết định là
chủ yếu?

Vì sao màu da của mỗi người có
sự khác nhau?
- Màu da của mỗi người có sự khác
nhau vì mỗi người có hàm lượng các
loại sắc tố trong tế bào sống của biểu
bì khác nhau và môi trường sống
khác nhau.
- Hàm lượng melanin và caroten sẽ
không thay đổi được khi thực hiện
“tẩy trắng da” bằng các hóa chất, mà
ngược lại còn làm hỏng cấu trúc, thay
đổi các đặc điểm mô học của da.

II. Chức năng của da

Da có những chức năng gì?

Bảo vệ cơ thể
Chống lại các nhân tố gây
hại từ môi trường ngoài

Điều hòa thân nhiệt
Thông qua tiết mồ hôi và
sự co dãn mạch máu
dưới da
Bài tiết
Nhờ tuyến mồ hôi và tuyến bã nhờn

Nhận biết kích thích
Nhờ các thụ quan

Làm đẹp
Da và sản phẩm của
da tạo vẻ đẹp

- Trong các chức năng trên thì
chức năng nào là quan trọng nhất?
Vì sao?
- Trong các chức năng trên thì chức
năng bảo vệ và điều hòa thân nhiệt
là quan trọng nhất vì da bao bọc toàn
bộ cơ thể, không có cơ quan bộ phận
nào thay thế được. 90% lượng nhiệt
tỏa ra qua bề mặt da đảm bảo thân
nhiệt luôn ổn định.

Đặc điểm của da giúp da thực hiện chức năng bảo vệ?
Lớp mỡ dưới da giúp bảo vệ
khỏi tác động cơ học

Mô liên kết và tuyến nhờn
giúp da không thấm nước

Tuyến nhờn bảo vệ da khỏi vi
khuẩn

Sắc tố da góp phần chống tia
tử ngoại
23

Bộ phận nào giúp da tiếp nhận các kích thích?
Da nhận biết kích thích nhờ cơ quan thụ cảm.

Bộ phận nào thực hiện chức năng bài tiết?
Da bài tiết qua các tuyến mồ hôi.

Da điều hòa thân nhiệt bằng cách nào?
- Khi trời lạnh: mao mạch dưới da
co lại → lỗ chân lông thu nhỏ giảm
sự thoát nước.

- Khi trời nóng: mao mạch dưới da
dãn ra → lỗ chân lông mở rộng
tăng thoát mồ hôi.

Có nên trang điểm bằng cách lạm dụng kem phấn, nhổ bỏ
lông mày sau đó dùng bút chì kẻ lông mày tạo dáng hay
không? Vì sao?
Trả lời
- Không nên. Vì lạm dụng kem
phấn mà không tẩy trang sạch sẽ
gây bít tắc lỗ chân lông và lỗ tiết
nhờn, tạo điều kiện cho vi khuẩn
phát triển.
- Lông mày ngăn không cho mồ
hôi và nước chảy vào mắt nên
không nên nhổ bỏ lông mày.

Cấu trúc của da thay đổi theo lứa tuổi

Em có biết: Chỉ tay và vân tay

Ở lòng bàn tay có nhiều chỉ tay và vân tay là do bề mặt của lớp biểu bì
của da bị phân làm nhiều nếp hẹp. Các chỉ tay và vân tay tồn tại suốt
đời không thay đổi và đặc trưng cho từng người.

CỦNG CỐ

Câu 1: Đặc điểm nào không có ở tầng sừng của da?
A. Dễ bong.
  B. Tế bào chết.
C. Chứa hạt sắc tố.
D. Tế bào xếp sít nhau.
Câu 2: Lỗ chân lông co vào được là nhờ hoạt động của bộ phận
nào?
A. Dây thần kinh.
 
B. Cơ co lỗ chân lông
C.  Tuyến nhờn.
 
D. Mạch máu.
Câu 3: Vai trò của lớp mỡ dưới da là gì?
A. Lớp cách nhiệt.
B. Một sản phẩm của các tế bào da.
C. Nơi chứa chất thải từ các tế bào da tầng trên  D. Nuôi dưỡng các dây
thần kinh.
Câu 4: Nguyên nhân nào không liên quan đến hiện tượng có nhiều
màu da khác nhau?
A. Do ảnh hưởng của nhiệt độ.
B. Do lớp sắc tố dưới da.
C. Do di truyền.
 
D. Do độ dày của lớp mỡ dưới da.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Học thuộc bài cũ.
- Trả lời câu 1,2 SGK.
- Nghiên cứu trước bài 42: Vệ sinh da
Dựa vào các nguồn tài liệu: Tìm hiểu các biện pháp
bảo vệ da ở tuổi dậy thì và nguyên nhân mắc một số bệnh
ngoài da thường gặp? Cách phòng tránh?