Tiết 106->108

Liên kết câu
và liên kết đoạn văn

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở
thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn
muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một
lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung
quanh (3).
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
Đoạn văn bàn về cách người nghệ sĩ phản ánh thực tại.
Có quan hệ mật thiết với chủ đề của văn bản: Tiếng nói của văn nghệ.

Chủ đề ấy
có quan
hệ như
nào đề
vớigì?
chủ đề chung
Đoạn
văn trên
bànthế
về vấn
của văn bản?

Tiết 111 - Tiếng việt
Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở
thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn
muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một
lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung
quanh (3).
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
Đoạn văn bàn về cách người nghệ sĩ phản ánh thực tại.
Có quan hệ mật thiết với chủ đề của văn bản: Tiếng nói của văn nghệ.
Nội dung của từng câu trong đoạn:
Câu 1: Tác phẩm nghệ thuật phản ánh thực tại.
Câu 2: Khi phản ánh thực tại những người nghệ sĩ muốn nói một
điều gì mới mẻ.
Câu 3: Điều mới mẻ ấy là lời nhắn gửi của người nghệ sĩ.
Các nội dung trên đều hướng vào chủ đề của đoạn văn. LIÊN KẾT
Nội dung chính của từng câu trong đoạn văn trên?CHỦ ĐỀ

I. Khái niệm liên kết:
1. Bài tập:

Chủ đề văn bản

Tiếng nói của văn nghệ

a. Bài tập 1 & 2
Chủ đề đoạn văn Cách người nghệ sĩ phản ánh thực tại.
-Các đoạn văn phải
phục vụ chủ đề chung
Câu 1: Tác phẩm nghệ thuật phản
ánh thực tại.
của văn bản, các câu
Câu 2: Khi phản ánh thực tại những
văn phải phục vụ chủ Nội dung
người nghệ sĩ muốn nói một điều gì
của
câu
đề chung của đoạn
mới mẻ.
(liên kết chủ đề).
Câu 3: Điều mới mẻ ấy là lời nhắn gửi
của người nghệ sĩ.

Thế nào là liên kết chủ đề?

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại (1).
Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ
(2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của
mình góp vào đời sống chung
quanh (3)
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
Cách 1: Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại
(1). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của
mình góp vào đời sống chung quanh (3). Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có
rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2)
Cách 2 : Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần
của mình góp vào đời sống chung quanh (3). Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã
có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây
dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại (1)..

I. Khái niệm liên kết: Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những
1. Bài tập:
a. Bài tập 1 & 2

-Các đoạn văn phải
phục vụ chủ đề chung
của văn bản, các câu
văn phải phục vụ chủ đề
chung của đoạn (liên kết
chủ đề).
-Các đoạn văn, câu văn
phải được sắp xếp theo
trình tự hợp lí (liên kết
lô-gíc).

vật liệu mượn ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không
những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều
gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một
lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp
vào đời sống chung quanh (3)
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)

Các câu được sắp xếp theo một trình tự hợp lí.

+ C1: Tác phẩm nghệ thuật làm gì? (Phản ánh thực
tại)
+C2: Phản ánh thực tại như thế nào? (Tái hiện và
sáng tạo)
+C3: Tái hiện và sáng tạo thực tại để làm gì? (Nhắn
gửi một điều gì đó)
LIÊN KẾT LÔ- GÍC

Thế nào là liên kết lô gic?

Cắm đi một mình trong đêm (1). Trận địa đại đội 2 ở phía
bãi bồi bên một dòng sông (2). Hai bố con cùng viết đơn xin
ra mặt trận (3). Mùa thu hoạch lạc đã vào chặng cuối (4).

Câu hỏi: Các câu trên đã tạo thành đoạn văn chưa?
Vì sao?
Cắm đi một mình trong đêm (1). Trận địa đại đội 2 của anh ở phía bãi
bồi bên một dòng sông (2). Anh chợt nhớ hồi đầu mùa lạc hai bố con
anh cùng viết đơn xin ra mặt trận (3). Bây giờ, mùa thu hoạch lạc
đã vào chặng cuối (4).

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng vật
liệu mượn ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không ghi
1. Bài tập:
lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới
a. Bài tập 1 & 2( SGK T43):
mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời
b. Bài tập 3( SGK T43):
nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp
vào đời sống chung quanh (3).

I. Khái niệm liên kết:

(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)

THẢO LUẬN

1: Xác định từ ngữ liên kết trong câu (1) và câu (2)
và gọi tên phép liên kết đó ?
2:Xác định từ ngữ liên kết trong câu (2) và câu (3) và gọi
tên phép liên kết ?
3:Xác định từ ngữ liên kết trong câu (1) và câu (3) và gọi
tên phép liên kết ?
4: Tìm những từ ngữ cùng trường từ vựng trong đoạn văn
trên?

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng
I. Khái niệm liên kết:
vật liệu mượn ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ
không ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một
1. Bài tập:
điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá
a. Bài tập 1 & 2( SGK T43):
thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần
b. Bài tập 3( SGK T43):
của mình góp vào đời sống chung quanh (3).

-Các câu văn, đoạn văn có thể được
liên kết với nhau bằng một số biện
pháp chính là phép lặp, phép đồng
nghĩa, trái nghĩa, phép liên tưởng,
phép thế, phép nối.
2. Kết luận:

(Nguyễn
Thi,
văn nghệ)
1.Nhưng
ở câuĐình
2 biểu
thịTiếng
quannói
hệ của
bổ sung
cho
câu 1.
PHÉP NỐI
-Cụm từ cái đã có rồi ở câu 2 đồng nghĩa với
cụm từ những vật liệu mượn ở thực tại ở câu 1.
PHÉP ĐỒNG NGHĨA

2: -Từ Anh ở câu 3 thay thế cho từ nghệ sĩ ở
PHÉP THẾ
câu 2
3:- Lặp lại từ tác phẩm
PHÉP LẶP
4: - Những từ tác phẩm, nghệ sĩ cùng trường
từ vựng.
PHÉP LIÊN TƯỞNG

Thế nào là liên kết hình thức?

• 2- Kết luận:
• Câu văn, đoạn văn trong văn bản phải liên kết chặt chẽ với nhau về
nội dung và hình thức:
- Liên kết về nội dung:Các đoạn văn phải phục vụ chủ đề chung của văn
bản,các câu văn phải phục vụ chủ đề chung của đoạn văn(liên kết chủ
đề),các đoạn văn,câu văn phải được sắp xếp theo trình tự hợp lý (liên
kết lô-gic).
- Liên kết về hình thức: các câu văn, đoạn văn có thể được liên kết với
nhau bằng một số biện pháp chính là phép lặp, phép đồng nghĩa, trái
nghĩa, phép liên tưởng,phép thế, phép nối.

L­ưu ý :
Mét ®o¹n v¨n hay mét v¨n b¶n hoàn chỉnh khi cã sù liªn
kÕt chÆt chÏ trªn c¶ hai ph­ương diÖn : néi dung vµ h×nh
thøc. Liªn kÕt h×nh thøc døt kho¸t ph¶i lµ sù liªn kÕt ®Ó
thÓ hiÖn mét néi dung g× ®ã, cßn sù liªn kÕt vÒ néi dung
døt kho¸t ph¶i ®ược biÓu hiÖn qua mét h×nh thức nhÊt
®Þnh. §ã lµ mèi quan hÖ biÖn chøng : cã c¸i nµy th× ph¶i cã
c¸i kia.

Môi trường bao gồm tất cả các yếu tố vô sinh và hữu sinh có tác
động, ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến sức khỏe, đời sống của
con người(1). Môi trường cung cấp cho ta không gian để sống, cung
cấp nguồn tài nguyên để sản xuất và là nơi chứa đựng chất thải(2).
Đối xử tốt, sống thân thiện với nó, ta sẽ tận hưởng được những
giây phút thư giãn, thoải mái trong bầu không khí trong lành, hưởng
những cảnh đẹp từ thiên nhiên.(3)
( Trích từ bài dự thi viết về môi trường của Thùy Dung)

Tìm phương tiện liên kết trong văn bản trên .Cho
biết đó là phép liên kết gì?
Câu (1) (2) PHÉP LẶP => Liên kết câu
Đây
là liên kết câu hay liên kết đoạn?
Câu (2) (3) PHÉP THẾ => Liên kết đoạn

Liên kết đoạn thực chất là sự liên kết giữa
các câu khác đoạn. Còn liên kết câu là sự liên
kết giữa các câu cùng đoạn

II- Luyện tập:

Bài tập trong SGK/43.
Phân tích sự liên kết về nội dung, về hình thức giữa các câu trong
đoạn văn sau:
Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới
đều thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới (1). Bản chất trời phú ấy
rất có ích trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu (2).
Nhưng bên cạnh cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu (3). Ấy là những
lỗ hổng về kiến thức cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học “thời
thượng”, nhất là khả năng thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học
vẹt nặng nề (4). Không nhanh chóng lấp đầy những lỗ hổng này thì thật khó bề
phát huy trí thông minh vốn có và không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa
đựng đầy tri thức cơ bản và biến đổi không ngừng (5).

(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới)

VỀ NỘI DUNG:

Chủ đề của đoạn văn: Khẳng định điểm mạnh và
điểm yếu về năng lực trí tuệ của người Việt Nam.

Câu 1: Khẳng định những điểm mạnh của người Việt Nam.
Câu 2: Khẳng định tính ưu việt của những điểm mạnh đó trong sự phát
triển chung.
Câu 3: Nêu ra những điểm yếu.
Câu 4: Phân tích những biểu hiện cụ thể của cái yếu kém, bất cập.
Câu 5: Khẳng định nhiệm vụ cấp bách là phải khắc phục những điểm yếu ấy.

Phân tích sự liên kết về nội dung, về hình thức giữa các câu trong đoạn văn sau:
Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới đều
thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới (1). Bản chất trời phú ấy rất có ích
trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu (2). Nhưng bên cạnh
cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu (3). Ấy là những lỗ hổng về kiến thức
cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học “thời thượng”, nhất là khả năng
thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề (4). Không nhanh
chóng lấp đầy những lỗ hổng này thì thật khó bề phát huy trí thông minh vốn có và
không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa đựng đầy tri thức cơ bản và biến đổi
không ngừng (5).
(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới)
LIÊN KẾT HÌNH THỨC







(2) - (1)
(3) - (2)
(4) - (3)
(5) - (4)
(5) - (1)

bản chất trời phú ấy
nhưng
ấy
những lỗ hổng
thông minh

=> phép đồng nghĩa
=> phép nối
=> phép thế
=> phép lặp từ ngữ
=> phép lặp từ ngữ

• Tình huống:
Trong bài làm văn của một học sinh lớp 6 có đoạn viết:
“Sáng nay trời trong xanh, có nhiều con chuồn chuồn đang
bay. Mẹ em đang nấu cơm sau bếp, khói bay nghi ngút.
Các bạn học sinh tấp nập đến trường, tiếng gọi nhau í ới.
Em rất thương bố vì đã làm việc vất Vả để lo cho em ăn
học….”
Đọc đoạn văn trên em có biết bạn học sinh muốn nói đến
điều gì không?

Chúc các em học giỏi
và thành công