Tiết 92, 93 - VĂN BẢN

Chiếu dời đô
(Thiên đô chiếu)

Lý Công Uẩn

CHIẾU DỜI ĐÔ

I. Giới thiệu chung
1. Tác giả

- Lí Công Uẩn (974 – 1028
Tức vua Lí Thái Tổ.
- Quê : Đình Bảng – Từ Sơn –
Bắc Ninh.
- Là người thông minh, nhân ái,
có chí khí hơn người và lập
nhiều chiến công.

Nêu những hiểu biết của em
về tác giả Lí Công Uẩn.
Lý Công Uẩn
(974 - 1028)

I. Giới thiệu chung:
1. Tác giả
2. Tác phẩm

CHIẾU DỜI ĐÔ

* Hoàn cảnh sáng tác:
Năm 1010, Lý Công Uẩn viết “Chiếu dời đô” tỏ ý định dời đô về Đại La.

Chiếu dời đô được ra đời
trong hoàn cảnh nào ?

CHIẾU DỜI ĐÔ

II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Đọc, tìm hiểu chú thích:
2. Bố cục :

- Phần 1: Từ đầu đến “ không thể không dời đổi”
-> Nêu lí do dời đô.

3 phần.

- Phần 2: Tiếp đến “ muôn đời”
-> Lý do chọn thành Đại La làm kinh đô
- Phần 3: Lời ban bố (quyết định của nhà vua)

3. Thể loại:
- Chiếu là thể văn do vua dùng để ban bố mệnh lệnh nào
đó tới nhân dân cả nước.
- Thiên Đô Chiếu: Nguyên văn chữ Hán – Nguyễn Đức
Vân dịch

II. Đọc – hiểu văn bản

CHIẾU DỜI ĐÔ

3. Phân tích:
a. Lí do dời đô:
a1. Tiền đề lịch sử
Trong lịch sử Trung Quốc:
+ Nhà Thương năm lần dời đô.
+ Nhà Chu ba lần dời đô.
- Mục đích :
+ Muốn định đô ở nơi trung tâm.
+ Mưu toan nghiệp lớn, tính kế muôn đời cho con cháu.
+ Trên vâng mệnh trời,dưới theo ý dân.
- Kết quả:
+ Vận nước lâu bền
+ Phong tục phồn thịnh

II. Đọc – hiểu văn bản:

3. Phân tích:

a. Lí do dời đô?
a2. Thực tế lịch sử nước ta
- Thực tế nhà Đinh, Lê
+ Cứ đóng yên đô thành ở Hoa Lư
- Nguyên nhân:
+ Nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình
+ Khinh thường mệnh trời
+ Không noi theo dấu cũ Thương ,Chu
- Hậu quả:
+ Triều đại không lâu bền,số vận ngắn ngủi
+ Trăm họ phải hao tổn
+ Muôn vật không được thích nghi
 Lập luận chặt chẽ
+ Phần trên làm tiền đề cho phần dưới
+ Có lí có tình

Cố
đô
Hoa
Lư

13 năm
(968-980)
là triều đại
Đinh

29 năm
tiếp (9801009) là
triều Tiền

Đầu tháng
11/1009, Lí
Công Uẩn lên
ngôi vua tại

Cố đô Hoa Lư

Đia thế của Hoa Lư

CHIẾU DỜI ĐÔ
II. Đọc – hiểu văn bản

3. Phân tích:
b. Lí do chọn thành Đại La là kinh đô mới

2. Lí do chọn thành Đại La làm kinh đô mới
Đại La
Lịch sử
Kinh đô
cũ của
Cao
Vương

Vị thế địa lí:
- Vị trí: Ở nơi trung
tâm trời đất – đúng
ngôi nam bắc đông
tây.
- Địa thế: rồng cuộn
hổ ngồi, nhìn sông
dựa núi.

Văn hoá

Tiềm năng

Đầu mối
giao lưu,
chốn hội
tụ trọng
yếu.

Mảnh đất
hưng thịnh,
muôn vật
phong phú
tốt tươi.

Đại La hội tụ mọi điều
kiện để trở thành kinh
đô của đất nước

- Lập luận chặt chẽ.
- Lời văn biền ngẫu, cân xứng, nhịp nhàng.

CHIẾU DỜI ĐÔ
II. Đọc – hiểu văn bản
3. Phân tích:

c.Quyết định của nhà vua
“Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để
định chỗ ở. Các khanh nghĩ thế nào?”

Câu1: Nêu rõ khát vọng, mục đích của nhà vua
Câu 2: Hỏi ý kiến quần thần
-> Câu hỏi mang tính chất đối thoại, tạo sự đồng cảm gần
gũi, tôn trọng giữa vua và dân.
=> Lời ban bố, mệnh lệnh thấu tình đạt lí.

Dấu tích Hoàng Thành Thăng Long xưa

Hà Nội ngày nay

VĂN MIẾU
XƯA

CHÙA MỘT

VĂN MIẾU NGÀY
NAY

Hồ Gươm Tháp
Rùa

LĂNG BÁC

Một số công trình tiêu biểu của Thăng Long - Hà Nội

Chùa Một Cột

Nhà hát lớn Hà Nội

SVĐ Mỹ
Đình

Nhà hát lớn Hà Nội

Văn miếu Quốc Tử Giám

Lăng Chủ Tịch Hồ Chí Minh

III.Tổng kết.
1.Nghệ thuật
Bài chiếu có sức thuyết phục mạnh mẽ vì nói đúng được ý
nguyện của nhân dân,có sự kết hợp hài hòa giữa lí và tình.
2.Nội dung:
Chiếu dời đô phản ánh khát vọng của nhân dân về một đất
nước độc lập,thông nhất,đồng thời phản ánh ý chí tự
cường của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh.

LUYỆN TẬP

Vì sao nói việc
“Chiếu dời đô” ra đời
phản ánh ý chí độc
lập tự cường và sự
phát triển lớn mạnh
của dân tộc Đại Việt?

“Chiếu dời đô” ra đời phản ánh ý chí độc lập tự cường
và sự phát triển lớn mạnh của dân tộc Đại Việt:

Triều
đình
nhà
Lí
đủ
lớn
mạnh
chấm
dứt
nạn
01
phong kiến cát cứ

02

Dân tộc Đại Việt đủ sức sánh ngang hàng với
phương Bắc

Định đô ở Thăng Long là nguyện vọng của
03
nhân dân xây dựng một đất nước độc lập, tự
cường

Giả sử em là
“vua” của nước
8B. Hãy suy nghĩ
và viết 1 bài chiếu
ngắn để cải thiện
tình hình học tập/
kỉ luật của lớp

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Đọc chú thích.
- Tập đọc Chiếu dời đô theo yêu cầu thể loại.
-Sưu tầm tài liệu về Lí Thái Tổ và lịch sử Hà
Nội.
-Soạn bài: Hịch tướng sĩ