BÀI 29: THỰC VẬT

1. ĐA DẠNG THỰC VẬT

Tìm hiểu các nhóm TV: NHÓM RÊU
+ Rêu: Là nhóm TV
bậc thấp, thường mọc
thành từng thảm, cây
chưa có rễ chính thức,
chưa có mạch dẫn.
Sinh sản bằng bào tử.
Rêu sống ở những nơi
ẩm ướt (chân tường,
trên thân cây to); Đại
diện: Cây rêu tường
Hình 29.1a: Đại diện nhóm Rêu

1. ĐA DẠNG THỰC VẬT

Tìm hiểu các nhóm TV: NHÓM DƯƠNG XỈ

Hình 29.1b: Đại diện nhóm Dương xỉ

+ Dương xỉ: Là nhóm TV có tổ chức cơ thể gồm rễ, thân, lá
(Lá khi còn non thường cuộn lại ở đầu), có hệ mạch dẫn với
chức năng vận chuyển các chất trong cây, sinh sản bằng
bào tử. Dương xỉ rất đa dạng, thường sống nơi đất ẩm, chân
tường, dưới tán cây trong rừng; Đại diện: Cây dương xỉ.

1. ĐA DẠNG THỰC VẬT

Tìm hiểu các nhóm TV: NHÓM HẠT TRẦN

Hình 29.1c: Đại diện nhóm Hạt trần

+ Hạt trần: Là nhóm TV bậc cao, sống trên cạn, cấu tạo
phức tạp: Thân gỗ, có mạch dẫn trong thân, hạt nằm lộ
trên noãn (gọi là hạt trần), chưa có hoa và quả, cơ quan
sinh sản là nón (nón thông); Đại diện: Cây thông.

1. ĐA DẠNG THỰC VẬT

Tìm hiểu các nhóm TV: NHÓM HẠT KÍN

Hình 29.1d: Đại diện nhóm Hạt kín

+ Hạt kín: Là nhóm TV tiến hóa nhất về sinh sản, các cơ
quan rễ, thân, lá biến đổi đa dạng, thân có hệ mạch dẫn
hoàn thiện, cơ quan sinh sản là hoa, hạt được bảo vệ trong
quả, môi trường sống đa dạng (MT nước, MT cạn); Đại diện:
Cây táo, cây đậu xanh, cây cà chua.....

BÁO CÁO HOẠT ĐỘNG NHÓM
1. Quan sát hình 29.1a,b,c,d, hãy kể tên một số đại diện thuộc
các nhóm thực vật. Xác định đặc điểm của mỗi nhóm.
2. Có thể phân biệt cấu tạo bên trong của cây rêu và cây dương xỉ
nhờ đặc điểm nào?
3. Đặc điểm nào giúp em phân biệt cây Hạt trần và cây Hạt
kín?

1. Quan sát hình 29.1, hãy kể tên một số đại diện thuộc
các nhóm thực vật. Xác định đặc điểm của mỗi nhóm.
Nhóm
thực vật
Rêu
Dương xỉ
Hạt trần

Hạt kín

Đại diện
Câu rêu
tường
Cây
dương xỉ
Cây
thông

Cây lúa,
cây táo

Đặc điểm
Thường mọc thành từng thảm; cây chưa
có rễ chính thức, chưa có mạch dẫn.
Tổ chức cơ thể gồm rễ, thân, lá; có hệ
mạch dẫn (vận chuyển các chất trong cây);
sinh sản bằng bào tử.
Sống trên cạn; cấu tạo phức tạp: thân gỗ,
có mạch dẫn trong thân, hạt nằm lộ trên
noãn (gọi là hạt trần), chưa có hoa và quả;
cơ quan sinh sản là nón.
Các cơ quan rễ, thân, lá biến đổi đa dạng;
thân có hệ mạch dẫn hoàn thiện; cơ quan
sinh sản là hoa; hạt được bảo về trong quả.

2. Có thể phân biệt cấu tạo bên trong của cây rêu và cây
dương xỉ nhờ đặc điểm nào?
Rêu: chưa có mạch dẫn
Dương xỉ: đã có mạch dẫn để vận chuyển các chất trong cây.

3. Đặc điểm nào giúp em phân biệt cây Hạt trần và cây Hạt
kín?
Cây hạt trần: chưa có hoa, quả; hạt nằm lộ trên lá noãn.
Cây hạt kín: có hoa, quả; hạt được bảo vệ trong quả.

1. ĐA DẠNG THỰC VẬT

Tìm hiểu các nhóm TV
Hoàn thành bảng SGK trang 131, cho biết môi trường sống của các
Tên cây
Môi trường sống
nhóm TV trong tự nhiên?
Cây rêu
Cây dương xỉ
Cây thông

Tường ẩm
Nơi ẩm ướt, trên cây khác
Trên đồi núi

Cây xương rồng

Nơi khô hạn, trên sa mạc

Cây phong lan

Trên cây khác hoặc trên giá thể

Cây ổi

Trên cạn

1. ĐA DẠNG THỰC VẬT

Tìm hiểu các nhóm TV:
Dựa vào đặc điểm của
các nhóm thực vật, xây
dựng khóa lưỡng phân
theo sơ đồ gợi ý SGK
trang 132.
Hạt 3trần
1
Rêu

Dương
2 xỉ

Hạt4kín

Thông qua các nội dung thảo luận, các em hãy rút
ra kết luận về đặc điểm của thực vật và các tiêu chí
phân biệt 4 nhóm thực vật?

Thực vật đa dạng và phong phú. Thực vật được chia
thành các nhóm:
-Rêu (Thực vật không có mạch),
-Dương xỉ (Thực vật có mạch, không có hạt),
-Hạt trần (Thực vật có mạch, có hạt),
-Hạt kín (Thực vật có mạch, có hoa, có hạt).

1. ĐA DẠNG THỰC VẬT

www.themegallery.com

2. VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT

Tìm hiểu vai trò của TV trong tự nhiên
?Quan sát hình 29.2 và 29.3, em hãy nêu vai trò của TV
trong tự nhiên?

Hình 29.2: Sơ đồ chuỗi thức ăn trong tự
nhiên

Hình 29.3: TV là nơi sinh sống của một
số SV khác

?Điều
gì
xảy
ra
vớicỏ
các
sinhloài
vật
trongkể
chuỗi
thức ăn
Nếu
-sốLàm
lượng
thức
loài
ăn
cho
bị các
giảm
đi đáng
động
vật 
thì chuỗi
hình-ăn
29.2
nếu
sốtrú,
lượng
loài
cỏ
bịcác
giảm
đi động
đáng vật
kể?
thức
Làcũng
nơi
cư
sẽ
không
sinhthể
sản
tồn
của
tại.
loài

2. VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT

Tìm hiểu vai trò của TV với vấn đề BVMT
Quan
sát hình
29.4,
cho biết hàm lượng khí carbon dioxide và oxygen
- Lượng
O2 và
COhãy
2 trong không khí được cân bằng nhờ hoạt động
trong
không
khí được cân bằng như thế nào? Từ đó, hãy nêu vai trò của
của cây
xanh.
thực vật trong điều hòa khí hậu.

- Thực vật quang hợp hấp thu khí CO2 và thải O2 giúp điều hòa khí
hậu.

Hình 29.4: Sơ đồ trao đổ khí carbon dioxide(CO2 ) và oxygen trong tự nhiên O2

2. VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT

Tìm hiểu vai trò của TV với vấn đề BVMT
Cây
xanh
có tác29.5,
dụngem
giữ
đất,
giữbiết
nước,
chống
mòn,
rửa
trôi
Quan
sát hình
hãy
cho
tại sao
phảixói
trồng
cây
gây
và
điều hòa khí hậu nên cần phải trồng cây gây rừng.
rừng?

Hình 29.5: Một số hình ảnh về hậu quả của việc mất rừng

2. VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT

Tìm hiểu vai trò của TV với vấn đề BVMT
- Lọc bớt bụi, khí CO2 trong không khí, giúp cho không
Việc trồng nhiều cây xanh có
khí trong lành
lợi ích gì đối với vấn đề bảo
- Giảm tác hại gâyvệramôi
do trường?
hiệu ứng nhà kính
- Giảm ô nhiễm tiếng ồn
- Cung cấp O2 cho hoạt động hô hấp của các sinh vật
- Hạn chế tình trạng bão, lũ lụt, xói mòn đất
- Cho bóng mát, hạn chế tác hại của các bức xạ mặt
trời.

2. VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT

Tìm hiểu vai trò của TV với vấn đề BVMT
Vai trò của rừng và thực trạng rừng ở Việt Nam:

? Nhận xét về tình hình rừng của nước ta, nêu giải
pháp cải thiện hiện trạng rừng hiện nay ở nước ta?

2. VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT

* Vai trò của TV trong tự nhiên
* Vai trò của TV với vấn đề bảo vệ môi
trường

2. VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT

* Vai trò của TV trong đời sống

2. VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT

Tìm hiểu vai trò của TV trong đời sống

Hình 29.7: Các nhóm cây có giá trị sử dụng đối với con người

2. VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT

Tìm hiểu vai trò của TV trong đời sống
Nêu vai trò của một số loài thực vật mà em biết theo bảng sau:

2. VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT

Tìm hiểu vai trò của TV trong đời sống
Giá trị sử dụng
Tên cây
Cây ngô

Làm
lương
thực
+

Làm
thực
phẩm
+

Làm
thuốc

Lấy gỗ

+
+

+

Cây thanh long

+
+

Cây cau

+

+

+

Cây dừa

+

+

Cây mít

+

+

Cây diếp cá
Cây thông

Làm
cảnh

+

Cây xoài
Cây đu đủ

Lấy quả

+

+

+
+

+

+

2. VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT

* Vai trò của TV trong đời sống

- Cung cấp lương thực, thực phẩm và cây
Hãy nêu vai trò của
ăn quả
thực
vật
đối
với
đời
- Cung cấp dược liệu (làm thuốc)
người.liệu cho công nghệp:
- sống
Cungcon
cấp nguyên
cà phê, ca cao,...
- Cung cấp gỗ
- Làm cảnh

Hãy rút ra kết luận về vai trò của thực vật?
Trong tự nhiên, thực vật là thức ăn của nhiều loài sinh
vật khác.
- Thực vật cung cấp nơi ở, nơi sinh sản cho nhiều loài
sinh vật.
- Thực vật góp phần giữ cân bằng hàm lượng khí oxygen
và carbon dioxide trong không khí, điều hòa khí hậu,
chống xói mòn đất.
- Thực vật có vai trò quan trọng trong thực tiễn như:
cung cấp lương thực, thực phẩm, nguyên liệu làm thuốc,
nguyên liệu cho các ngành công nghiệp, làm cảnh…

2. VAI TRÒ CỦA TV TRONG TỰ NHIÊN

Rừng duy trì sự cân bằng lượng
Tại sao nói “rừng
oxygen vàlàcarbon
dioxide
trong
lá phổi xanh”
không khí, của
giảmTrái
nhẹĐất?
ảnh hưởng của
các chất thải, khí độc gây nên ô
nhiễm, làm trong sạch môi trường,
vì vậy nên rừng được xem là “Lá
phổi của Trái đất”.

2. VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT

Tìm hiểu các loài thực vật có hại cho sức khỏe con người:

Cần làm gì đối với các loài thực vật có hại cho sức khỏe
con người?

LUYỆN TẬP

Chất nào sau đây được dùng để điều chế khí oxi trong
phòng thí nghiệm.
A . Fe3O4

C. CaCO3

B. KMnO4

D. H2O

Câu 1. Ở dương xỉ, ổ bào tử nằm ở đâu?
A. Mặt dưới của lá.
B. Mặt trên của lá.
C. Thân cây.
D. Rễ cây.
Câu 2. Trong các thực vật sau, loại nào có cả hoa, quả và hạt? 
A. Cây thông
B. Cây vạn tuế
C. Rêu tản
D. Cây táo
Câu 3. Nhóm TV nào sau đây có mạch, có hạt, không có hoa?
A. Rêu
B. Dương xỉ
C. Hạt trần
D. Hạt kín

Câu 4: Cơ quan sinh sản của ngành Hạt trần được gọi là gì?
A. Bào tử              B. Nón                  C. Hoa               D. Rễ
Đáp án: B
Ngành Hạt trần chưa có hoa và quả, cơ quan sinh sản là nón.

Câu 5: Cây rêu thường mọc ở nơi có điều kiện như thế nào?
A. Nơi khô ráo                C. Nơi thoáng đãng
B. Nơi ẩm ướt                 D. Nơi nhiều ánh sáng
Đáp án: B
Vì rêu chưa có hệ mạch và rễ thật nên chúng cần sống ở những nơi
ẩm ướt để có thể hấp thụ nước một cách tốt nhất.
Câu 6: Đặc điểm nào dưới đây không phải của các thực vật thuộc
ngành Hạt kín?
A. Sinh sản bằng bào tử           C. Có hoa và quả
B. Hạt nằm trong quả               D. Thân có hệ mạch dẫn hoàn thiện
Đáp án: A
Cơ quan sinh sản của thực vật hạt kín là hoa, không phải là bào tử.

Câu 7: Cho các vai trò sau:
(1) Cung cấp thức ăn, nơi ở cho một số loài động vật
(2) Cung cấp lương thực, thực phẩm cho con người
(3) Cung cấp nguyên liệu, vật liệu cho các ngành sản xuất
(4) Cân bằng hàm lượng oxygen và carbon dioxide trong không khí
(5) Làm cảnh
(6) Chứa độc tố gây hại cho sức khỏe con người
Đâu là những vai trò của thực vật trong đời sống?
A. (1), (3), (5)                 C. (2), (3), (5)
B. (2), (4), (6)                 D. (1), (4), (6)
Đáp án: C
(1) là vai trò của thực vật trong tự nhiên
(4) là vai trò của thực vật với môi trường
(6) là tác hại của thực vật với con người

Câu 8: Loại thực vật nào dưới đây có chứa chất độc gây hại đến sức
khỏe của con người?
A. Cây trúc đào               C. Cây tam thất
B. Cây gọng vó               D. Cây giảo cổ lam
Đáp án: A
Nhựa cây trúc đào có chứa chất glucoside. Khi chất này đi vào cơ
thể sẽ gây ra các triệu chứng như nôn, người mệt lả, nhức đầu, chóng
mặt, đau bụng, có thể gây ra trụy tim, tụt huyết áp, hôn mê, rối loạn
nhịp tim.

Câu 9: Hành động nào dưới đây góp phần bảo vệ thực vật?
A.Du canh du cư                             
B. Phá rừng làm nương rẫy 
C. Trồng cây gây rừng
D. Xây dựng các nhà máy thủy điện
Đáp án: C
A, B, D sai vì đây là các hành động chặt phá rừng, gây tổn thất
nhiều về số lượng và sự đa dạng của các loài thực vật.

Câu 4 SGK/ tr 37. Cho sơ đồ
sau:

a. Lựa chọn các sinh vật phù hợp với các số trong sơ đồ
trên.
b. Từ sơ đồ trên, cho biết vai trò của thực vật?
a) (1): cỏ ; (2): châu chấu; (3) gà
b) Thực vật cung cấp lương thực, thực phẩm cho động
vật và con người.

- Học bài.
- Làm bài tập 1, 2, 3, 4 SGK/Tr.137
- Đọc trước nội dung bài:
“Thực hành phân loại thực vật”
+ Sưu tầm bộ tranh ảnh và mẫu vật thật các nhóm
thực vật.
+ Dụng cụ: kéo, bút chì, nhãn dán…

LOGO

http://blogcongdong.com