MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

I.Tìm hiểu chung
1. Tác giả:
- Thanh Hải (1930-1980), tên thật là
Phạm Bá Ngoãn, quê ở Thừa ThiênHuế.
-Là nhà thơ cách mạng, tham gia hai
cuộc kháng chiến chống Pháp, Mĩ
-Phong cách thơ: tự nhiên, tha thiết,
trong sáng, lắng sâu.
2. Tác phẩm:
- Bài « Mùa xuân nho nhỏ » được viết
tháng 11/1980, không lâu sau đó nhà
thơ qua đời.

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

II. Đọc- hiểu văn bản
1.Đọc- chú thích
2.Thể thơ :Thơ 5 chữ
3.Bố cục :
*Gồm 4 phần:
-Khổ 1: Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên đất trời
-Khổ 2+3: Cảm xúc về mùa xuân đất nước, con người
-Khổ 4+5: Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ
-Khổ 6: Lời ngợi ca quê hương đất nước qua làn điệu dân ca xứ Huế

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

II. Đọc- hiểu văn bản
4. Phân tích
a.Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời.
*Bức tranh xuân:
- Hình ảnh: dòng sông, bông hoa, con chim, bầu trời, giọt
long lanh.
Bình dị, gợi cảm, vẽ ra không gian cao rộng, khoángđạt
-Màu sắc: xanh, tím biếc
Hai gam màu kết hợp hài hòa, tươi sáng
-Âm thanh:Tiếng chim chiền chiện
Tín hiệu buổi sớm mùa xuân bầu trời cao rộng, ấm áp,
rộn rã, tươi vui

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

II. Đọc- hiểu văn bản
4. Phân tích
a.Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời.
*Nghệ thuật:
-Đảo ngữ: Đảo động từ 'mọc' lên đầu câu để nhấn mạnh
sức sống trỗi dậy của bông hoa mùa xuân, vẻ đẹp kì diệu,
căng tràn nhựa sống của vạn vật khi xuân về.
 Bức tranh mùa xuân có sự hài hòa tuyệt diệu của hình
ảnh, màu sắc, âm thanh, ứ tràn nhựa sống và mang đậm
sắc màu xứ Huế.

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

II. Đọc- hiểu văn bản
4. Phân tích
a.Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời.
-Hình ảnh độc đáo 'Giọt long lanh'  có thể hiểu là giọt sương, giọt
mưa xuân, giọt nắng mai...Nhưng đặt trong mối quan hệ với những
câu trước ta có thể hiểu đây là giọt âm thanh của tiếng chim chiền
chiện  Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác ( Thính giác thị giác, xúc giác)
*Cảm xúc của tác giả:
-Trìu mến, thiết tha, say sưa, ngây ngất trước vẻ đẹp của thiên nhiên
đất trời lúc vào xuân.
 Bức tranh mùa xuân tuyệt đẹp, tâm hồn nhạy cảm tinh tế, tình yêu
thiên nhiên, tình yêu cuộc sống tha thiết, nồng nàn

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )
II. Đọc- hiểu văn bản
4. Phân tích
a.Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời.
b. Cảm xúc trước mùa xuân của đất nước, con người.
* Mùa xuân của con người
- Điệp
từ «
Mùa
xuân»

Người cầm súng
 bảo vệ Tổ quốc
Người ra đồng
 Xây dựng đất nước

Nghĩa
thực

Lộc

Mầm mạ xanh non
Sinh sôi,nảy nở

Ẩn
dụ

•Biểu trưng cho hai nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng đất nước
- Từ láy

Cành lá ngụy trang

May mắn, hạnh phúc,
tốt lành

' hối hả'
Diễn tả nhịp sống khẩn trương, tất bật của con
người Việt
Nam trong giai đoạn mới.
'xôn xao'
Bộc lộ tâm trạng náo nức, rộn ràng

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

II. Đọc- hiểu văn bản
4. Phân tích
a.Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời.
b. Cảm xúc trước mùa xuân của đất nước, con người.
-Cụm từ ' đất nước bốn ngàn năm'
thật giản dị nhưng đã khái
quát được cả chiều dài lịch sử suốt bốn nghìn năm của dân tộc.
Trong chiều dài bốn nghìn năm ấy chúng ta đã xây dựng được
truyền thống dựng nước, giữ nước, xây dựng được một nền văn hóa
đậm đà bản sắc dân tộc.
-Các từ ' vất vả, gian lao'
gợi lên biết bao mồ hôi, nước mắt và
xương máu của các thế hệ đi trước để tạo dựng được đất nước như
hôm nay.

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

II. Đọc- hiểu văn bản
4. Phân tích
b. Cảm xúc trước mùa xuân của đất nước, con người.
* Mùa xuân của con người
* Mùa xuân của đất nước
-Điệp từ 'đất nước'
Quá khứ

vất vả
gian lao

Hiện tại
như vì sao
Tương lai
- Nghệ thuật: nhân hóa, so sánh “Đất nước như vì sao Niềm tự hào,
Cứ đi lên phía trước tin yêu của tác
giả

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

II. Đọc- hiểu văn bản
4. Phân tích
a.Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời.
b. Cảm xúc trước mùa xuân của đất nước, con người.
- Hình ảnh so sánh đẹp, gợi cảm : đất nước như vì sao
 Cũng giống như vì sao càng trong đêm tối càng lung linh tỏa sáng;
đất nước ta càng trong khó khăn, thử thách càng ngời sáng những
phẩm chất tốt đẹp, những tinh hoa của dân tộc
Trong khổ thơ này bằng nghệ thuật điệp ngữ ,so sánh, nhân hóa,
những từ ngữ giàu sức biểu cảm nhà thơ đã khái quát cả quá khứ,
hiện tại và tương lai của dân tộc từ đó thể hiện niềm lạc quan, tin
tưởng, tự hào về đất nước, con người Việt Nam.

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

II. Đọc- hiểu văn bản
4. Phân tích
a.Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời.
b. Cảm xúc trước mùa xuân của đất nước, con người.
c. Suy ngẫm và ước nguyện của nhà thơ
tôi ( khổ 1)
chủ thể trữ tình
- Đổi đại từ xưng hô
ta( khổ 4)
vừa chỉ số ít vừa chỉ số
nhiều
Đánh dấu sự biến đổi của cảm xúc, bộc lộ quyết tâm hòa nhập của
tác giả.
- Điệp từ ' ta làm'
lời thơ mạnh mẽ dứt khoát, nhấn mạnh
quá trình hóa thân, hòa nhập

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

II. Đọc- hiểu văn bản
4. Phân tích
a.Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời.
b. Cảm xúc trước mùa xuân của đất nước, con người.
c. Suy ngẫm và ước nguyện của nhà thơ
-Cấu tứ lặp lại tạo ra sự đối ứng chặt chẽ: con chim,cành hoa
không ồn ào, cao giọng
Nốt trầm
bé nhỏ, nhẹ nhàng
góp sức nhỏ của mình vào bản hòa ca chung
- Từ láy “xao xuyến”+ phép ẩn dụ
thể hiện sự khiêm tốn, nhận thấy đóng góp của
mình cho đất nước là nhỏ bé thôi nhưng phải rất chân thành. Mỗi người hãy mang đến cho
cuộc đời chung một nét riêng –cái phần tinh túy nhất của mình. Dâng hiến, hòa nhập
nhưng vẫn phải giữ được bản sắc riêng.

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

II. Đọc- hiểu văn bản
4. Phân tích
a.Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời.
b. Cảm xúc trước mùa xuân của đất nước, con người.
c. Suy ngẫm và ước nguyện của nhà thơ
độc đáo, thú vị
-Hình ảnh “ mùa xuân nho nhỏ”
sáng tạo riêng của Thanh Hải
Mùa xuân là khái niệm chỉ thời gian lại được tác giả đặt bên cạnh từ láy nho
nhỏ khiến mùa xuân trở lên có hình khối, cụ thể, rõ ràng. Mỗi người là một mùa
xuân nhỏ thì cả dân tộc sẽ là mùa xuân lớn. Nếu không có những mùa xuân nho
nhỏ của mỗi người thì làm sao có mùa xuân lớn của dân tộc?
- Đảo ngữ “ lặng lẽ”
Đóng góp âm thầm không cần phô trương, cứ khiêm
nhường mà cống hiến

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

II. Đọc- hiểu văn bản
4. Phân tích
a.Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời.
b. Cảm xúc trước mùa xuân của đất nước, con người.
c. Suy ngẫm và ước nguyện của nhà thơ
tuổi hai mươi- khi còn trẻ
- Hoán dụ
khi tóc bạc- khi đã già yếu thậm chí đang gần kề
cái chết
- Điệp ngữ “ dù là”
nhịp thơ thêm nhanh, mạnh mẽ
khẳng
định ước nguyện cống hiến là suốt cả cuộc đời bất chấp thời gian,
tuổi tác, bất chấp cả bệnh tật.

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

II. Đọc- hiểu văn bản
4. Phân tích
a.Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời.
b. Cảm xúc trước mùa xuân của đất nước, con người.
c. Suy ngẫm và ước nguyện của nhà thơ
d. Lời ngợi ca quê hương đất nước
-Mùa xuân : đánh thức xúc cảm khiến nhà thơ say sưa cất lên lời
hát
-Khúc hát dân ca quê hương quen thuộc , sâu lắng , du dương, lan
tỏa
 Qua khúc hát đã bộ lộ niềm tự hào, tin yêu vào cuộc đời vào đất
nước với những giá trị truyền thống vững bền của dân tộc.

MÙA XUÂN NHO NHỎ
( THANH HẢI )

II. Đọc- hiểu văn bản
III. Tổng kết
1.Nghệ thuật
-Thể thơ 5 chữ
-Có nhiều hình ảnh đẹp, giản dị, gợi cảm
-Nhạc điệu trong sáng tha thiết gần gũi với dân ca
-Các biện pháp so sánh ẩn dụ sáng tạo

2. Nội dung
-Bài thơ là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với cuộc đời ; thể
hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ đượcc cống hiến cho đất
nước, cho cuộc đời.