CHÀO MỪNG THẦY CÔ
VỀ DỰ GIỜ
LỚP 4A
Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền

Tập làm văn
Cấu tạo bài văn miêu tả cây
cối

Yêu cầu cần đạt
 Nắm được cấu tạo 3 phần của bài văn miêu
tả cây cối
 Nhận biết được trình tự trong bài văn miêu
tả cây cối
 Biết lập dàn ý tả một cây ăn quả quen thuộc

I. Nhận xét
Bài 1: Đọc bài văn “Bãi ngô”. Xác định các đoạn văn và nội dung từng đoạn.
Bãi ngô quê em ngày càng xanh tốt. Mới dạo nào những cây ngô
còn lấm tấm như mạ non. Thế mà chỉ ít lâu sau, ngô đã thành cây rung
rung trước gió và ánh nắng. Những lá ngô rộng dài, trổ ra mạnh mẽ, nõn
nà.
Trên ngọn, một thứ búp như kết bằng nhung và phấn vươn lên.
Những đàn bướm trắng, bướm vàng bay đến, thoáng đỗ rồi bay đi. Núp
trong cuống lá, những búp ngô non nhú lên và lớn dần. Mình có nhiều
khía vàng vàng và những sợi tơ hung hung bọc trong làn áo mỏng óng
ánh.
Trời nắng chang chang, tiếng tu hú gần xa ran ran. Hoa ngô xơ xác
như cỏ may. Lá ngô quắt lại rủ xuống. Những bắp ngô đã mập và chắc,
chỉ còn chờ tay người đến bẻ mang về.
Nguyên Hồng

I. Nhận xét
Bài 1: Đọc bài văn “Bãi ngô”. Xác định các đoạn văn và nội
dung từng đoạn.
Đoạn 1: Từ đầu … nõn nà
Giới thiệu bao quát về bãi ngô, tả cây ngô từ khi còn bé lấm tấm
như mạ non đến khi trở thành những cây ngô lá rộng dài, nõn nà.
Đoạn 2: Tiếp theo … áo mỏng óng ánh
Tả hoa ngô và búp ngô non ở giai đoạn đơm hoa, kết trái.

Đoạn 3: Đoạn còn lại
Tả hoa ngô và bắp ngô ở giai đoạn bắp ngô đã mập và chắc có thể
thu hoạch được.
Tác giả tả cây ngô
theo trình tự nào?

Tả từng thời kì phát triển của cây

Bài 2: Đọc lại bài “Cây mai tứ quý” và xác định nội dung các đoạn văn
trong bài. Trình tự miêu tả trong bài ấy có điểm gì khác bài “Bãi ngô”?
Cây mai tứ quý
        Cây mai cao trên hai mét, dáng thanh, thân thẳng như thân trúc.
Tán tròn tự nhiên xòe rộng ở phần gốc, thu dần thành một điểm ở đỉnh
ngọn. Gốc lớn bằng bắp tay, cành vươn đều, nhánh nào cũng rắn chắc.
         Mai tứ quý nở bốn mùa. Cánh hoa vàng thẫm xếp làm ba lớp.
Năm cánh dài đỏ tía như ức gà chọi, đỏ suốt từ đời hoa sang đời kết
trái. Trái kết màu chín đậm, óng ánh như những hạt cườm đính trên
tầng áo lá lúc nào cũng xum xuê một màu xanh chắc bền.
         Đứng bên cây ngắm hoa, xem lá, ta thầm cảm phục cái mầu
nhiệm của tạo vật trong sự hào phóng và lo xa: đã có mai vàng
rực rỡ góp với muôn hoa ngày Tết, lại còn có mai tứ quý cần mẫn,
thịnh vượng quanh năm.
Theo Nguyễn Vũ Tiềm

Đoạn 1: Từ đầu … nhánh nào cũng chắc
Giới thiệu về cây mai, tả bao quát cây mai (chiều cao, dáng, thân,
tán, gốc, cành, nhánh).

Đoạn 2: Tiếp theo … màu xanh chắc bền
Tả kĩ cánh hoa, quả mai

Đoạn 3: Còn lại
Cảm nghĩ của người miêu tả

Tác giả tả cây mai
tứ quý theo trình
tự nào?

Tả từng bộ phận của cây

Bãi ngô
(Tả từng thời kì phát triển
của cây)

Cây mai tứ quý
(Tả từng bộ phận
của cây)

Đoạn 1 Giới thiệu bao quát bãi ngô. Tả Giới thiệu bao quát về
(Mở cây ngô từ lúc còn non đến khi cây mai (chiều
xanh tốt.
cao,dáng, thân, tán,
bài)
gốc, cành, nhánh).
Đoạn 2 Tả hoa và búp ngô non giai đoạn Đi sâu tả cánh hoa, trái
cây
(Thân đơm hoa kết trái.
bài)
Đoạn 3 Tả hoa, lá và bắp ngô giai đoạn Nêu cảm nghĩ
người miêu tả.
(Kết thu hoạch được.
bài)

của

Từ cấu tạo của hai bài văn trên, rút ra nhận xét về cấu tạo của một
bài văn miêu tả cây cối ?
-

Ghi nhớ:
Bài văn miêu tả cây cối thường có ba phần:
- Mở bài: Tả hoặc giới thiệu bao quát về cây.
- Thân bài: tả từng bộ phận của cây hoặc tả từng thời kì
phát triển quan trọng của cây (thân bài).
- Kết bài: Có thể nêu lợi ích, ấn tượng đặc biệt hoặc tình
cảm của người tả với cây..

III. Luyện tập
Bài 1: Đọc bài văn sau và cho biết cây gạo được miêu tả theo trình tự như
thế nào? 

Đoạn 1: Tả bao quát cây gạo già mỗi khi bước vào mùa hoa.
Đoạn 2: Tả cây gạo già sau mùa hoa.
Đoạn 3: Tả cây gạo khi tạo quả.

Bài 2: Lập dàn ý miêu tả một cây ăn quả quen thuộc theo
một trong hai cách đã học:
Kể tên một số cây ăn
a) Tả lần lượt từng bộ phận của cây.
quả mà em biết?
b) Tả lần lượt từng thời kì phát triển của cây.

Cây đu đủ

Cây dừa

Cây mít

Cây bưởi

Cây đu đủ

Cây mít

Cây dừa

Cây bưởi

Dàn ý tả cây chuối ( theo từng bộ phận của cây)
1, Mở bài: Cây chuối tiêu trồng ở góc vườn nhà bà ngoại em.
2, Thân bài:
Tả bao quát:
+ Cây chuối cao, to. Mọc cùng cả một bụi chuối xanh tốt.
b)Tả từng bộ phận:
+Rễ bám sâu, tỏa rộng.
+Gốc hơi phình, to hơn phần thân.
+Thân xốp, nhẵn bóng, màu đỏ tía.
+Lá to và dài như cái quạt ba tiêu.
+Buồng chuối dài, em đếm được hơn chục nải.
+Các nải chuối úp sát nhau, quả to làm cho cây nghiêng mình, trĩu
xuống. Có quả đã ngả vàng.
+Chuối chín, hương thơm phảng phất, vị ngọt đậm đà.
+Chuối dễ trồng, ăn ngon.
3, Kết bài: Em thường giúp bà chăm sóc khóm chuối .