BÀI 45
AXIT CACBOXYLIC
TRƯỜNG THPT VIÊN AN
GV: NGUYỄN ĐĂNG KHOA

I. ĐỊNH NGHĨA, PHÂN LOẠI, DANH PHÁP
1. ĐỊNH NGHĨA
LÀ HCHC TRONG PHÂN TỬ CÓ NHÓM CACBOXYL
( -COOH) LIÊN KẾT VỚI H HOẶC NGUYÊN TỬ C.

R-COOH
H-COOH:
CH3-COOH:
HOOC-COOH:

R: H, GỐC HC,HOOC-

AXIT NO, ĐƠN CHỨC, HỞ.
CnH2n+1-COOH HOẶC CmH2mO2

2. PHÂN LOẠI

AXIT KHÔNG NO, ĐƠN CHỨC, HỞ
CH2=CH-COOH…

AXIT THƠM, ĐƠN CHỨC
C6H5-COOH…

AXIT ĐA CHỨC
HOOC-COOH

2. DANH PHÁP
A. THÔNG THƯỜNG

CnH2n+1-COOH
H-COOH
AXIT FOMIC
CH3-COOH
AXIT AXETIC
CH3-CH2-COOH AXIT PROPIONIC
CH3-CH2-CH2-COOH
AXIT BUTIRIC
CH3-CH2-CH2-CH2-COOH
AXIT VALERIC
CH3-CH2-CH2-CH2-CH2-COOH
AXIT CAPROIC

B. TÊN THAY THẾ

C2H5

I
CH3-CH2-CH-CH-CH2-COOH
6
5 I4 3 2
1
CH3

3-ETYL-4-METYL HEXANOIC

STT NHÁNH+ TÊN NHÁNH + TÊN ANKAN + OIC

CnH2n+1-COOH
H-COOH AXIT METANOIC
CH3-COOH
AXIT ETANOIC
CH3-CH2-COOH AXIT PROPANOIC
CH3-CH2-CH2-COOH
AXIT BUTANOIC
CH3-CH2-CH2-CH2-COOH
AXIT PENTANOIC
CH3-CH2-CH2-CH2-CH2-COOH AXIT HEXANOIC
CH3-CH2-CH2-CH2-CH2-CH2-COOH   
AXIT HEPTANOIC

II. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO

R-C-O-H
II
O
THẾ H

THẾ OH

III. LÝ TÍNH
-TRẠNG THÁI: LỎNG HOẶC RẮN Ở ĐIỀU KIỆN
THƯỜNG. NHIỆT ĐỘ SOI THEO QUY LUẬT
-toS(AXIT) > toS(ANCOL) >toS(ANDEHIT)

2 LK HIDRO

1 LK HIDRO

- C1, C2 TAN VÔ HẠN TRONG NƯỚC. R CÀNG TĂNG
ĐỘ TAN CÀNG NHỎ.

- HCOOH: có trong phần lớn trong nọc độc của
ong và vòi đốt của kiến.
- CH3-COOH: vị chua của giấm.
- HOOC-COOH: vị chua của me.

Axit xitric có trong quả chanh

IV. HÓA TÍNH

R-C-O-H
II
O
THẾ H

THẾ OH

1. TÍNH AXIT
A.QUỲ TÍM=> MÀU HỒNG.
B. KIM LOẠI( TRƯỚC H)
CH3-COOH + Na
CH3-COONa + H2
C. OXIT KIM LOẠI:
2CH3-COOH + ZnO
(CH3-COO)2 Zn + H2O
D. DUNG DỊCH KIỀM:
CH3-COOH + NaOH
CH3-COONa + H2O
E. MUỐI:
CH3-COOH + CaCO3
(CH3COO)2Ca + H2O + CO2

2. THẾ OH( ESTE HÓA)

V. ĐIỀU CHẾ
1.PHƯƠNG PHÁP LÊN MEN GIẤM.
ĐÂY LÀ PHƯƠNG PHÁP CỔ TRUYỀN:
CH3-CH2-OH + O2

Men giấm

CH3-COOH + H2O

2. OXI HÓA ANDEHIT
2CH3-CH=O + O2 XT 2CH3-COOH
3. OXI HÓA ANKAN
2R-CH2-CH2-R + 5O2

XT

4R-CH2-OH +2H2O

4. TỪ METANOL
CH3-OH + CO XT, t CH3-COOH
o

VI. ỨNG DỤNG