MÔN VẬT LÍ LỚP 9

KIẾN THỨC CŨ
Nêu các đặc điểm nhận dạng TKHT?
+ Phần rìa mỏng hơn phần giữa.
+ Chùm sáng song song đến TK cho
chùm tia ló hội tụ tại 1 điểm.

Bài 44: THẤU KÍNH PHÂN KÌ
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA THẤU KÍNH PHÂN KÌ
1.Quan sát và nhận biết:
C1-Hãy tìm cách nhận biết thấu kính hội tụ trong hai loại thấu
kính có ở các nhóm.
C2-Thấu
kính
phân
phần
rìagiữa
dày của
hơnthấu
phầnkính
giữa.
C2-Độ dày
phần
rìakìsocóvới
phần
phân kì có
gì khác với thấu kính hội tụ?


Ký hiệu:


2.Thí nghiệm

C3: Chùm tia ló có đặc điểm gì mà người ta gọi thấu kính
này là thấu kính phân kì?
Trả lời: Chiếu chùm sáng tới song song theo phương vuông
góc với mặt thấu kính phân kì ta được chùm tia ló phân kì.

II. Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu
kính phân kì
1. Trục chính (∆)

C4: Quan sát lại thí nghiệm trên hình vẽ và cho biết
trong ba tia tới thấu kính phân kì tia nào đi qua thấu
kính không đổi hướng? Tìm cách kiểm tra điều này.





Trục chính ()



 C4:

Tia tới vuông góc với thấu kính phân kì
cho tia ló truyền thẳng không đổi hướng, tia
này trùng với một đường thẳng được gọi là
trục chính (∆) của thấu kính

2. Quang tâm O

∆

o

- Trục chính cắt thấu kính tại O, O là quang tâm.

 - Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng
theo phương của tia tới.

3. Tiêu điểm
C5. Quan sát lại thí nghiệm 44.1 và dự đoán

xem nếu kéo dài các tia ló thì chúng có gặp nhau
tại một điểm hay không? Tìm cách kiểm tra dự
đoán đó.

F

3. Tiêu điểm F, F'
∆

F

O

Mỗi thấu kính phân kì có 2 tiêu điểm F và F' nằm
 về 2 phía của thấu kính cách đều quang tâm O.
F


f

O

f

F'


∆

4. Tiêu cự
OF = OF/ = f gọi là tiêu cự của thấu kính
III. Vận dụng ( HS tự làm)










C7/121 Đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua
thấu kính phân kì:

O





F

F'



∆

+Tia tới song song với trục chính thì tia ló kéo dài đi qua

tiêu điểm F.
+Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng




F'

O

F



∆





Đường truyền của ba tia sáng đặc biệt qua
thấu kính phân kì:


+Tia tới song song với trục chính thì tia ló kéo dài đi qua tiêu

điểm F'.
+Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng

+Tia tới có phần kéo dài qua tiêu điểm F thì tia ló song song
trục chính

C8/121 Em có một kính cận thị. Làm thế nào để biết
kính đó là thấu kính hội tụ hay phân kì?

Kính cận là thấu kính phân kì, có thể nhận biết bằng cách:
- Phần rìa của thấu kính dày hơn phần ở giữa.
- Đặt thấu kính này gần dòng chữ, nhìn qua thấu kính thấy hình ảnh
dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp vào dòng chữ đó.

C9/121 Phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì?

THẤU KÍNH HỘI TỤ
- Phần rìa mỏng hơn phần
giữa.

THẤU KÍNH PHÂN KÌ
- Phần rìa dày hơn phần
giữa.

3. Phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì?

THẤU KÍNH HỘI TỤ
- Chùm sáng tới song song, cho
chùm tia ló hội tụ.

THẤU KÍNH PHÂN KÌ
- Chùm sáng tới song song,
cho chùm tia ló phân kì.

3.Phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì?
THẤU KÍNH HỘI TỤ

-Đưa lại gần trang sách thấy
chữ lớn hơn dòng chữ thật
trên trang sách

THẤU KÍNH PHÂN KÌ
-Đưa lại gần trang sách thấy
chữ nhỏ hơn dòng chữ thật
trên trang sách

4.Cho một trục chính ∆ của một thấu kính, S là

một điểm sáng, S' là ảnh của S


I

S'.

o



F'



∆

S.





F



a/ S' là ảnh thật hay ảo?
b/ Thấu kính đã cho là hội tụ hay phân kì?
c/ Xác định quang tâm O, tiêu điểm F, F' của
thấu kính.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Tìm hiểu ảnh của một vật tạo bởi
thấu kính phân kì và ứng dụng của
thấu kính phân kì trong đời sống
Đọc phần có thể em chưa biết