CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI GIỜ HỌC ĐỊA LÍ

Cảnh vùng cực

Cảnh vùng Xích đạo

Em có nhận xét gì về khí hậu ở 2 khu vực này?

Bài 13. THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU.
CÁC ĐỚI KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT.

I. Nhiệt độ không khí
HS làm việc theo cặp/bàn theo phiếu học tập trong thời gian 3-5 phút

Phiếu học tập số 1
Quan sát hình 13.1 và thông tin kênh chữ SGK trang 155 tìm các
thông tin cần thiết và điền đầy đủ nội dung vào phiếu học tập sau:
Nhiệt độ không khí là:
Nguồn cung cấp nhiệt cho không khí:
Không khí có nhiệt độ vì:
Dụng cụ đo nhiệt độ không khí:
Dụng cụ hình 13.1 chỉ số độ là:
- Số lần đo nhiệt độ không khí trong ngày:
- Thời điểm đo:
Cách tính nhiệt độ không khí trung bình
ngày:

Kết quả phiếu học tập số 1.
Nhiệt độ không khí là:

độ nóng hay lạnh của không khí.

Nguồn cung cấp nhiệt
cho không khí:

Mặt trời

Không khí có nhiệt độ vì: là do mặt đất hấp thu năng lượng nhiệt của Mặt Trời, bức
xạ lại vào không khí, làm không khí nóng lên.
Dụng cụ đo nhiệt độ
Nhiệt kế
không khí là:
Dụng cụ hình 13.2 chỉ số
Nhiệt kế chỉ: 250C
độ là:
Cách tính nhiệt độ không được tính bằng trung bình cộng của những lần đo trong
khí trung bình ngày:
ngày.

I. Nhiệt độ không khí.
- Khi ánh sáng mặt trời chiếu xuống Trái Đất, mặt đất hấp thụ rồi bức
xạ vào không khí làm cho không khí nóng lên. Độ nóng lạnh đó gọi là
nhiệt độ của không khí.
- Dụng cụ đo nhiệt độ: nhiệt kế
- Nhiệt độ không khí trung bình ngày được tính bằng trung bình cộng
của các lần đo trong ngày.

II. Sự thay đổi nhiệt độ không khí trên bề mặt trái đất theo vĩ độ
Dựa vào bảng số liệu 13.1 và thông tin
kênh chữ SGK trang 156 hãy:
Xin-ga-po
cócao
nhiệt
độ
cao
nhấtcủa
(28,3
Nhiệt
đổi
theo
vĩ
độ:
-+Ở
vùngđộvĩthay
độ
do
góc
chiếu
tia0C)
sáng
So sánh
nhiệt
độ
trung
bình năm của
nhưng
nằm
ở
vĩ
độ
thấp
nhất.
Không
khí
ở
vùng
vĩ
độ
thấp
nóng
hơn
Mặtmột
Trời
với
bề
mặt
Trái
Đất
nhỏ
nên
nhận
số
địa
điểm
trên
thế
giới?
sao
nhiệt
không
khínhưng
Em
cóTại
nhận
gì
vềđộ
sự
thay
đổi
nhiệt độ
+không
An-ta,
Na
Uy
ở vĩ
cao
nhất
nhiệt
khí
ởxét
vùng
vĩđộ
độ
cao.
được
ítkhí
nhiệt
dẫn
tới
nhiệt
độ
ởtheo
đây
thường
0 vĩ
không
trên
bề
mặt
Trái
đất
độ trung
bình
năm
thấp
nhất
(2,5
C).
trên bề mặt Trái đất thay đổi độ?
thấp.
(HS cótheo
thể vĩ
nêuđộ?
lần lượt các địa điểm)
- Ở nơi có vĩ độ thấp góc chiếu của tia
sáng Mặt Trời với bề mặt Trái Đất cao nên
nhiệt độ thường cao.

II. Sự thay đổi nhiệt độ không khí trên bề mặt trái đất theo vĩ độ.
- So sánh nhiệt độ trung bình năm của một số địa điểm trên thế giới:
+ Xin-ga-po có nhiệt độ cao nhất (28,30C) - vĩ độ thấp nhất.
+ An-ta, Na Uy ở vĩ độ cao nhất nhưng nhiệt độ trung bình năm thấp
nhất (2,50C).
- Kết luận: Không khí ở vùng vĩ độ thấp nóng hơn không khi ở vùng vĩ
độ cao.

IIII. Độ ẩm không khí. Mây và mưa
Hoạt động nhóm, các nhóm chung nhiệm vụ, theo phiếu học tập:
Dựa vào bảng số liệu 13.2 và thông tin kênh chữ SGK trang 157, cho biết:
1. Độ ẩm không khí là gì?
2. Dụng cụ và đơn vị độ ẩm của không khí là gì?
3. Nhận xét độ ẩm không khí ở các mức nhiệt độ khác nhau (bảng 13.2)?
4. Hãy mô tả sự hình thành mây và mưa theo gợi ý sau:
- Hơi nước trong không khí được cung cấp từ những nguồn nào?
- Khi nào hơi nước ngưng tụ thành mây?
- Khi nào mây tạo thành mưa?

- Độ ẩm không khí là lượng hơi nước chứa trong
không hơi
khí.
Quá trình
hình
thành
mây,
mưa:
Nhiệt
độcócàng
caokhông
thì lượng
- Lượng
nước
trong
khí làhơi
do
- bốc
Dụng
ẩm
kế
nước
chứa
trong
không
khíngòi,
càng
hơicụ
từđo:
đại
dương,
biển,
sông
-sựMây
được
tạo
thành
bởi
hơi
nước
bốc lên
3
- Đơn vị đo: g/m
nhiều.
ao,
cao, hồ,…
gặp lạnh rồi ngưng
tụ thành những hạt
nước li ti tạo ra những đám mây. 
- Khi hơi nước trong các đám mây tiếp tụ
ngưng tụ, các hạt nước to dần và đủ nặng thì
hạt nước rơi trở lại mặt đất tạo thành mưa.
Quá trình hình thành mây, mưa

III. Độ ẩm không khí. Mây và mưa
*Độ ẩm không khí:
- Độ ẩm không khí là lượng hơi nước chứa trong không khí.
- Dụng cụ đo: ẩm kế
- Đơn vị đo: g/m3
- Nhiệt độ càng cao thì lượng hơi nước chứa trong không khí càng nhiều.
*Mây và mưa:
- Lượng hơi nước có trong không khí là do sự bốc hơi từ đại dương, biển, sông ngòi, ao, hồ,…
- Mây được tạo thành bởi hơi nước bốc lên cao, gặp lạnh rồi ngưng tụ thành những hạt nước lí ti tạo ra những đám mây.
- Khi hơi nước trong các đám mây tiếp tụ ngưng tụ, các hạt nước to dần và đủ nặng thì hạt nước rơi trở lại mặt đất tạo thành mưa.

IV. Thời tiết và khí hậu

Thời
tiết
là:
các kiểu
hiện
tượng
khí
Nêu
các
hiện
tượng
khíđi
tượng
Việt
Nam
thuộc
khí
hậu
Khí
hậu:
là
sự
lặp
lặp
lại
Vậy
khí
hậu
là
gì?
tượng
như
mưa,
nắng,
gió,
Vậy
thời
tiết
làđóHồ
gì?
nào?
Kiểu
khíthời
hậu
có
đặc
xảytình
ra
ởhình
Thành
phố
Chí
Minh
tiếttrong
của một
địa
nhiệt
độ,...
xảy
ra
điểm
gì?
trong
ngày
củamột
tháng
phương
đó theo
quy12?
luật
thờimột
gian
ngắn
ở một
địa
nhất
định.
phương.

Dựa vào thông tin kênh chữ SGK trang 164:
Hãy quan sát các hiện tượng khí tượng xảy ra ở Thành
phố Hồ Chí Minh trong một ngày của tháng 12:
Sáng sớm trong làn sương mỏng, không khí se lạnh; khi
Mặt Trời lên, không khí ấm áp, sương tan. Buổi trưa nắng
gắt, không khí nóng bức. Buổi chiều gió nhẹ, không khí lại
trở nên mát mẻ.
Các hiện tượng khí tượng như mưa, nắng, gió, nhiệt
độ,... xảy ra trong một thời gian ngắn ở một địa phương, gọi
là thời tiết. Thời tiết luôn thay đổi.
Việt Nam thuộc kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa nên nhiệt
độ trung bình năm cao: Hàng năm, từ tháng 5 đến tháng 10 là
mùa mưa, từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau là mùa khô.
Đây là hiện tượng lặp đi lặp lại của thời tiết có tính quy
luật. Khí hậu ở một địa phương là sự lặp đi lặp lại tình hình
thời tiết của địa phương đó theo một quy luật nhất định. Khí
hậu có tính quy luật.

Thời tiết và khí hậu khác nhau như thế nào?

- Thời tiết diễn ra trong
thời gian ngắn, phạm vi
nhỏ và luôn thay đổi.

- Còn khí hậu diễn ra trong
thời gian dài, có tính quy
luật. Khí hậu diễn ra trong
phạm vi rộng và khá ổn định.

IV. Thời tiết và khí hậu
*Khái niệm:
- Thời tiết là: các hiện tượng khí tượng như mưa, nắng, gió, nhiệt độ,... xảy
ra trong một thời gian ngắn ở một địa phương.
- Khí hậu: là sự lặp đi lặp lại tình hình thời tiết của địa phương đó theo
một quy luật nhất định.
*Thời tiết và khí hậu khác nhau:
- Thời tiết diễn ra trong thời gian ngắn, phạm vi nhỏ và luôn thay đổi.
- Khí hậu diễn ra trong thời gian dài, có tính quy luật. Khí hậu diễn ra
trong phạm vi rộng và khá ổn định.

V. Các đới khí hậu trên Trái đất
Quan sát hình bên, em hãy:
Bề sao
mặt
trái
đất
được
phân
chia
thành
Kể
tên
các
đới
khí
hậu
trên
Vì
bề
mặt
được
phân
chia
Các
đới
khíđịnh
hậuTrái
trênĐất
trái
đất:
hàn
đới,
Xác
giới
hạn
của
mỗi
cácđới,
đới nhiệt
khí
hậu
khác nhau là do sự phân
Trái
Đất?
ôn
đới
đới
khí
hậu
trênkhác
Trái nhau?
Đất
thành các đới khí hậu
bố nhiệt và ánh sáng mặt trời trên bề
mặt trái đất không đều đã dẫn đến sự
phân hóa khí hậu và hình thành các đới
khí hậu.

Phiếu học tập số 1: Thảo luận nhóm
Dựa vào thông tin kênh chữ và hình 13.4 SGK trang 158, 159 hoàn thành nội
dung bảng sau:
Đới khí hậu
Nhiệt độ
Lượng Mưa
Gió thổi thường xuyên

Hàn đới

Ôn đới

Nhiệt đới

Kết quả phiếu học tập số 1.
Đới khí hậu
Nhiệt độ

Hàn đới
Quanh năm lạnh giá

Lượng mưa

Dưới 500mm

Gió thổi
xuyên

thường Gió Đông cực

Ôn đới

Nhiệt đới

a. Hàn đới
- Giới hạn: từ vòng cực Bắc đến cực Bắc và từ vòng cực Nam đến
cực Nam.
- Đặc điểm:
+ Lượng nhiệt nhận được rất thấp, lạnh giá quanh năm.
+ Gió thường xuyên thổi trong khu vực này là gió Đông cực.
+ Lượng mưa trung bình năm thường dưới 500 mm.

Kết quả phiếu học tập số 1.
Đới khí hậu
Nhiệt độ

Hàn đới
Quanh năm lạnh giá

Ôn đới
Trung bình

Lượng mưa

Dưới 500mm

500mm-1500mm

Gió thổi
xuyên

thường Gió Đông cực

Gió Tây ôn đới

Nhiệt đới

b. Ôn đới
- Giới hạn: khoảng từ chí tuyến Bắc đến vòng cực Bắc và từ chí
tuyến Nam đến vòng cực Nam.
- Đặc điểm:
+ Lượng nhiệt nhận được trung bình, bốn mùa thể hiện rất rõ
trong năm.
+ Gió thường xuyên thổi trong khu vực này là gió Tây ôn đới.
+ Lượng mưa trung bình năm từ 500 mm đến trên 1.500 mm.

Kết quả phiếu học tập số 1.
Đới khí hậu
Nhiệt độ

Hàn đới
Quanh năm lạnh giá

Ôn đới
Trung bình

Lượng mưa

Dưới 500mm

500mm-1500mm

Gió thổi
xuyên

thường Gió Đông cực

Gió Tây ôn đới

Nhiệt đới

Kết quả phiếu học tập số 1.
Đới khí hậu
Nhiệt độ

Hàn đới
Quanh năm lạnh giá

Ôn đới
Trung bình

Nhiệt đới
Quanh năm nóng

Lượng mưa

Dưới 500mm

500mm-1500mm

1000mm-2000mm

Gió Tây ôn đới

Gió Mậu dịch.

Gió thổi
xuyên

thường Gió Đông cực

a. Hàn đới
- Giới hạn: từ vòng cực Bắc đến cực Bắc và từ vòng cực Nam đến cực Nam.
- Đặc điểm:
+ Lượng nhiệt nhận được rất thấp, lạnh giá quanh năm.
+ Gió thường xuyên thổi trong khu vực này là gió Đông cực.
+ Lượng mưa trung bình năm thường dưới 500 mm.
b. Ôn đới
- Giới hạn: khoảng từ chí tuyến Bắc đến vòng cực Bắc và từ chí tuyến Nam đến vòng cực
Nam.
- Đặc điểm:
+ Lượng nhiệt nhận được trung bình, bốn mùa thể hiện rất rõ trong năm.
+ Gió thường xuyên thổi trong khu vực này là gió Tây ôn đới.
+ Lượng mưa trung bình năm từ 500 mm đến trên 1.500 mm.
c. Nhiệt đới
- Giới hạn từ khoảng chí tuyến Bắc đến chí tuyến Nam.
- Đặc điểm:
+ Lượng nhiệt hấp thụ được tương đối nhiều nên nóng quanh năm.
+ Gió thường xuyên thổi trong khu vực này là Tín phong.

LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG
1. Nêu cách tính nhiệt độ trung bình tháng và nhiệt độ trung bình năm?
(dựa vào cách tính nhiệt độ trung bình ngày).
Cách tính:
- Nhiệt độ trung bình tháng tính bằng cách cộng tổng nhiệt độ các ngày
trong tháng và chia cho số ngày trong 1 tháng.
- Nhiệt độ trung bình năm tính bằng cách cộng tổng nhiệt độ trung bình
các tháng lại và chia cho 12 tháng trong một năm.

- Nhiệt độ trung bình ngày trong tháng 11 của Hà Nội:
(19+19+27+23) : 4 = 220C
- Nhiệt độ cao nhất là 270C. Nhiệt độ thấp nhất là 190C.
- Nhiệt độ cao nhất và thấp nhất chênh nhau 80C.

Nên: Ở trong nhà khi trời
mưa giông có sấm sét, rút
Em hãy cho biết cần làm
dây điện của các thiết bị
gì và không được làm gì
điện tử,…
để phòng tránh tai nạn do
sấm sét?nên: Ra ngoài khi
Không
trời mưa gió, không trú
mưa dưới những cây lớn,
đặc biệt là những cây
riêng lẻ….

TẠM BIỆT CÁC EM
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT!