Kiểm tra bài cũ
◦Câu 1: Trình bày khái niệm và vai trò của tập tính ở
động vật?
◦Câu 2. Nêu ứng dụng hiểu biết về tập tính vào thực
tiễn đời sống con người?

BÀI 29. KHÁI QUÁT SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN
Ở SINH VẬT

Câu ca dao sau nói về quá trình nào ở người?
“ Ngày nào em bé cỏn con.
Bây giờ em đã lớn khôn thế này”

I. Khái niệm sinh trưởng, phát triển và mối quan hệ
giữa sinh trưởng, phát triển ở sinh vật.

HS hoạt động nhóm: Đọc thông tin kết hợp với các hình ảnh trên và
hoàn thành bảng
H1. Tìm hiểu về sinh trưởng, phát triển ở sinh vật
Sinh
Bản chất
trưởng Hình thức
biểu hiện
Phát
Bản chất
triển
Hình thức
biểu hiện

Mối quan hệ giữa
sinh trưởng và phát
triển

 

* Khái niệm sinh trưởng :
Ví dụ:
Sinh trưởng
Gà con mới nở nặng 200g

Gà trống, mái sau 4 tháng nặng
2kg

Sinh trưởng
Chó trưởng thành sau 3 tháng
nặng 6kg
Nhận xét sự biến đổi về kích thước và khối lượng từ gà con thành
gà trưởng thành, từ chó con thành chó trưởng thành ?
Chó con mới sinh nặng 500g

Nhận xét sự biến đổi từ trứng
thành gà con đến gà trưởng
thành?

H1. Tìm hiểu về sinh trưởng, phát triển ở sinh vật
Sinh
Bản chất
Sự tăng lên về số lượng và kích thước của tế bào.
trưởng Hình thức
  Sự tăng về kích thước và khối lượng cơ thể
biểu hiện
Phát
Bản chất
Những biến đổi diễn ra trong đời sống của một cá thể
triển
Hình thức
biểu hiện

Biểu hiện ở ba quá trình:
+ sinh trưởng
+ phân hóa (biệt hóa)
+ phát sinh hình thái cơ quan và cơ thể

Mối quan hệ giữa - Liên quan mật thiết và liên quan đến môi trường sống.
sinh trưởng và phát - Sự sinh trưởng tạo tiền đề cho phát triển.
triển
- Nếu không có sinh trưởng thì không có phát triển và
ngược lại.

Mô tả các dấu hiệu thể hiện sự sinh trưởng, phát triển ở cây hoa
hướng dương và con gà. Những biến đổi nào diễn ra trong đời sống
của chúng thể hiện sự phát triển?

Cây hoa hướng dương:
+ Giai đoạn sinh trưởng (cây con -> cây trưởng thành)
+ Giai đoạn phát triển (cây ra hoa -> Tạo quả -> Hạt)
Con gà:
+ Giai đoạn phát triển (trứng thụ tinh -> gà con).
+ Giai đoạn sinh trưởng (gà con -> gà trưởng thành).

- Sinh trưởng ở sinh vật là quá trình tăng về kích thước, khối
lượng của cơ thể do tăng số lượng và kích thước của tế bào, làm
cơ thể lớn lên. VD.
- Phát triển ở sinh vật là quá trình biến đổi tạo nên các tế bào, mô,
cơ quan và hình thành chức năng mới ở các giai đoạn. VD.
- Sinh trưởng và phát triển có liên quan mật thiết với nhau, nối
tiếp, xen kẽ nhau. Sinh trưởng là cơ sở cho phát triển. Phát triển
làm thay đổi và thúc đẩy sinh trưởng.

II. Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát
triển ở sinh vật

Các nhân tố

Các nhân tố bên
ngoài ảnh hưởng
đến sinh trưởng
và phát triển của
sinh vật?

Dinh dưỡng
Nước
Nhiệt độ
Ánh sáng

Hoạt động
theo nhóm
nghiên cứu
thông tin
SGK hoàn
thành
phiếu học
tập.

H3. Nếu động vật không được cung cấp thức ăn, còn thực
vật không được cung cấp chất khoáng thì cơ thể thực vật và
động vật sẽ như thế nào?
H4. Nước là thành phần cấu tạo của tế bào nên nước ảnh
hưởng đến các quá trình phân chia và dãn dài của tế bào
thực vật. Thiếu nước sẽ ảnh hưởng như thế nào đến quá
trình sinh trưởng và phát triển của sinh vật?

H5. Quan sát hình sau, dựa vào đường cong của đồ thị
trong hình để giải thích ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự
sinh trưởng và phát triển của cá rô phi?

H6. Nêu vai trò của ánh sáng đối với sự sinh trưởng và
phát triển của thực vật và động vật?

1. Ảnh hưởng của chất dinh dưỡng

Dinh dưỡng là nhân tố có
ảnh hưởng như thế nào
đến sự sinh trưởng và
phát triển của sinh vật?

Em có suy nghĩ gì về hình ảnh trên?

◦ Cơ thể thiếu hoặc thừa chất dinh dưỡng sẽ ảnh hưởng
đến tốc độ sinh trưởng và phát triển của sinh vật qua các
giai đoạn.
◦ Ở động vật, nếu thiếu các chất dinh dưỡng, đặc biệt là
protein, động vật sẽ chậm lớn, gầy yếu, sức đề kháng kém.
◦ Ở thực vật, nếu thiếu các nguyên tố khoáng, đặc biệt là
nitrogen, quá trình sinh trưởng sẽ bị ức chế, thậm chí có
thể bị chết.

2. Ảnh hưởng của nước
Nước là thành phần cấu tạo của tế bào nên
nước ảnh hưởng đến các quá trình phân
chia và dãn dài của tế bào thực vật. Thiếu
nước sẽ ảnh hưởng như thế nào đến quá
trình sinh trưởng và phát triển của sinh
vật?

- Nước cần cho các sinh vật
sinh trưởng và phát triển.
Thiếu nước, các loài sinh vật
sinh trưởng và phát triển
chậm hoặc bị chết.

3. Ảnh hưởng của nhiệt độ

Quan sát hình sau, dựa vào đường cong của đồ thị trong hình để
giải thích ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự sinh trưởng và phát triển
của cá rô phi?

◦ Mỗi loài sinh vật sinh trưởng và phát triển tốt trong điều
kiện nhiệt độ môi trường thích hợp. Nhiêt độ quá cao
hoặc quá thấp có thể làm chậm quá trình sinh trưởng và
phát triển của sinh vật hoặc làm chết sinh vật.

4. Ảnh hưởng của nhiệt độ

Nêu vai trò của
ánh sáng đối
với sự sinh
trưởng và phát
triẻn của thực
vật và động
vật?

Ánh sáng ảnh hưởng trực tiếp đến sinh
trưởng và phát triển của thực vật thông
qua quá trình quang hợp và gián tiếp
ảnh hưởng đến chu kì thời gian, từ đó
tác động đến thời gian ra hoa và phát
sinh hình thái của thực vật.
Vai trò của ánh sáng đối với động vật:
ánh sáng gián tiếp ảnh hưởng đến sự
hấp thụ calcium để hình thành xương, từ
đó tác dộng đến sự sinh trưởng của cơ
thể. Ánh sáng mặt trời làm tăng nhiệt độ
môi trường, từ đó gián tiếp ảnh hưởng
tới sinh trưởng và phát triển của sinh vật
do sự thay đổi thân nhiệt của chúng.

LUYỆN TẬP
Câu 1: Phân biệt sinh trưởng và phát
triển
Dấu hiệu phân biệt

Hiện tượng người trưởng thành tăng chế độ ăn và

Đúng hay Sai
Đúng/Sai

béo lên, tăng kích thước bụng là sinh trưởng
Cá trắm trong ao thiếu chăm sóc nên chỉ dài ra mà to

Đúng/Sai

chậm là sinh trưởng
Hạt đậu nảy mầm thành cây non gọi là sinh trưởng

Đúng/Sai

Cây ngô ra hoa gọi là phát triển

Đúng/Sai

Câu 2: Vẽ sơ đồ tư duy bài
học

VẬN DỤNG
Câu 1. Trong vòng đời của bướm, giai đoạn nào gây hại cho mùa màng?
A. Bướm

B. Sâu bướm

C. Nhộng (Kén)

D. Trứng

Câu 2. Để tiêu diệt muỗi cần tránh tạo môi trường phát triển cho giai đoạn nào
của vòng đời muỗi?
A. Muỗi

B. Trứng

C. Ấu trùng

D. Nhộng

Câu 3. Mô tả ảnh hưởng của chất kích thích và chất ức chế sinh trưởng lên một
số cây trồng khác nhau?