Xương cánh tay gãy
1

Bằng cách nào
chụp được
những hình
ảnh như vậy?

2

3

Ai là người phát hiện ra tia X?
Nhà Vật Lí người Đức
(1845- 1923)
Đã tìm ra tia Rơnghen
( còn gọi là tia X). Giải
thưởng Nobel 1901
Wihelm Conrad Roentgen
4

Thí nghiệm của Rơnghen -1895

Ống phóng tia Catot

Khi làm thí nghiệm với ống phóng tia Catot, ông phát hiện có 1 bức
xạ phát ra.Bức xạ này mắt không nhìn thấy, nhưng làm đen tấm
kính ảnh được gói kín và đặt trong hộp.

Bàn tay có đeo nhẫn của bà Bertha

-Rơnghen khẳng định có bức xạ phát
ra, vì chưa hiểu rõ bản chất, ông đặt
là TIA X (sau này còn gọi là tia
Rơnghen)

 Kết luận: Mỗi khi một chùm tia catôt – tức một chùm
electron có năng lượng lớn – đập vào một vật rắn thì vật
7
đó phát ra tia X.

Tia X được
tạo ra bằng
cách nào?

8

1. Cấu tạo ống Cu – lít – giơ (Coolidge):
Catot K

Anot A

Ống thủy tinh
rút chân không

Dây nung vonfram
9

1. Cấu tạo ống Cu – lít – giơ (Coolidge)
2. Hoạt động
Minh họa hoạt động ống Culitgio
+

F

Anốt

Catốt
F'

TiaX

Nước làm nguội

1. Bản chất
 Tia X là sóng điện từ có bước sóng từ 10-11m đến 10-8m
2. Tính chất
 a. Tính chất nổi bật và quan trọng nhất là khả năng
đâm xuyên. (Tia X có bước sóng càng ngắn thì khả
năng đâm xuyên càng lớn)
Điều gì làm nên sự
khác biệt giữa 2 bức
ảnh?
Ánh sáng nhìn thấy khi gặp
vật cản có thể bị hấp thụ
hoặc phản xạ.

Tia X khi gặp vật cản có
thể xuyên qua vật cản .
11

Tia X đi qua
được các vật
không trong
suốt đối với
ánh sáng
như gỗ, giấy,
các mô mềm
như thịt, da..

12

Đối
các
mô xuyên
cứng
Tia với
X dễ
dàng
như
loại,
tia X
khó
qua kim
1 tấm
nhôm
dày
xuyên
qua hơn,
kim
vài xentimet,
nhưng
loại có nguyên tử
không thể xuyên qua
lượng càng lớn thì khó
lớp chì vài milimet
qua hơn.

Áo chì bảo vệ khi chụp X-quang
13

1. Bản chất
2. Tính chất
a.Tính chất nổi bật và quan trọng nhất
là khả năng đâm xuyên.

b. Làm đen kính ảnh. -> chụp điện
c. Làm phát quang một số chất. -> chiếu điện
d. Làm ion hóa không khí.
e. Có tác dụng sinh lý: Hủy diệt tế bào…

->Dùng chữa trị ung thư nông.

14

1. Bản chất
2. Tính chất
a.Tính chất nổi bật và quan trọng nhất
là khả năng đâm xuyên.

b. Làm đen kính ảnh.
c. Làm phát quang một số chất.
d. Làm ion hóa không khí.
e. Có tác dụng sinh lý: Hủy diệt tế bào…

=> Tia X có đủ các tính chất của tia tử
ngoại, đó là bằng chứng về sự đồng nhất bản
chất giữa 2 loại tia này.
15

3. Công dụng
- Trong y học: chiếu điện,
chụp điện, chuẩn đoán, chữa
bệnh ung thư, diệt khuẩn…
-Trong công nghiệp: Tìm
khuyết tật bên trong các
vật đúc bằng kim loại,
tinh thể
- Trong giao thông: Kiểm
tra hành lí của các hành
khách đi máy bay.
Tìm X-quang
các
vật thể
lạ
Điều
trị ung
thư
Chụp
chuẩn
lọt vào
cơ thể
- Trong PTN: nghiên
đoán
bệnh
cứu thành phần, cấu
1 hành khách có mang vũ khí: súng, dao
trúc vật rắn
16

Sóng điện từ và sóng ánh
sáng có những điểm nào
giống nhau?

-Cùng
Có sựlan
đồng
nhấttrong
giữa
truyền

Tia gamma:
- Do sự phân rã hạt nhân
- Cùng bản chất với tia X
(cũng là sóng điện từ, nhưng
bước sóng ngắn hơn ( dưới
10-11m), khả năng đâm xuyên
mạnh hơn)

-Đều có các tính chất
truyền thẳng, khúc xạ,
phản xạ, cũng gây giao
thoa và nhiễu xạ.

Dựa
vàonêu
đâucác
để sóng
phân hoặc
biệt
Em
hãy
sóngchất
này?là sóng
bức xạ các
có bản
điện từ?

sóng
từvới
và sóng
chân điện
không
cùng ánh
1 tốc
sáng.
độ c (c = 3.108 m/s )

Sóng vô tuyến, tia hồng

ngoại, tử ngoại, ánh sáng
nhìn thấy, tia X, tia gamma

Bước sóng:
*Sóng vô tuyến: từ vài mét-> vài km
*Tia hồng ngoại: 760nm-> vài mm
*As nhìn thấy: 380nm -> 760nm
*Tia tử ngoại: vài nm -> 380nm
*Tia X: 10-11m -> 10-8 m
*Tia gamma: nhỏ hơn 10-11m

21

Ánh sáng nhìn thấy Tia Rơnghen
Vật nóng

Máy phát vô tuyến
Sóng vô tuyến

 (m) 10

2

Dưới 500 C
Tia hồng
0

1

ngoại

10 - 2

10 - 4

Vật nóng
trên 20000C
Tia tử
ngoại
Tia X

10 - 6

Sự phân huỷ
hạt nhân
Tia
gamma
  

10 - 8 10 - 10

10 - 12 m
22

Sóng vô tuyến-> Thông tin liên lạc

23

Sóng viba -> Lò viba

24

Hồng ngoại

Tử ngoại

25

Câu 1. Tia X là
A. dòng hạt mang điện tích.
B. sóng điện từ có bước sóng rất
ngắn
C. sóng điện từ có bước sóng dài.
D. Bức xạ nhìn thấy được.
26

Câu 2. Tính chất nào sau đây không
là tính chất chung của tia X và tia tử
ngoại ?
A. có khả năng đâm xuyên.
B. làm ion hóa chất khí.
C. làm phát quang một số chất.
D. có tác dụng lên kính ảnh.
27

Câu 3. Sắp xếp Đúng thứ tự của các tia theo sự tăng
dần của bước sóng trên thang sóng điện từ
A. Tia hồng ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tia X, tia tử
ngoại.
B. Tia tử ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tia X, tia hồng
ngoại.
C. Tia tử ngoại, tia hồng ngoại, ánh sáng nhìn thấy,
tia X.
D. Tia X, tia tử ngoại, ánh sáng nhìn thấy, sóng vô
tuyến
28

Câu 4: Chọn câu trả lời sai? Tia X:
A. Làm ion hóa không khí
B. Có tác dụng mạnh lên kính ảnh
C. Là sóng điện từ có bước sóng dài
D. có tần số lớn hơn tần số tia tử ngoại.

Câu 5: Chọn câu trả lời sai khi nói về tia X:
A.Tia X có khả năng Ion hóa không khí.
B.Tia X có thể chữa bệnh còi xương.
C.Tia X có tác dụng làm phát quang nhiều chất
D.Tia X có khả năng đâm xuyên mạnh.