? Đọc thuộc bản phiên âm chữ Hán và bản dịch
bài thơ “Ngắm trăng”. Qua bài thơ em hiểu thêm
gì về Chủ tich Hồ Chí Minh ?

Tiết 90:

( THIÊN ĐÔ CHIẾU)

Lí Công Uẩn

Em hãy nêu một vài nét về tiểu sử tác
giả?
- Lí Công Uẩn (974-1028). Tức Lí Thái Tổ
- Là người thông minh, nhân ái, có chí lớn và lập
được nhiều chiến công.

Lý Công Uẩn thuở nhỏ làm
con nuôi nhà sư Lý Khánh
Văn, theo học ở chùa Lục Tổ
của nhà sư Vạn Hạnh, sau đó
làm quan cho nhà Lê, giữ đến
chức Điện tiền chỉ huy sứ, chỉ
huy cấm quân ở kinh đô Hoa
Lư. Ông là người có học, có
đức và có uy tín nên được
triều thần nhà Lê rất quý
trọng. Cuối năm 1009 Lê
Long Đĩnh qua đời vì vậy các
tăng sư và đại thần đã tôn Lý
Công Uẩn lên làm vua. Nhà
Lý được thành lập

• Tượng đài Lí Thái
Tổ (Lí Công Uẩn)

?Văn bản “Chiếu dời đô” ra đời trong hoàn cảnh
nào?
Hoàn cảnh
ra đời: Viết
vào
năm
Canh Tuất
(1010): Lý
Công Uẩn
bày tỏ ý định
dời đô từ
Hoa Lư ra
thành
Đại
La.

?Văn bản “Chiếu dời đô” thuộc thể gì?
- Thể loại: Chiếu
Đặc điểm:
+ Hình thức: Viết bằng văn
xuôi hoặc văn biền ngẫu.
+ Mục đích: Là thể văn do vua
dùng để ban bố mệnh lệnh.
+ Nội dung: Thường thể hiện
một tư tưởng lớn lao, có ảnh
hưởng đến triều đại, vận mệnh
đất nước.
- Viết bằng chữ Hán

Bút tích CHIẾU DỜI ĐÔ

Đọc bằng giọng trang trọng, chú ý nhấn mạnh
vào các câu bày tỏ tình cảm chân thành, tha thiết.

? Văn bản có thể chia làm mấy phần? Nêu nội dung chính của
từng phần?

Bố cục: 2 phần

- Phần 1: từ đầu đến
“không thể không dời
đổi”
-> Lí do vì sao phải
dời đô.

- Phần 2: Còn lại
-> Nguyên nhân chọn
Đại La làm kinh đô.

?Mở đầu bài chiếu, theo sử sách Trung
Quốc, Lí Công Uẩn nêu dẫn chứng các vua
nào từng dời đô?
Trong lịch sử Trung Quốc
- Nhà Thương đến đời Bàn Canh năm lần dời đô.
 - Nhà Chu đến đời Thành Vương ba lần dời đô.

Dời đô là điều thường xuyên xảy ra trong
lịch sử các triều đại

?Việc dời đô của hai nhà Chu, Thương nhằm mục đích
gì?
Mục đích: Để mưu nghiệp lớn, tính kế muôn đời cho
con cháu, việc dời đô thuận theo mệnh trời, dưới theo
ý dân.

?Việc dời đô đúng đắn, nhà Thương và nhà Chu đã đem
lại kết quả gì?
Kết quả: Khiến cho vận nước lâu dài, phong tục phồn
thịnh.

?Em có nhận xét gì về dẫn chứng và cách lập
luận của tác giả ?
- Nhà Thương năm lần dời đô.
- Nhà Chu ba lần dời đô

Cơ
sở
lịch
sử

- Mục đích: Mưu toan nghiệp lớn, tính
kế muôn đời cho con cháu
- Kết quả: Khiến cho vận nước lâu dài,
phong tục phồn vinh
Dẫn chứng cụ thể, xác thực, lập luận
chặt chẽ

? Theo Lí Công Uẩn vì sao kinh đô Hoa Lư không còn phù hợp nữa?
Ông đã nêu dẫn chứng gì? 
- Thực tế lịch sử nước ta:
+ Nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình
+ Khinh thường mệnh trời
+ Không noi theo dấu cũ Thương, Chu

? Việc không dời đô của hai nhà Đinh, Lê đã để lại hậu quả
gì?
 

- Hậu quả:
+ Triều đại không lâu bền, số vận ngắn ngủi
+ Trăm họ phải hao tổn
+ Muôn vật không được thích nghi.

COÁ ÑOÂ HOA LÖ:

?Giải thích lí do vì sao hai triều Đinh, Lê vẫn phải dựa vào
vùng núi Hoa Lư để đóng đô ?
 
Thực ra việc hai triều Đinh, Lê vẫn cứ phải đóng đô ở Hoa
Lư chứng tỏ thế và lực của hai triều đại ấy chưa đủ mạnh
để ra nơi đồng bằng đất phẳng, nơi trung tâm mà vẫn còn
phải dựa vào địa thế núi rừng hiểm trở.

Hoa Lư với núi rừng hiểm trở

Cố đô Hoa Lư

Đường vào cố đô Hoa Lư

? Những dẫn chứng và lý lẽ Lí Công Uẩn đưa ra mục đích
cuối cùng là gì ? Thể hiện ở câu văn nào?
Khẳng đinh đời đô khỏi Hoa Lư là điều cần thiết : “Trẫm
 
rất đau xót về việc đó, không thể không dời đổi”.
Ý định dời đô đã cho thấy ý chí mãnh liệt của Lí Công
Uẩn, cũng như của dân tộc ta thời lí hi vọng về sự bền vững
của quốc gia, khát vọng muốn dời đô để xây dựng đất nước
hùng mạnh lâu dài.

Một số năm trị vì
của các triều đại so với triều Lí

 

Nhà Ngô:
Nhà Đinh:
Nhà Tiền Lê:
Nhà Lí:
Nhà Trần:
Nhà Hồ:
Nhà Hậu Lê:

938 - 968
968 - 979
979 - 1009
1009 - 1226
1226 - 1400
1400 – 1407
1428 - 1527

(30 năm)
(11 năm)
(30 năm)
(217 năm)
(174 năm)
(7 năm)
(99 năm)

T
Thành Đại La có những thuận lợi
gì để chọn làm kinh đô của đất nước ?

H
À
N

Lịch sử
Địa lí
Hình thế núi sông

H
Đ
Ạ
I
L

Chính trị, văn hóa

A

Lí do chọn Đại La làm kinh đô
Về lịch sử

Về địa lí

Là kinh đô cũ
của Cao Vương.

Trung tâm của
trời đất, có núi,
có sông, đất
rộng, bằng
phẳng, cao mà
thoáng.

Hình thế núi
sông

Về chính trị,
văn hoá

Có thế rồng
cuộn, hổ ngồi.

Là chốn tụ hội
trong yếu của
bốn phương,
mảnh đất hưng
thịnh .

Xứng đáng là nơi định đô bền vững muôn đời

Hà Nội – Trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa

Hội trường Ba Đình

Phủ Chủ tịch

Chùa Một Cột –biểu tượng của Thủ Đô
Khu công nghiệp Thủ đô Hà Nội
1000 năm văn hiến

?Vì sao nói chiếu rời đô ra đời phản ánh ý chí độc lập tự
cường và sự phát triển lớn mạnh của dân tộc Đại Việt?
- Dời đô từ vùng núi Hoa Lư ra vùng đồng bằng đất rộng
 
chứng tỏ triều đình nhà lí đủ sức chấm dứt nạn phong
kiến cát cứ, dân tộc Đại Việt đủ sức sánh ngang hàng
phương Bắc.
- Định đô ở Thăng Long là thực hiện nguyện vọng của
nhân dân thu giang sơn về một mối, xây dựng đất nước
hùng cường.

•

Tại sao khi kết thúc bài
chiếu, nhà vua không ra
lệnh mà lại hỏi ý kiến của
quần thần?
• Cách kết thúc ấy có tác
dụng gì?

Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để định chỗ ở.
Các khanh nghĩ thế nào?
 Câu hỏi cuối bài mang tinh đối thoại, trao đổi tạo sự
đồng cảm của vua với thần dân.

III. TỔNG KẾT
1. Nội dung
Khát vọng một đất nước thống nhất, độc lập,
hùng cường, khẳng định ý chí tự cường và sự
lớn mạnh của dân tộc Đại Việt.

2. Nghệ thuật:

- Bố cục chặt chẽ, giọng văn trang trọng.
- Ngôn ngữ có tính chất tâm tình đối thoại.
- Câu hỏi cuối bài thể hiện sự tôn trọng ý kiến
của thần dân.

Ghi nhớ: sgk/51

Sơ đồ lập luận

Nêu những lần dời đô của
các triều đại lớn trong lịch
sử
Phê phán hai nhà Đinh –
Lê và hạn chế của kinh đô
cũ

Phân tích những ưu điểm
thuận lợi của vùng đất Đại
La

Quyết định dời đô

- Học bài.
- Sưu tầm tài liệu về Lí Thái Tổ và lịch sử Hà Nội.
- Xem trước các câu hỏi trong bài “ Câu phủ định”.