Đây là địa danh nào?

Hoàng thành Thăng Long

Đây là ai?

_Lý Công Uẩn_

I. Tìm hiểu
chung
1.Tác giả:

1.Tác giả
Lí Công Uẩn (974 – 1028) tức vua Lí
Thái Tổ (lên ngôi lấy hiệu là Thuận
Thiên)
Quê: Đình Bảng – Từ Sơn – Bắc Ninh
Là người thông minh, nhân ái, chí lớn
và lập được nhiều chiến công
Ông là người sáng lập ra vương triều
nhà Lí, mở ra thời kì hưng thịnh cho
đất nước.

Khi mới 20 tuổi, Lý
Công Uẩn được đưa
vào triều làm một chức
quan võ. Vốn là người
thông minh, có sức
khoẻ và chí lớn, Công
Uẩn từ đó ngày càng
được tin cậy trong
triều, về sau làm tới Tả
thân vệ Điện tiền chỉ
huy sứ và trở thành trụ
cột của nhà tiền Lê.

Vì vậy ngay sau khi Lê Long
Đĩnh mất, mọi triều thần mà
người chủ xướng là quan Chi
Hậu Đào Cam Mộc nhận thấy
Lý Công Uẩn là người khoan
hòa, nhân thứ và được lòng
muôn dân nên đã tôn ông lên
làm vua. Lý Công Uẩn lên
ngôi vua, lấy niên hiệu là
Thuận Thiên, triều Lý được
thành lập. Cuộc chuyển giao
triều đại từ họ Lê sang họ Lý
đã diễn ra một cách hoà bình
êm thấm.

Lý
Côn
g
Uẩn

Đền Đô
(Bắc
Ninh) –
Ngôi Đền
Của Các
Bậc Đế
Vương
Nhà Lý

CHIẾU DỜI ĐÔ
2.Tác phẩm
*Đọc chú thích:

(Thiên đô chiếu)- Lí Công Uẩn

Chiếu dời đô

Xưa nhà Thương đến đời Bàn Canh năm lần dời đô, nhà Chu đến đời Thành Vương ba lần dời
đô, há phải các vua thời Tam Đại ấy theo ý riêng tự tiện dời đô. Làm như thế cốt để mưu nghiệp lớn,
chọn ở chỗ giữa, làm kế cho con cháu muôn vạn đời, trên kính mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu có
chỗ tiện thì dời đổi, cho nên vận nước lâu dài, phong tục giàu thịnh. Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại
theo ý riêng, coi thường mệnh trời, không noi theo việc cũ Thương Chu, cứ chịu yên đóng đô nơi
đây, đến nỗi thế đại không dài, vận số ngắn ngủi, trăm họ tổn hao, muôn vật không hợp. Trẫm rất
đau đớn, không thể không dời.
Huống chi thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương, ở vào nơi trung tâm trời đất, được thế rồng
 cuộn hổ ngồi, chính giữa nam bắc đông tây, tiện nghi núi sông sau trước. Vùng này mặt đất rộng
mà bằng phẳng, thế đất cao mà sáng sủa, dân cư không khổ thấp trũng tối tăm, muôn vật hết sức
tươi tốt phồn thịnh. Xem khắp nước Việt đó là nơi thắng địa, thực là chỗ tụ hội quan yếu của bốn
phương, đúng là nơi thượng đô kinh sư mãi muôn đời.
Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy mà định chỗ ở, các khanh nghĩ thế nào?

2.Tác phẩm

Xuất xứ:

Ra đời năm Canh Tuất (1010) khi Lí
Công Uẩn bày tỏ ý định dời đô từ Hoa Lư
(Ninh Bình) ra thành Đại La (Hà Nội).

Thể loại: Chiếu
Hình thức:

Viết bằng văn xuôi, văn vần hoặc văn biền
ngẫu

Mục đích:

Là thể văn do vua dùng ban bố mệnh lệnh

Nội dung:

Thường thể hiện tư tưởng chính trị lớn, ảnh
hưởng đến vận mệnh triều đại, đất nước.

CHIẾU DỜI ĐÔ

(Thiên đô chiếu)- Lí Công Uẩn

2. Bố cục:

3 phần

Phần 1: “Xưa nhà Thương đến Vua Bàn canh năm lần dời đô; nhà Chu đến Vua Thành Vương cũng ba lần dời đô. Phải
đâu các Vua thời Tam đại theo ý riêng của mình mà tự chuyển dời? Chỉ vì muốn đóng đô ở nơi trung tâm, mưu toan
nghiệp lớn, tính kế muôn đời cho con cháu; trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu thấy thuận tiện thì thay đổi. Cho
vận nước lâu dài, phong tục phồn thịnh. Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng của mình, khinh thường mệnh trời,
không noi theo dấu cũ của Thương, Chu, cứ đóng yên đô thành ở nơi đây, khiến cho triều đại không được bền lâu, số
phận ngắn ngủi, trăm họ phải hao tốn, muôn vật không được thích nghi. Trẫm rất đau xót về việc đó, không thể không
dời đổi.”
-> Lí do dời đô
Phần 2: “Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương :Ở vào nơi trung tâm trời đất; được cái thế rồng cuộn hổ
ngồi. Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện hướng nhìn sông dựa núi. Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng.
Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi. Xem khắp đất Việt ta, chỉ là nơi
thắng địa. Thật là chốn hội tụ trọng yếu của bốn phương đất nước; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của đế Vương muôn
đời.” -> Những lí do chọn thành Đại La làm kinh đô.
Phần 3: “Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy để định đô chỗ ở. Các khanh nghĩ thế nào?” -> Lời ban bố mệnh
lệnh.

Bố cục: 3 phần
- P1: Từ đầu … “không thể không dời
đổi”: Những tiền đề lịch sử và thực tiễn
của việc dời đô
- P2: Tiếp … “muôn đời”: Những lí do
để chọn thành Đại La làm kinh đô mới.
- P3: Còn lại: Thông báo quyết định dời
đô (Kết luận)

II. Phân tích

(Đọc hiểu chi
tiết)

Chiếu dời đô
Xưa nhà Thương đến đời Bàn Canh năm lần dời đô, nhà Chu đến đời Thành Vương
 ba lần dời đô, há phải các vua thời Tam Đại ấy theo ý riêng tự tiện dời đô. Làm như thế
cốt để mưu nghiệp lớn, chọn ở chỗ giữa, làm kế cho con cháu muôn vạn đời, trên kính
mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu có chỗ tiện thì dời đổi, cho nên vận nước lâu dài,
phong tục giàu thịnh. Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng, coi thường mệnh trời,
không noi theo việc cũ Thương Chu, cứ chịu yên đóng đô nơi đây, đến nỗi thế đại
không dài, vận số ngắn ngủi, trăm họ tổn hao, muôn vật không hợp. Trẫm rất đau đớn,
không thể không dời.
Huống chi thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vương, ở vào nơi trung tâm trời đất,
được thế rồng cuộn hổ ngồi, chính giữa nam bắc đông tây, tiện nghi núi sông sau
trước. Vùng này mặt đất rộng mà bằng phẳng, thế đất cao mà sáng sủa, dân cư không
khổ thấp trũng tối tăm, muôn vật hết sức tươi tốt phồn thịnh. Xem khắp nước Việt đó
là nơi thắng địa, thực là chỗ tụ hội quan yếu của bốn phương, đúng là nơi thượng đô
kinh sư mãi muôn đời.
Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất ấy mà định chỗ ở, các khanh nghĩ thế nào?

1. Lí do dời đô

Làm việc nhóm

Đọc đoạn 1
(sgk tr48) và
phần Chú thích
(sgk - tr50)

Trả lời
những câu
hỏi sau:

Lý Công Uẩn đã lấy dẫn chứng những triều đại nào liên
quan đến việc dời đô trong lịch sử?
Kết quả của những lần dời/ không dời đô là gì?

Cách lập luận của tác giả có gì đặc sắc?
Vì sao cần đưa dẫn chứng về
việc rời đô?

Nhà Thương hay nhà Ân, Ân Thương là
triều đại đầu tiên được công nhận về mặt lịch
sử ở Trung Quốc. Triều đại này được tồn tại
từ khoảng thế kỉ XVII đến thế kỉ XI TCN.
Nhà Chu là một triều đại lịch sử Trung Quốc,
triều đại này nối tiếp sau nhà Thương, trước
nhà Tần, tồn tại trong khoảng thế kỉ XI đến
năm 256, TCN.

1. Lí do dời đô
a. Lịch sử Trung Quốc :
- Nhà Thương : năm lần dời đô.
- Nhà Chu : ba lần dời đô.
- Mục đích: + Đóng đô nơi trung tâm
+Mưu toan việc lớn,
+Tính kế muôn đời cho con cháu.

 Vận nước lâu dài,
phong tục phồn thịnh.

 Dẫn chứng cụ thể, lập luận chặt chẽ.
=> Dời đô là một việc bình thường, hợp quy luật, phù hợp với
nguyện vọng của nhân dân, đem lại kết quả tốt đẹp.

Nhà Đinh là một triều đại
quân chủ phong kiến trong
lịch sử Việt Nam, bắt đầu vào
năm 968, sau khi Đinh Tiên
Hoàng dẹp xong loạn 12 xứ
quân thống nhất đất nước và
kết thúc vào năm 980, khi
con của Đinh Tiên hoàng là
Đinh Phế Đế nhường ngôi
cho Lê Hoàn. Quốc hiệu giai
đoạn này là Đại Cồ Việt.

Nhà Lê (Tiền Lê) là một
triều đại quân chủ trong
lịch sử Việt Nam, bắt đầu
khi Đinh Phế Đế nhường
ngôi cho Lê Hoàn vào năm
980, trải qua ba đời quân
chủ và chấm dứt khi Lê
Long Đĩnh qua đời. Quốc
hiệu vẫn là Đại Cồ Việt.

1. Lí do dời đô
b. Tình hình nước ta :
- Dẫn chứng: Hai nhà Đinh Lê theo ý
riêng mình, khinh thường mệnh trời,
không noi theo dấu cũ.

Lập luận chặt chẽ

- Kết quả: Triều đại không lâu bền, số
vận ngắn ngủi, trăm họ hao tốn . . .

 Tăng sức thuyết phục

Kết hợp lý lẽ + tình cảm

- “Trẫm rất đau xót”

-> Việc đóng đô ở Hoa Lư là hạn chế và không còn phù hợp.

=> Khẳng định việc dời đô là vô cùng cần thiết.

2. Nguyên nhân chọn Đại La làm kinh đô

Thiên thời

u
ể
i
b
g
n
ữ
h
n
a
r
ỉ
ch
ố
t
y
ã
u
h
ế
y
m
c
E
á
c
a
ủ
c
hể
g
Nhân
hòa
t
n
ụ
ụ
c
d
n
ử
ệ
s
hi
ổ
T
i
á
h
íT
L
n
â
a
d
u
v
n
â
à
m
nh
c
ụ
h
p
t
ế
y
u
h
t
ô
ể
đ
đ
i
ờ
d
c
ệ
i
v
g
n
o
tr

Địa lợi

“Đại Việt không nơi nào hơn được nơi
này. Núi là vạt áo che, sông là dải đai thắt,
sau lưng là sông nước, trước mặt là biển, địa
thế hùng mạnh mà hiếm, rộng mà dài, có thể
là nơi vua ở hùng tráng, ngôi báu vững bền.”
(Ngô Sĩ Liên – Đại Việt sử kí toàn thư)

* Lịch sử: Kinh đô cũ của Cao Vương
* Vị trí:Nơi trung tâm của trời đất, thế rồng
cuộn hổ ngồi.
* Địa hình:Đất rộng mà bằng, cao mà thoáng.

Đại La:

* Dân cư: khỏi chịu cảnh khốn khó, ngập lụt.
* Thực vật: muôn vật cũng rất mực phong
phú tốt tươi.
* Về văn hóa, chính trị: là đầu mối giao lưu,
chốn hội tụ của bốn phương, là mảnh đất
hưng thịnh.

Nghệ thuật:
+ Sử dụng câu văn biền ngẫu
+ Kết hợp giữa lí lẽ và cảm xúc
+ Luận cứ phong phú được phân
tích trên nhiều mặt
=> Đại La là nơi tốt nhất để định đô.

Cố đô
Hoa Lư

13 năm (968980) là triều đại
Đinh

29 năm tiếp
(980-1009) là
triều Tiền Lê

Đầu tháng 11/1009,
Lí Công Uẩn lên
ngôi vua tại Hoa Lư

Đia thế của Hoa Lư

Hà Nội ngày nay

VĂN MIẾU XƯA

CHÙA MỘT CỘT

VĂN MIẾU NGÀY NAY

Hồ Gươm Tháp Rùa

LĂNG BÁC

SVĐ Mỹ Đình

Nhà hát lớn Hà Nội

3. Quyết định dời đô
Tại sao khi
kết thúc bài
chiếu, nhà v
ua kh ôn g ra
lệnh mà lại
hỏi ý kiến
của quần th
ần? Cách kế
t
thúc ấy có tá
c d ụ n g g ì?

Trẫm muốn dựa vào sự thuận lợi của đất
ấy mà định chỗ ở, các khanh nghĩ thế nào?
Kết thúc = câu hỏi tu từ
- Vừa là ban bố quyết định, vừa là lời phủ
dụ yên dân
- Mang tính chất đối thoại, trao đổi tạo sự
đồng cảm giữ mệnh lệnh của nhà vua với
thần dân
 Vị vua thấu tình đạt lí

=>Việc rời đô ra Đại La chứng tỏ sự lớn mạnh,
hùng cường của nước Đại Việt, thể hiện khát vọng
thống nhất đất nước, ý chí tự cường của dân tộc.
• Tác giả:
+ Yêu nước, có lòng tin mãnh liệt vào dân tộc
+ Có tầm nhìn sáng suốt, anh minh.

Hoạt cảnh “Lý Công Uẩn ban Chiếu dời đô”

III. Tổng

kết

1. Nghệ thuật
- Chiếu dời đô là áng văn chính luận đặc sắc
viết theo lỗi biền ngẫu, các vế đối nhau cân
xứng nhịp nhàng
- Cách lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc sảo rõ ràng
- Dẫn chứng tiêu biểu, giàu sức thuyết phục
- Có sự kết hợp hài hòa giữ tình và lí

2. Nội dung
Bài chiếu phản ánh khát vọng của
nhân dân về một đất nước độc
lập, thống nhất, đồng thời phản
ánh ý chí tự cường của dân tộc
Đại Việt đang trên đà lớn mạnh.

Thảo luận

Vì sao nói việc “Chiếu dời
đô” ra đời phản ánh ý chí
độc lập tự cường và sự
phát triển lớn mạnh của
dân tộc Đại Việt?
THỜI
HẾT
GIỜ
0123 : GIAN
33
59
58
57
56
55
54
53
52
51
50
49
48
47
46
45
44
42
41
40
39
38
37
36
35
34
43
32
31
30
29
28
27
26
25
24
23
22
21
20
19
18
17
16
15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

“Chiếu dời đô” ra đời phản ánh ý chí độc lập tự cường
và sự phát triển lớn mạnh của dân tộc Đại Việt:
01

Triều đình nhà Lí đủ lớn mạnh chấm dứt nạn phong kiến
cát cứ

02

Dân tộc Đại Việt đủ sức sánh ngang hàng với phương Bắc

03

Định đô ở Thăng Long là nguyện vọng của nhân dân xây
dựng một đất nước độc lập, tự cường

Vẽ sơ đồ tư duy tổng kết nội dung bài học
Tìm hiểu và thuyết minh về thắng địa Đại La
2- Soạn bài “Câu phủ định”:
Đọc kỹ các ví dụ ở phần tìm hiểu bài trong SGK, nhận diện đặc điểm
hình thức và chức năng của câu phủ định.

Cảm ơn các em!
Chúc các em học
tốt!