KIẾN THỨC BÀI CŨ
Ứng dụng của khí hiđro (H2)
1. Dùng làm nhiên liệu trong công nghiệp.
2. Là nguồn nguyên liệu trong sản xuất amoniac, axit
và nhiều hợp chất hữu cơ.
3. Dùng làm chất khử để điều chế 1 số kim loại từ oxit
của chúng.
4. Dùng để bơm vào khinh khí cầu, bóng thám không.

KIỂM TRA BÀI CŨ
CÂU HỎI: Trình bày tính chất hoá học của H2.
Viết PTHH minh hoạ cho mỗi tính chất?

ĐÁP ÁN: Tính chất hoá học của H2
1. Tác dụng với oxi
2. Tác dụng với một số oxit kim loại

...

Tiết 48 – Bài 33:

ĐIỀU CHẾ KHÍ HIĐRO - PHẢN ỨNG THẾ

I. Điều chế khí hiđro:
1. Trong phòng thí nghiệm:
a. Tiến hành thí nghiệm điều chế khí hiđro trong ống nghiệm:
- Bước 1: Cho 2 – 3 hạt kẽm Zn vào ống nghiệm đựng sẵn 2-3 ml
dung dịch axit clohiđric HCl, nhận xét hiện tượng.
- Bước 2: Đậy ống nghiệm bằng nút cao su có ống dẫn khí xuyên
qua, chờ khoảng 1 phút cho khí H2 đẩy hết không khí ra khỏi ống
nghiệm, đưa que đóm còn tàn đỏ vào đầu ống dẫn khí, nhận xét. Sau
đó đưa que đóm đang cháy vào đầu ống dẫn khí, nhận xét.
- Bước 3: Nhỏ một giọt dung dịch trong ống nghiệm lên mặt kính
đồng hồ và đem cô cạn. Nêu hiện tượng.

I. Điều chế khí hiđro:
1. Trong phòng thí nghiệm:
* Thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập:
CH1. Có hiện tượng gì xảy ra khi cho Zn vào ống nghiệm chứa
dung dịch HCl?
CH2. Khí thoát ra có làm than hồng của que đóm bùng cháy
không ?
CH3. Có hiện tượng gì xảy ra khi đưa que đóm đang cháy vào
dòng khí thoát ra từ ống nghiệm? Khí thoát ra từ ống nghiệm là
khí gì?
CH4. Có hiện tượng gì xảy ra khi cô cạn một giọt dung dịch lấy từ
trong ống nghiệm?

I. Điều chế khí hiđro:
1. Trong phòng thí nghiệm:
b. Nhận xét các hiện tượng của thí nghiệm:
- Có bọt khí xuất hiện trên bề mặt mảnh kẽm rồi thoát ra khỏi
chất lỏng, mảnh kẽm tan dần.
- Khí thoát ra không làm than hồng của que đóm bùng cháy.
- Khí thoát ra cháy được trong không khí với ngọn lửa màu
xanh nhạt, đó là khí hiđro (H2).
- Cô cạn giọt dung dịch trong ống nghiệm được chất rắn màu
trắng.

I. Điều chế khí hiđro:
1. Trong phòng thí nghiệm:
- Tiến hành thí nghiệm
- PTHH: Zn + 2HCl  ZnCl2 + H2
- Để điều chế khí hiđro, có thể thay thế dung dịch
axit HCl bằng dung dịch axit H2SO4 loãng và thay Zn
bằng các kim loại hoạt động như Al, Fe ...
VD: Fe + H2SO4  FeSO4 + H2

Có thể điều chế khí H2 với lượng lớn hơn trong bình
Kíp:

Bình kíp

Bình kíp đơn giản

H2 đẩy nước

H2 đẩy không khí

Cách thu khí H2 trong phòng thí nghiệm

 I. Điều chế khí hiđro:
1. Trong phòng thí nghiệm:

Rút ra kết luận về cách điều chế và thu khí hiđro trong
phòng thí nghiệm?

Tiết 48 – Bài 33:
ĐIỀU CHẾ KHÍ HIĐRO - PHẢN ỨNG THẾ
I. Điều chế khí hiđro:
1. Trong phòng thí nghiệm:
- Thí nghiệm: (SGK)
- PTHH: Zn + 2HCl  ZnCl2 + H2
- Kết luận:
Một số kim loại
Zn (hoặc Fe, Al, …)
VD:

+ dung dịch axit
HCl (hoặc H2SO4)

Điều chế khí H2

Fe + H2SO4  FeSO4 + H2

- Thu khí H2: bằng cách đẩy không khí hoặc đẩy nước.
2. Trong công nghiệp: nghiên cứu SGK

I. Điều chế khí hiđro:
2. Trong công nghiệp:
VD: Điều chế hiđro bằng cách
điện phân nước
- PTHH:
2H2O

điện phân

2H2 + O2

Khí O2

Khí H2

I. Điều chế khí hiđro:
2. Trong công nghiệp:

Từ khí thiên nhiên,
khí dầu mỏ

Bằng điện
phân nước

Bằng lò khí than

 I.

Điều chế khí hiđro:
2. Trong công nghiệp:
Rút ra kết luận về cách điều chế khí hiđro trong công
nghiệp?

* Kết luận: Điều chế H2 bằng cách:
-Điện phân nước,
-Dùng than khử oxi của nước trong lò khí than,
-Từ khí tự nhiên, khí dầu mỏ.
VD:

2H2O

điện phân

2H2 + O2

II. Phản ứng thế là gì?
1- Ví dụ:
- Trong hai phản ứng:
Fe + H2SO4  FeSO4 + H2
Zn + CuSO4  ZnSO4 + Cu

(1)
(2)

? Nguyên tử của đơn chất Fe và Zn đã thay thế nguyên tử nào của
hợp chất H2SO4 và CuSO4 ?

II. Phản ứng thế là gì?

- Trong hai phản ứng:
Fe + H2SO4  FeSO4 + H2
Zn + CuSO4  ZnSO4 + Cu

(1)
(2)

* Điểm giống nhau của hai phản ứng hóa học trên:
- Đơn chất tác dụng với hợp chất.
- Nguyên tử của đơn chất thay thế nguyên tử của một nguyên
tố trong hợp chất.

II. Phản ứng thế là gì?
1- PTHH:
Fe + H2SO4  FeSO4 + H2
Zn + CuSO4  ZnSO4 + Cu
H2 + CuO  Cu + H2O
Các phản ứng hóa học trên được gọi là phản ứng thế.
2- ĐN:
Phản ứng thế là phản ứng hóa học giữa đơn chất và hợp chất,
trong đó nguyên tử của đơn chất thay thế nguyên tử của một
nguyên tố trong hợp chất.

Kiểm tra đánh giá
(Bài tập học sinh tự làm)
1. Trong các PƯHH sau đây PƯHH nào thuộc loại phản ứng thế?
to

A. 4P + 5O2  2P2O5
đp

B. 2H2O 2H2  + O2
C. Cu + 2AgNO3  Cu(NO3)2 + 2Ag
to

D. Fe3O4 + 4CO  4CO2 + 3Fe
2. Viết các PTHH xảy ra trong các trường hợp sau:

A. Sắt + Dung dịch axit clohiđric.
B. Nhôm + Dung dịch axit sunfuric.

BÀI TẬP
1. Phương trình hoá học nào sau đây dùng để điều chế H2 trong
PTN?

(1) Zn  2 HCl  
 ZnCl2  H 2
(2)H 2O  
 O2  H 2

(3) Fe  H 2 SO4( l )  
 FeSO4  H 2
t0

(4)CuO  H 2   Cu  H 2O
t0

(5)CaCO3   CaO  CO2

(6)2 Al  6 HCl  
 2 AlCl3  3H 2

BÀI TẬP
2. Phản ứng nào sau đây là phản ứng thế?

(1) Zn  2 HCl  
 ZnCl2  H 2

(2)H 2O  
 O2  H 2
(3) Fe  H 2 SO4( l )  
 FeSO4  H 2
t0

(4) PbO  H 2   Pb  H 2O
t0

(5)CaCO3   CaO  CO2

(6)2 Na  2 H 2O  
 2 NaOH  H 2
(7)Cu  2 AgNO3  
 Cu ( NO3 ) 2  2 Ag

* Kiến thức trọng tâm của bài học: Điều chế - thu khí H 2, phản ứng
thế.
* Hướng dẫn bài tập 4/T117.
Tóm tắt đề: Trong PTN có: Zn, Fe, HCl, H2SO4
a. Viết 4 PTHH điều chế H2
b. Tính mZn; mFe để điều chế 2,24lít khí H2 ở (đktc)
-Tính nH2.
- Dựa vào PTHH xác định tỉ lệ số mol của H2 với kloại Zn, Fe. nZn;

nFe  mZn; mFe

* Dặn dò:
- Học bài, làm các bài tập SGK/T117
- Chuẩn bị bài 34: Bài LT6 - Ôn tập kiến thức đã học ở chương 5

3. Lập PTHH của các sơ đồ PƯHH sau đây và cho biết chúng thuộc loại phản ứng
nào?
to

A. Mg + O2  MgO 
to

B. KMnO4 K2MnO4 + MnO2 + O2
to

C. Fe + CuCl2  FeCl2 + Cu 

3. Lập PTHH của các sơ đồ PƯHH sau đây và cho biết chúng thuộc loại phản ứng
nào?
to

A. Mg + O2  MgO 
to

B. KMnO4 K2MnO4 + MnO2 + O2
to

C. Fe + CuCl2  FeCl2 + Cu 
Sau đây chúng ta làm một số bài tập trực tiếp tự kiểm tra đánh giá

Câu 1: Trong phòng thí nghiệm khí hiđro được điều
chế bằng cách:
A) Cho kim loại tác dụng với dung dịch axit.
B) Cho các kim loại tác dụng với dung dịch axit
clohiđric, axit sunfuric loãng.
C)
Cho kim loại hoạt động tác dụng với dung dịch axit.
D)

Cho kim loại hoạt động tác dụng với dung dịch axit
clohiđric, axit sunfuric loãng.

Đúng - Click vào bất kỳ đâu để tiếp
tục.

Chưa chính xác - một
Chưa chính xác - Em
Đúng
số
số kim
axit
rồiloại
tác
- Chúc
dụng
tác dụng
mừng
với
nên xem lại kiến thức
kim
với dung
loạiem.
hoạt
dịchđộng
axit
đã học.
không tạo ra khí hiđro.

Sai - Click vào bất kỳ đâu để tiếp
tục.

Bạn phải làm
Làm
trước
lại.khi tiếp tục.

Chấp nhận.
Chấp
nhận.

Làm lại.
Làm
lại.

Câu 2: Phản ứng giữa kim loại nhôm và axit sunfuric
loãng thuộc loại phản ứng:
A) Phản ứng hóa hợp.
B) Phản ứng trao đổi.

Sai -ứng
nênphân
viết PTHH
Phản
hủy
chỉ
Đúng
Em nên
- kiến
kiểmthức
tra em
lại
của
phảnchất
ứngtham
trướcgia
khi
có
một
kiến
thức
rất tốt.
của mình.
chọn đáp
tiếp theo.
phảnánứng.

C) Phản ứng thế.
D) Phản ứng phân hủy.
Đúng - Click vào bất kỳ đâu để tiếp
tục.

Sai - Click vào bất kỳ đâu để tiếp
tục.

Bạn phải làm trước khi tiếp tục.

Chấp nhận.
Chấp
nhận.

Làm lại.
Làm
lại.

Câu 3: Trong công nghiệp khí hiđro được
điều chế bằng cách:
A) Điều chế từ axit.
B) Nhiệt phân các muối giàu oxi.
C) Dùng than khử oxi của nước
trong lò khí than.
D) Chưng cất phân đoạn không khí
hóa lỏng.
Đúng - Click vào bất kỳ đâu để tiếp
tục.

Đúng
Nên
Trong
xem
rồi -không
lại
Chúc
kiếnkhí
mừng
thức
Chưa chính xác.
không có
em.
cũ.
khí hiđro.

Sai - Click vào bất kỳ đâu để tiếp
tục.

Bạn phải làm trước khi tiếp tục.

Chấp nhận.
Chấp
nhận.

Làm lại.
Làm
lại.

Quiz
Điểm của bạn

Điểm cao nhất của bạn

Số câu hỏi trả lời

{score}
{max-score}
{total-attempts}

Question Feedback/Review Information Will Appear
Here
Tiếp tục

Xem lại các câu hỏi