TIẾT 149,150:

LUYỆN NÓI:
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT
ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ

NHỮNG NHẬN ĐỊNH VỀ THƠ
1. Thơ phát khởi trong lòng người ta.
(Lê Quý Đôn)
2. Hãy xúc động hồn thơ cho ngọn bút có thần.
(Ngô Thì Nhậm)

3. a. Thơ là tiếng gọi đàn.
b. Thơ là hiện thực, thơ là cuộc đời, thơ còn
là thơ nữa.
(Xuân Diệu)
4. a. Thơ chỉ bật ra trong tim khi cuộc sống đã
thật tràn đầy.  
b. Bài thơ hay là bài thơ đọc lên không còn
thấy câu thơ mà chỉ còn thấy tình người và tôi
muốn thơ phải thật là gan ruột của mình.
(Tố
Hữu)
5. a Thơ là sự thể hiện con người và thời đại
một cách cao đẹp.
- Thơ là viên kim cương lấp lánh dưới ánh

7. Hãy nhặt lấy chữ của đời mà góp nên trang.
(Chế Lan Viên)
8. Thơ ca là tiếng hát của trái tim, là nơi dừng
chân của tinh thần, do đó không đơn giản mà
cũng không thần bí, thiêng liêng… Thơ ca
chân chính phải là nguồn thức ăn tinh thần
nuôi tâm hồn phát triển, nó không được là thứ
thuốc phiện tinh thần êm ái, nhỏ nhen mà độc
hại…
(LLVH)
9. Thơ là cái nhụy của cuộc sống, nên nhà thơ
phải đi hút cho được cái nhụy ấy và phấn đấu
làm sao cho cuộc đời của mình cũng có nhụy.
(Phạm Văn Đồng)
10. Thơ hay là thơ giản dị, xúc động và ám
ảnh. Để đạt được một lúc ba điều ấy đối với
các thi sĩ vẫn còn là điều bí mật.

Bài thơ anh, anh làm một nửa mà thôi
Còn một nửa để mùa thu làm lấy
Cái xào xạc hồn anh chính là xào xạc lá
Nó không là anh nhưng nó là mùa.
(Chế Lan Viên)
Thơ ca vốn bắt nguồn từ cuộc sống mà tâm điểm là hướng về
con người, chúng ta luôn tìm được sợi dây liên kết vô hình giữa tiếng
nói cất lên từ thơ ca hòa cùng tiếng nói tâm hồn mỗi con người. Thế
giới trong trang thơ mở ra đâu đó luôn tồn tại những hình ảnh gần gũi
từ thế giới hiện thực mà ta đang sống, có điều mới mẻ và đặc biệt hơn.
Chất thơ vốn có trong hiện thực, bởi nếu không có mùa thu đẹp đẽ của
cuộc đời, không thể có mùa thu của thi ca.

1. Thơ là thư kí chân thành của trái tim.
(Duy bra lay)
2. Cuộc sống là cánh đồng màu mỡ để cho thơ
bén rễ sinh sôi.
(Puskin)
3. Thơ trước hết là cuộc đời sau đó mới là
nghệ thuật. 
(Bêlinxki)
4. a. Làm thơ là cân một phần nghìn milligram
quặng chữ. 
b. Trên đời có những thứ chỉ giải quyết
được bằng thơ. 
(Maiacopxki) 
5. Thơ ca đồng thời song hành với con người
chức năng thức tỉnh lương tri đang ngủ.
 (Eptusencô)
6. Cũng như nụ cười và nước mắt, thực chất
của thơ là phản ánh một cái gì đó hoàn thiện từ
bên trong.
(R.Tagore)
7. Thơ ca là niềm vui cao cả nhất mà loài
người đã tạo ra cho mình. (C. Mac)

8. Thơ sinh ra từ tình yêu và lòng căm thù,
từ nụ cười trong sáng hay giọt nước mắt
đắng cay.
(Raxun
Gamzatôp)
9. Tôi thu thập hình tượng như con ong hút
mật vậy. Một con ong phải bay một đoạn
đường bằng sáu lần xích đạo trong một năm
ba tháng và đậu trên bảy triệu bông hoa để
làm nên một gam mật.
(P. Povienko)
10. Thơ là âm nhạc của tâm hồn, nhất là
những tâm hồn cao cả, đa cảm.
(Voltaire)
11. Thơ ca làm cho tất cả những gì tốt đẹp
nhất trên đời trở thành bất tử. (Shelly)
12. Trong tâm hồn của con người đều có cái
van mà chỉ có thơ ca mới mở được.
(Nhêcơraxop)

I. Kiểm tra phần chuẩn bị

Đề bài: Suy nghĩ về bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt.
1. Tìm hiểu đề
a. Kiểu bài: Nghị luận về một bài thơ
b. Vấn đề cần nghị luận: tình cảm bà cháu
c. Cách nghị luận: Xuất phát từ sự cảm thụ cá nhân đối với bài
thơ, khái quát thành những thuộc tính cao đẹp của con người.
2. Tìm ý
a. Tình yêu quê hương nói chung trong các bài thơ đã học, đã đọc.
b. Tình yêu quê hương với nét riêng trong bài thơ Bếp lửa của
Bằng Việt.

II. Hướng dẫn nói
1. Dẫn vào bài:
Trong bài thơ Tiếng gà trưa của Xuân Quỳnh (đã học ở lớp 7)
chúng ta gặp hình ảnh một người lính trẻ trên đường hành quân, nghe
tiếng gà gáy trưa chợt nhớ bà với một tình cảm chân thành, cảm
động. Một người cháu xa nhà bỗng nhớ bà với một cuộc sống lam lũ
giản dị mà vẫn ngời sáng, một vẻ đẹp tinh thần của tình bà cháu.
Bằng Việt là nhà thơ trẻ nổi tiếng vào những năm 60. Thơ của
Bằng Việt thiên về việc tái hiện những kỉ niệm của tuổi thơ, mà bài
thơ Bếp lửa được coi là một trong những thành công đáng kể nhất.

2. Nội dung nói:
- H/a đầu tiên được tác giả tái hiện là h/a một bếp lửa ở làng quê Việt Nam thời thơ
ấu.
Một bếp lửa ................... nắng mưa
Chú ý khai thác các từ chờn vờn , ấp iu
- Kỉ niệm thời thơ ấu thường là rất xa nhưng bao giờ cũng có vẻ đẹp trong sáng
nguyên sơ, do đó nó thường có sức sống ám ảnh trong tâm hồn.
Lên bốn ................ còn cay
- Tiếp theo là những kỉ niệm đầy ắp âm thanh, ánh sáng và những tình cảm sâu sắc
xung quanh cái bếp lửa quê hương.
Tám năm .................đồng xa.
- Tiếp theo là hình ảnh bếp lửa gắn liền với những biến cố lớn của đất nước và ngọn
lửa cụ thể từ cái bếp lửa đã trở thành biểu tượng của ánh sáng, niềm tin.
Rồi sớm .....................dai dẳng.
- Hình ảnh cái bếp lửa đã trở thành biểu tượng của quê hương đất nước, trong đó
người bà vừa là người nhóm lửa, vừa là người giữ lửa, truyền lửa.
Lận đận ...........................- Bếp lửa.
- Cuối cùng nhà thơ rrút ra một đạo lí về mối quan hệ hữu cơ giữa quá khứ và hiện

III. Trình bày dàn ý

Lần lượt trình bày từng ý; tóm tắt toàn bài.
Trao đổi, thống nhất một dàn bài hoàn chỉnh.

1. Mở bài:
Bài thơ “Bếp lửa” của Bằng Việt sáng tác năm 1963, khi tác giả là sinh viên du học ở Liên Xô.
Qua dòng hồi tưởng và suy ngầm của người cháu đã trưởng thành, bài thơ gợi lại những kỉ niệm
xúc động tình bà cháu, thể hiện t/c kính yêu và biết ơn vô hạn của cháu đối với bà, -> đối với QH, đất nước.
2. Thân bài:
•Hình ảnh bếp lửa gắn với những kỉ niệm vui buồn của tuổi thơ.
– Bài thơ mở ra với hình ảnh bếp lửa, gắn liền với hình ảnh người bà tần tảo sớm khuya:
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm,
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm,
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa…
– Bếp lửa khơi dòng hoài niệm, khơi dòng cảm xúc. Từ ấp iu gợi liên tưởng đến bàn tay khéo léo
và tấm lòng kiên trì của người nhóm lửa. Người bà mỗi sớm nhen lên ngọn lửa, ngày này qua ngày khác,
năm này qua năm khác, suốt một đời…
•Hồi tưởng về thời gian được sống trong tình yêu thương, chăm chút của bà.
– Cuộc sống nhọc nhằn của hai bà cháu trước cách mạng và trong kháng chiến, hàng loạt hình ảnh
gợi tả, gợi cảm: đói mòn đói mỏi, khô rạc ngựa gầy, xóm làng bị giặc đốt cháy tàn cháy rụi… in đậm trong
kí ức bi thảm của chú bé lên tám tuổi.

– Cha mẹ đi k/c, cháu ở cùng bà, được bà chăm sóc: Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học…
– Tuổi thơ vất vả gắn liền với bếp lửa bập bùng, bếp lửa hiện diện như tình thương ấm áp, như
sựcưumang, an ủi của bà đối với đứa cháu nhỏ, như một phần cuộc đời gian truân của chính bà.
– Tuy vất vả, nhọc nhằn nhưng bà vẫn vượt qua tất cả để các con yên tâm đánh giặc nơi chiến
trường xa:
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen,
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn,
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng.
Đến đây thì hình ảnh bếp lửa đã mang ý nghĩa tượng trưng sâu sắc: tình thương – sự sống – niềm
tin bất diệt.
•Nhưng suy ngẫm của người cháu về bà, gắn liền với hình ảnh bếp lửa hồng quen thuộc.
– Tình cảm thương yêu và biết ơn chân thành: Cháu thượng bà biết mấy nắng mưa.
– Giữa người bà và bếp lửa như có những nét tương đồng. Bà là người ấp iu giữ lửa, người nhóm
lửa đểvngọn lửa của tình thương trong mỗi gia đình luôn cháy sáng, nối kết quá khứ, hiện tại, tương lai.
Cháu giờ đã trưởng thành, được chắp cánh bay xa nhưng luôn nhớ về bà, về bếp lửa của gia đình.
Bếp lửa đã thành điểm nhớ, thành chỗ dựa tinh thần cho đứa cháu xa quê: Ôi kì lạ và thiêng liêng bếp lửa…
3. Kết bài:
Bài thơ Bếp lửa mang một ý nghĩa triết lí sâu sắc: Những gì là kỉ niệm thân thiết của tuổi thơ đều
có sức toả sáng, nuôi dưỡng tâm hồn, nâng đỡ con người trong hành trình dài rộng của cuộc đời.
Tình cảm gia đình là cơ sở vững chắc của tình yêu quê hương đất nước.

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI Ở NHÀ
- Học bài, hoàn thành bài tập
- Ôn luyện các đề văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
- Chuẩn bị tiết bài Những ngôi sao xa xôi