GIÁO VIÊN : NGUYỄN THỊ THU HƯỜNG
TỔ : TỰ NHIÊN

Khi đi trên sàn đá hoa mới lau dễ bị ngã.

KHT N 6

I. Lực ma sát là gì?

Hình 44.1 Thí nghiệm về lực ma sát

Hãy giải thích tại sao miếng gỗ đang chuyển động lại
dừng lại?
Lực do mặt bàn tác dụng lên bề mặt miếng gỗ tiếp xúc với
mặt bàn làm miếng gỗ thay đổi chuyển động.Lực ma sát

1. Lực ma sát là lực tiếp xúc
hay lực không tiếp xúc?

2. Xác định phương, chiều
của lực ma sát?

KẾT LUẬN.

Lực ma sát xuất hiện khi hai vật tiếp xúc bề
mặt với nhau.

I. LỰC MA SÁT LÀ GÌ?

I. LỰC MA SÁT LÀ GÌ?
- Lực ma sát là lực tiếp xúc, xuất
hiện ở bề mặt tiếp xúc giữa hai vật
Lực ma sát có tác dụng cản trở hoặc
thúc đẩy chuyển động.
-

II. PHÂN LOẠI LỰC MA SÁT :

1. Lực ma sát trượt.

Hãy cho biết khi bóp
phanh thì má phanh
chuyển động thế nào
trên vành bánh xe?

 Lực ma sát trượt xuất hiện khi một vật trượt
trên bề mặt một vật khác .
Hãy tìm một số ví dụ về lực ma sát trượt
trong đời sống và kĩ thuật.

Ma sát trượt giữa dây cung ở cần kéo của
đàn violon với dây đàn.

Ví dụ lực ma sát trượt trong đời sống và kĩ thuật?

a. Lưỡi dao và đá mài

c. Thanh trượt và mặt băng

b. Thanh gỗ và dao tiện

d. Dây curoa và bánh truyền

2. Lực ma sát lăn.

 Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật
lăn trên bề mặt của vật khác .

Fms

Trong
có lực
ma
So sánhcác
độtrường
lớn củahợp
lựcsau,
ma trường
sát trượthợp
và nào
lực ma
sát lăn
sát
trượt,
trườnghợp
hợpnày?
nào có lực ma sát lăn?
trong
2 trường

Ma sát trượt

Ma sát lăn

Độ lớn của lực ma sát lăn nhỏ hơn lực ma
sát trượt

Quan sát hình a khi tác dụng lực vào thùng hàng
mà nó vẫn đứng yên. Giữa mặt sàn và thùng hàng có
xuất hiện lực ma sát không?
Nếu có theo em đây là lực ma sát gì?

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
3. Lực ma sát nghỉ

Lực ma sát nghỉ giữ cho vật như thế nào?

Fk

Độ lớn: Fmsn= Fk

Fms nghỉ

Lực ma sát nghỉ giữ cho vật đứng yên ngay cả khi
nó bị kéo hoặc đẩy.
Độ lớn: Fmsn= Ftd

Ví dụ lực ma sát nghỉ trong đời sống và kĩ thuật?

a. Bàn chân và mặt đường

b. Hàng hóa và băng chuyền

GHI NHỚ

Lực ma
sát nghỉ
giữ cho
vật đứng
yên ngay
cả khi nó
bị kéo
hoặc đẩy
Độ lớn:
Fmsn= Ftd

Lực ma sát
trượt
xuất
hiện khi vật
trượt trên bề
mặt của vật
khác
Lự
c

m

as

át
l

ăn

Lực ma sát
lăn sinh ra
khi một vật
lăn trên bề
mặt của vật
khác .

III.TÁC DỤNG CỦA LỰC MA SÁT ĐỐI VỚI CHUYỂN
ĐỘNG

Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Lực ma
sát trượt

Lực ma
sát nghỉ

Lực ma
sát trượt

Tác dụng cản trở hay thúc đẩy
- Lực ma sát xuất hiện giữa má
phanh và vành bánh xe; giữa lốp
và mặt đường.
- Lực ma sát giữa má phanh và
vành bánh xe; giữa lốp và mặt
đường làm dừng lại.

Lực ma sát nghỉ có tác
dụng ngăn thùng hàng
chuyển động

Lực đẩy thắng được lực
ma sát nghỉ làm thùng
hàng chuyển động

Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Lực ma
sát
trượt

Lực ma
sát nghỉ

Tác dụng cản trở hay thúc đẩy

- Do lực ma sát nghỉ giữa
lốp xe và mặt đường chưa
đủ mạnh để đẩy được xe đi
- Tăng lực ma sat nghỉ để
xe thoát ra khỏi sa lầy,bằng
cách tăng đổ cát, đá, gạch
vào vị trí dưới bánh xe

- Lực này có phương
nằm ngang, chiều từ phải
sang trái.
- Có tác dụng làm người
chuyển động về phía
trước.

IV. Ma sát trong an toàn giao thông
1. Tại sao trên mặt lốp xe lại có các khía
rãnh (hình 44.7)? Đi xe mà lốp có các khía
rãnh đã bị mòn thì có an toàn không? Tại
sao?
lực ma sát
Khía rãnh trên vỏ lốp xe giúp tăng
…………………giữa
bánh xe và mặt đường khiến xe chuyển động nhanh thì
dễ dàng
động năng …....................
Đi xe mà lốp có các khía rãnh đã bị mòn
không an toàn lốp xe bị mòn đã làm giảm lực ma sát
thì…………………
giữa bánh xe và mặt đường khiến xe sẽ trơn trượt gây
tai nạn giao thông
…....................

IV. Ma sát trong an toàn giao thông
2. Tại sao khi phanh gấp, lốp xe ô tô để lại một vệt đen
dài trên đường nhựa?
lực ma sát trượt
Khi phanh gấp,…..………………..giữa lốp
lốp xe bị mòn
xe và đường rất lớn do đó …………………và để
lại một vệt
đen dài trên đường nhựa.

3. Hãy giải thích ý nghĩa của biển báo
Biển báo

Giải thích ý nghĩa

Biển báo hiệu đường cao tốc.

Biển báo tốc độ tối đa
120km/h, tốc độ tối thiểu
70km/h.
Biển báo tốc độ tối đa khi
trời mưa là 100km/h.

IV. VẬN DỤNG:
Câu1: Trường hợp nào sau đây lực xuất
hiện không phải là lực ma sát?
A. Lực xuất hiện khi lốp xe trượt trên mặt
đường.
B. Lực xuất hiện làm mòn đế giầy.
C. Lực xuất hiện khi lò xo bị nén hay bị dãn.
D. Lực xuất hiện giữa dây cuaroa với bánh
xe truyền chuyển động.

Câu2: Cách nào sau đây giảm được
ma sát?
A. Tăng độ nhám của bề mặt tiếp xúc.
B. Tăng độ nhẵn giữa các mặt tiếp xúc.
C. Tăng lực ép lên mặt tiếp xúc.
D. Tăng diện tích bề mặt tiếp xúc.

Câu3: Lực ma sát trượt xuất hiện trong
trường hợp nào sau đây?
A. Ma sát giữa các viên bi với ổ trục xe đạp,
xe máy.
B. Ma sát giữa cốc nước đăt trên mặt bàn với
mặt bàn.
C. Ma sát giữa lốp xe với mặt đường khi xe
chuyển động.
D. Ma sát giữa m á phanh với vành xe khi bóp
nhẹ phanh.

Hãy giải thích các hiện tượng sau:

a. Khi ñi treân saøn ñaù
hoa môùi
lau deå bò ngaõ.
Giải thích: Vì lực

ma sát giữa sàn
nhà với chân người
rất nhỏ. Ma sát này
là có ích giúp cho
người không bị
trượt ngã.

b. Giày đi mãi đế bị mòn.
Giaûi thích :Vì lực ma sát
giữa đế giày và mặt
đường làm mòn đế giày
Ma saùt trong tröôøng
hôïp này coù haïi.

c. Phải bôi nhựa thông vào dây cung ở cần
kéo nhị (đàn cò).
Giaûi thích: Ñeå taêng ma saùt giöõa daây cung vôùi
daây ñaøn, nhôø ñoù ñaøn keâu to. Lực ma sát có ích

Sự khác nhau giữa trục bánh xe
bò ngày xưa và trục bánh xe
đạp, xe ô tô ngày nay là trục
bánh xe ngày nay có ổ bi còn
trục bánh xe bò không có ổ bi.
Con người mất hàng chục
thế kỉ để phát minh ra ổ bi
tạo nên sự khác nhau đó.
Việc phát minh ra ổ bi có ý
nghĩa như thế nào đối với
khoa học và công nghệ?