HƯỚNG DẪN HỌC
- Em cần chú ý theo dõi bài giảng và dừng video
khi thực hiện những yêu cầu trong bài.
- Em cần có vở ghi, sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí
lớp 4.
- Em cần ngồi đúng tư thế, giữ khoảng cách tốt
giữa mắt và thiết bị học.
- Em không nên vừa sạc thiết bị vừa học bài.

Câu 1: Vị vua nào dưới đây đã cho soạn Bộ luật
Hồng Đức?
A. Lê Thái Tông.
B. Lê Lợi .
C.
C Lê Thánh Tông.
D. Lê Hoàn.

Câu 2: Điểm tiến bộ trong Bộ luật Hồng Đức là:
A. Bảo vệ chủ quyền quốc gia.
B. Giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
C. Bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ.
D. Bảo vệ quyền lợi của vua, quan lại, địa
chủ.

Thứ Ba, ngày 21 tháng 2 năm
2023
Lịch sử

8: Trường học, văn thơ, khoa học thời Hậu L
(Tiết 1+2)

MỤC TIÊU
Sau bài học, em:
- Nêu được những sự kiện chứng tỏ nhà Lê rất quan
tâm tới việc đào tạo nhân tài.
- Kể tên những người được ghi nhận là có công trong
việc phát triên văn học, khoa học ở thời Lê.
- Tự hào về những thành tựu khoa học, văn học của
cha ông và truyền thống hiếu học của dân tộc.

A. HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN
1. Lắng nghe thầy, cô giáo trình bày
a) Lắng nghe thầy/cô giới thiệu khái quát về nên giáo dục, thi cử dưới thời Lý,
Trần, Hậu Lê
Từ thời Lý, các triều đại phong kiến Việt Nam rất quan tâm tới việc
đào tạo nhân tài cho đất nước. Ở thời Lý, Nhà nước lập Văn Miếu, mở
Quốc Tử Giám làm trường đào tạo nhân tài. Qua thời Trần, việc tổ chức
dạy học và thi cử bắt đầu có quy củ. Đến thời Hậu Lê, giáo dục được phát
triển và quy định chặt chẽ.
b) Nêu
dẫn
chứng
tỏ nền
giáo
dụcquan
nướctâm
ta ngày
được
quan
tâm
Nền
giáo
dục
nướcchứng
ta ngày
càng
được
phátcàng
triên
dưới
triều
đại
phátTrần,
triển dưới
triềuchứng
đại Lý,minh
Trần,cụHậu
Lý,
Hậu Lê,
thểLê?
là:
+ Thời Lý: nhà nước lập Văn Miếu, mở Quốc Tử Giám làm trường đào
tạo nhân tài.
+ Thời Trần: Tổ chức dạy học và thi cử có quy củ
+ Thời Hậu Lê: giáo dục quy định chặt chẽ và ngày càng phát triển

2. Tìm hiểu về trường học và việc tổ chức thi cử dưới thời Hậu Lê
a) Đọc kĩ đoạn hội thoại kết hợp quan sát các hình dưới đây

Hình 1. Nhà Thái Học trong Văn Miếu

Hình 2. Bia Tiến sĩ ở Văn Miếu
b) Nêu những dẫn chứng chứng tỏ nhà Hậu Lê rất quan tâm tới việc đào tạo
nhân tài cho đất nước?
- Trường Quốc Tử Giám không chỉ dạy học cho con cháu vua quan mà còn
nhận cả con em thường dân nếu học giỏi
   - Ba năm tổ chức thi Hương, thi Hội để chọn tiến sĩ.
   - Những người thi đỗ sẽ được xướng danh, tổ chức lễ đón rước và khắc tên
tuổi người đỗ cao (tiến sĩ) vào bia đá dựng ở Quốc Tử Giám.

Khắp các địa phương đều có trường học. Những ai học giỏi sẽ được chọn
vào Quốc Tử Giám học tập chung với các con của vua quan

- Nho giáo (còn gọi là Khổng giáo) do Khổng
Tử sáng lập, là hệ thống các quy định về
chính trị, về đạo đức, về cách ứng xử trong
đời sống….nhằm duy trì, bảo vệ trật tự xã hội
phong kiến.

Khổng Tử

TƯỢNG THỜ KHỔNG TỬ
Ở QUỐC TỬ GIÁM

Chu Văn An (1292 – 1370) là người thầy, người hiệu trưởng đầu tiên của
trường Quốc Tử Giám

CỬ
I
TH LÊ
C ẬU
Ứ
C H ỜI H
TỔ TH

Nền nếp thi cử được quy định ra sao?
- Nền nếp thi cử được quy định chặt chẽ, quy củ.

Trường thi

Hội đồng giám khảo

Kì thi hương ở Nam Định

Giám khảo

Tái hiện Hội thi Đình ở thời Hậu Lê

Nhà Hậu Lê làm gì để tôn
vinh những người đỗ đạt?
+ Tổ chức Lễ xướng danh (đọc tên người đỗ).
+ Tổ chức Lễ vinh quy (lễ đón rước người đỗ
cao về làng).
+ Khắc tên tuổi người đỗ cao (tiến sĩ) vào
bia đá dựng ở Văn Miếu để tôn vinh người
có tài.

Lễ xướng danh

Bảng vàng khắc tên những
người trúng tuyển

LÔ Vinh quy b¸i tæ (LÔ ®ãn rước người ®ç cao vÒ lµng)

Văn bia khắc tên tiến sĩ trong Văn
Miếu Quốc Tử Giám

Giáo dục thời Hậu Lê đã có nền nếp
và quy củ.
Trường học thời Hậu Lê nhằm đào
tạo những người trung thành với chế độ
phong kiến và nhân tài cho đất nước.

3. Khám phá các thành tựu văn học thời Hậu Lê:
a) Đọc thông tin sau:
Ở thời Hậu Lê, văn thơ rất phát triển. Hai nhà thơ,
nhà văn nổi tiếng nhất là Nguyễn Trãi và Lê Thánh Tông.
Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi và Hồng Đức quốc âm
thi tập của Lê Thánh Tông là hai trong những tập thơ chữ
Nôm xưa nhất và còn có các nhà văn, nhà thơ như
Nguyễn Mộng Tuân, Lý Tử Tấn, Nguyễn Húc,…
Nội dung của nhiều tác phẩm văn học phản ánh khí
phách anh hùng và niềm tự hào chân chính của dân tộc,
như Bình Ngô Đại Cáo của Nguyễn Trãi hoặc các bài thơ của
Nguyễn Mộng Tuân, Lê Thánh Tông.
Hình 3: Nguyễn Trãi
Bên cạnh đó, có những tác phẩm ca ngợi nhà Hậu Lê, đề
cao và ca ngợi công đức củ nhà vua. Tiêu biểu trong số này
là các tác phẩm của Hội Tao đàn do vua Lê Thánh Tông sáng lập.
Tuy nhiên, còn phải kể đến nhiều tác phẩm của một số tác giả nói lên tâm sự củ những người
muốn đem tài năng, trí tuệ ra giúp ích cho nước, cho dân nhưng lại bị một số quan lại ghen ghét,
vùi dập. Ức trai thi tập của Nguyễn Trãi là một trong những tác phẩm đó.

b) Trao đổi để trả lời:
- Hãy kể tên các tác giả thơ, văn tiêu biểu thời Hậu Lê?
 Tên các tác giả thơ, văn tiêu biểu thời Hậu Lê là: Nguyễn Trãi, Lê Thánh
Tông, Nguyễn Mộng Tuân, Lý Tử Tấn, Nguyễn Húc....
- Nội dung các tác phẩm thơ, văn thời Hậu Lê nói về những điều gì?
Nội dung các tác phẩm thơ, văn thời Hậu Lê phản ánh
khí phách anh hùng và niềm tự hào chân chính của
dân tộc.
- Kết hợp quan sát hình 3 và kể tên những tác phẩm văn, thơ tiêu biểu của
Nguyễn Trãi?
Tên những tác phẩm văn, thơ tiêu biểu của Nguyễn Trãi: Quốc âm thi
tập, Bình ngô đại cáo, Ức trai thi tập, ....

CHỮ HÁN

CHỮ NÔM

Bình ngô đại cáo (Bằng chữ Hán)

Bình ngô đại cáo
(Đoạn trích)
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo
Như nước Đại Việt ta từ trước
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu
Phong tục Bắc –Nam cũng khác...
Nguyễn Trãi

 
Trợ  dân dẹp loạn trả thù 
mình,
           Chị  nhủ cùng em cất nghĩa
binh.
           Tô  Định bay hồn vang một
trận,
            Lĩnh Nam mở  cõi vững
trăm thành…
            Còn nước còn non còn miếu

4. Khám phá các thành tựu khoa học thời Hậu Lê:
a) Đọc đoạn hội thoại sau:

PHIẾU HỌC TẬP
Điền tên tác giả cho phù hợp để hoàn thiện bảng sau:
Tác giả
 Ngô Sĩ Liên
  Nguyễn Trãi
  Nguyễn Trãi
 Lương Thế Vinh
 Nguyễn Trãi
  Lê Thánh Tông

Tác phẩm
Đại Việt sử kí toàn thư
Lam Sơn thực lục
Dư địa chí
Đại thành toán pháp
Quốc âm thi tập
Hồng Đức quốc âm thi tập

Ngô Sĩ Liên

Một trang trong Đại Việt sử kí Toàn thư

Lam Sơn thực lục là tác phẩm ghi chép tóm tắt
quá trình khởi nghĩa Lam Sơn và chiến tranh
giải phóng chống nhà Minh (1418-1427).
Nguyên bản bằng chữ Hán do Nguyễn Trãi viết,
Lê Lợi đề tựa. Tuy người đời sau có sửa chữa,
thêm bớt, Lam Sơn thực lục vẫn là tài liệu có giá
trị lịch sử chân thực. 

Cửu chương lập thành toán pháp

Lương Thế Vinh

5. Đọc và ghi vào vở:
Đọc nhiều lần đoạn văn dưới đây và ghi vào vở những điều em học
được từ đọan văn
So với các triều đại trước đó, nhà Hậu Lê là triều đại rất
quan tâm, chăm lo đến việc đào tạo và khuyến khích nhân tài.
Cũng trong thời kì này, đã xuất hiện nhiều nhà văn, nhà thơ,
nhà khoa học nổi tiếng đến ngày nay, trong đó có Lê Thánh
Tông và Nguyễn Trãi.

B. Hoạt động thực hành
1. Trao đổi và ghi vào vở ý đúng trong câu sau:
a) Bia đá dựng ở Văn Miếu để khắc tên tuổi của những ai?
A. Những người đỗ cử nhân        B. Những người đỗ Tú tài
C. Những người đỗ tiến sĩ           D. Những người đỗ trạng nguyên
b) Ghi tên các nhân vật dưới đây vào cột phù hợp:
Nguyễn Trãi, Lý Tử Tấn, Ngô Sĩ Liên, Lê Thánh Tông, Lương
Thế Vinh, Nguyễn Mộng Tuân
Nhà thơ, nhà văn
 

Nguyễn Trãi, Lý Tử Tấn,
Lê Thánh Tông,
Nguyễn Mộng Tuân

Nhà khoa học
 

Ngô Sĩ Liên, Lương Thế Vinh,
Nguyễn Trãi.

2. Em hãy kể tên các tác phẩm của Nguyễn Trãi mà em biết?

1. Nhà Hậu Lê tổ chức trường học như thế nào?
A. Chưa quy củ.
B. Có nhiều học sinh.
C. Đã có nền nếp và quy củ.

2. Dưới thời Hậu Lê, những ai được vào học trong
Quốc Tử Giám?

A. Con cháu vua quan và con dân thường
nếu học giỏi.
B. Tất cả mọi người có tiền.
C. Chỉ con cháu vua quan mới
được học.

3.Thời Hậu Lê có mấy kì thi lớn được tổ chức để
chọn nhân tài?
A . 5 kì thi
B . 4 kì thi
C . 3 kì thi

4. Các lễ nào dưới đây được Nhà Hậu Lê cho
tổ chức để khuyến khích học tập?
A. Lễ xướng danh.
B. Lễ xướng danh và lễ Vinh quy bái tổ.
C. Lễ Vinh quy bái tổ.

Hết giờ

10
23
9
8
7
6
5
1
0
4

5. Văn học thời Hậu Lê chiếm ưu
thế là chữ:
A Chữ Hán.
B Chữ Nôm.
C Chữ Hán và chữ Nôm

10
23
9
8
7
6
5
1
0
4

Hết giờ

6. Khoa học dưới thời Hậu Lê bao gồm
những lĩnh vực nào ?

A. Y học, lịch sử, toán.
B. Y học, toán, địa lí.

C. Y học, lịch sử, toán, địa lí.

Hết giờ

10
23
9
8
7
6
5
1
0
4

7. “Ghi lại lịch sử nước ta từ thời
Hùng Vương đến thời Hậu Lê” là nội
dung của cuốn sách nào ?

A. Đại thành toán pháp.
B. Đại Việt sử kí toàn thư.

c. Lam Sơn thực lục.

CẢM ƠN
CÁC EM!

CHÚC CÁC EM:
CHĂM NGOAN, HỌC
TỐT!
CHÀO TẠM BIỆT
CÁC EM!