TIẾT
125

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
I. ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:
Đề 1. Phân tích các tầng nghĩa trong đoạn thơ sau:
“nào đâu những đêm vàng bên bờ suối”
(…)
“- Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu.”
(Thế Lữ, Nhớ rừng)
Đề 2. Cảm nhận và suy nghĩ của em về đoạn kết trong bài thơ Đồng chí của Chính
Hữu: “Đêm nay rừng… trăng treo.”
Đề 3. Cảm nhận của em về tâm trạng của Tản Đà qua bài thơ Muốn làm thằng Cuội.
Đề 4. Hình tượng người chiến sĩ lái xe trong Bài thơ về tiểu đội xe không kính của
Phạm Tiến Duật.
Đề 5. Bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy gợi cho em những suy nghĩ gì?
Đề 6. Phân tích khổ thơ đầu trong bài Sang thu của Hữu Thỉnh.
Đề 7. Những đặc sắc trong bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương.
Đề 8. Cảm nhận và suy nghĩ của em về tình cảm cha con trong bài Nói với con của Y
Phương.

TIẾT
125
I. ĐÒ bµi vĂn nghÞ luËn vÒ mét ®o¹n th¬, bµi th¬:

1. Đọc c¸c ®Ò bµi:
2. NhËn xÐt:
C¸c ®Ò bµi trªn cã cÊu t¹o như thế nào?

Nhận xét
Cấu tạo của đề bài
Yêu cầu về cách thức nghị luận
- Dạng 1:
Yêu cầu về vấn đề nghị
luận
- Dạng 2:

nêu vấn đề nghị luận

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
I. ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:
Dạng 1:

(có mệnh lệnh)

Dạng 2:

Các đề 1,2,3,5,6,8

( không có mệnh lệnh)

Các đề 4, 7
Trong 08 đề trong SGK,
đề nào thuộc dạng 1, đề
nào thuộc dạng 2?

TIẾT 125

So s¸nh sù gièng nhau vµ kh¸c nhau giữa c¸c ®Ò bµi?

b. So s¸nh:
- Gièng nhau: ĐÒu là đề nghÞ luËn vÒ mét ®o¹n th¬, bµi th¬ .
- Kh¸c:
+ Ph©n tÝch : Nghiªng vÒ ph­¬ng ph¸p nghÞ luËn.
+ C¶m nhËn: NghÞ luËn trªn c¬ së c¶m thô cña ng­êi viÕt.
+ Suy nghÜ: NghÞ luËn nhÊn m¹nh tíi nhËn ®Þnh, ®¸nh gi¸ cña ng­êi viÕt.

TIẾT
125
Tõ viÖc tìm hiÓu bµi trªn, em có nhận xét gì ®Ò bµi nghÞ
luËn vÒ mét bµi th¬ ®o¹n th¬?

(ĐÒ cã mÖnh lÖnh, ®Ò kh«ng cã mÖnh lÖnh)
- Đề nghị luận về đoạn thơ, bài thơ rất đa dạng,
phong phú

Nhận xét: Cấu tạo của đề bài:
-Dạng 1: yêu cầu về vấn đề nghị luận và cách
thức nghị luận.
-Dạng 2: yêu cầu về vấn đề nghị luận.
.

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
I. ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:
1. CÁC BƯỚC LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:

ĐỀ BÀI

Tìm hiểu đề và tìm ý

Tìm hiểu đề
Đọc kĩ đề bài để xác định vấn đề
nghị luận và cách thức nghị luận.
Tìm ý
Đặt câu hỏi tìm những giá trị nội
dung và nghệ thuật của bài thơ,
đoạn thơ.

Dàn ý
Mở bài
- Giới thiệu đoạn thơ, bài thơ.
- Nêu nhận xét, đánh giá khái quát về bài thơ, đoạn thơ.
(Nếu phân tích đoạn thơ nên nêu rõ vị trí của đoạn thơ
ấy trong tác phẩm và khái quát nội dung cảm xúc của
nó.)
Thân bài :

Luận điểm 1: Cảnh ra khơi.
- Nội dung: vẻ đẹp trẻ trung, giàu sức sống,
đầy khí thế vượt trường giang.
- Nghệ thuật:
+ Từ ngữ gợi cảm: “trong”, “nhẹ”, “hồng”…
+ Hình ảnh thơ đẹp, so sánh, nhân hoá:
“chiếc thuyền” – “tuấn mã”, “cánh buồm” –
“mảnh hồn làng”...

TIẾT
126

LËp dµn bµi:
LuËn ®iÓm 2:
C¶nh trë vÒ ®«ng vui nhén nhÞp, no ®ñ bình
yªn.
- T©m tr¹ng, nçi nhí cña nhµ th¬ vÒ hư¬ng vÞ
nång mÆn cña quª hư¬ng.
c. KÕt bµi:
C¶ bµi th¬ lµ mét khóc ca quª h­¬ng t­¬i s¸ng. Nã lµ
s¶n phÈm cña mét hån th¬ trÎ trung ®Çy l·ng m¹n.

TIẾT
126
Nªu b­íc 3 khi lµm bµi nghÞ luËn vÒ bµi th¬, ®o¹n th¬?

c. ViÕt bµi:

Dùa vµo dµn ý trªn h·y viÕt phÇn më bµi ?
d. Đäc vµ söa l¹i:
Bưíc cuèi khi lµm bµi nghÞ luËn vÒ bµi th¬,
®o¹n th¬ lµ gì ?

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
I. ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:
1. CÁC BƯỚC LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:
2. CÁCH TỔ CHỨC, TRIỂN KHAI LUẬN ĐIỂM:

Văn bản

Quê hương trong tình thương, nỗi nhớ

Bố cục văn bản 3 phần

Phần thân bài người viết
a). Mở bài: từ đầu đến “khởi
đầu rực
 Dòng
đã trình
bày rỡ”.
những
nhận cảm xúc dạt dào lai láng
Phần
mởthơ
bài Tế Hanh, trong đó “Quê hương” là thành công khởi đầu
chảy suốt
đời
xét gì về tình yêu quê
rực rỡ.nêu lên những
hương trong bài thơ Quê
nội dung gì?
b). Thân bài: tiếp theo đếnhương?
“thành thực
của
Tếnghĩ
Hanh”.  Phân tích cảm xúc
Những
suy
Nội
dung
của nhà thơ khi ca ngợi vẻ ấy
đẹpđược
thiêndẫn
nhiên,
cuộc
sống
lao
động
của dân quê
dắt khẳng
của phần
và nỗi nhớ quê hương dađịnh
diết của
giả.nào, được
bằngtác
cách
kết bài?
liên kết với phần mở bài
c). Kết bài: phần còn lại.  Khẳng định sức hấp dẫn của bài thơ và ý nghĩa
và kết bài ra sao?
bồi đắp tâm hồn người đọc.

TIẾT
126
ë phÇn th©n bµi, ng­êi viÕt trình bµy những nhËn xÐt gì
vÒ tình yªu quª h­¬ng trong bµi th¬ Quª h­¬ng?
+ Næi bËt lªn lµ những hình ¶nh ®Ñp như m¬, ®Çy søc m¹nh khi ra
kh¬i.
+ C¶nh trë vÒ tÊp nËp, no ®ñ.
+ Hình ¶nh ngưêi d©n chµi giữa ®Êt trêi léng giã víi vÞ nång mÆn
cña biÓn kh¬i.
+ Hình ¶nh, ng«n tõ cña bµi th¬ giµu søc gîi c¶m, thÓ hiÖn mét t©m
hån phong phó, rung ®éng tinh tÕ.

TIẾT
126
Những suy nghÜ, ý kiÕn Êy ®ưîc dÉn d¾t, kh¼ng ®Þnh b»ng c¸ch nµo,
®­îc liªn kÕt víi phÇn më bµi vµ kÕt bµi ra sao?

Những suy nghÜ, ý kiÕn cña ng­êi viÕt lu«n ®­ưîc g¾n cïng sù ph©n
tÝch, bình gi¶ng cô thÓ hình ¶nh, ng«n tõ, giäng ®iÖu cña bµi th¬.
- PhÇn th©n bµi ®­îc nèi kÕt víi phÇn më bµi mét c¸ch chÆt chÏ, tù
nhiªn. ®ã chÝnh lµ sù ph©n tÝch, chøng minh lµm s¸ng tá nhËn xÐt
bao qu¸t ®· nªu ë phÇn më bµi. Tõ c¸c luËn ®iÓm nµy ®· dÉn ®Õn
phÇn kÕt bµi ®¸nh gi¸ søc hÊp dÉn, kh¼ng ®Þnh ý nghÜa cña bµi th¬.

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
I. ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:
1. CÁC BƯỚC LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:
2. CÁCH TỔ CHỨC, TRIỂN KHAI LUẬN ĐIỂM:

Bài văn có tính thuyết phục, hấp dẫn vì:
•Người
•Làm
•Suy

Văn
tínhcủa
thuyết
viết đã chỉ được
cái bản
hay, có
cái đẹp
bài thơ.

phục, hấp dẫn không? Vì
sáng tỏ được tình yêu quê hương tha thiết của tác giả.
sao?

nghĩ, đánh giá thể hiện sự rung động thật sự của người viết.

Bài viết cần có bố cục mạch lạc:
Từ
việc tìm hiểu VB trên, em rút
-Mở bài: giới thiệu đoạn thơ, bài thơ, nêu nhận xét đánh giá của mình.
ra bài học gì về cách làm bài nghị
-Thân bài: lần lượt trình bày những
suyvăn
nghĩ,học
đánhnày?
giá về nội dung và nghệ
luận
Ghi nhớ (Sgk /83)

thuật.
-Kết

bài: khái quát giá trị, ý nghĩa.

GHI NHỚ
Bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ cần được bố cục mạch lạc
theo các phần:
-MB: Giới thiệu đoạn thơ, bài thơ và bước đầu nêu nhận xét, đánh
giá của mình.( Nếu phân tích một đoạn thơ nên nêu rõ vị trí của
đoạn thơ ấy trong tác phẩmvà khái quát nội dung cảm xúc của nó)
-TB: Lần lượt trình bày những suy nghĩ, đánh giá về nội dung và
nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ.
-KB: Khái quát giá trị, ý nghĩa của đoạn thơ, bài thơ.
Bài nghị luận về một đoạn thơ,bài thơ cần nêu lên các nhận xét,
đánh giá và sự cảm thụ riêng của người viết. Những nhận xét đánh
giá ấy phải gắn với sự phân tích, bình giá ngôn từ, hình ảnh, giọng
điệu, nội dung cảm xúc,… của tác phẩm.

TIẾT 125: CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ

I. Đề bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
1. Tìm hiểu đề bài ( Sgk)
2. Nhận xét:Cấu tạo của đề bài:
-Dạng 1: yêu cầu về vấn đề NL và cách thức NL.
-Dạng 2: yêu cầu về vấn đề NL.

II. Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ….
1. Đề bài: Phân tích tình yêu quê hương trong bài
thơ “Quê hương” của Tế Hanh.
a. Tìm hiểu đề. Tìm ý…

III. Luyện tập
Đề: Phân tích khổ thơ đầu bài thơ “ Sang
thu” của Hữu Thỉnh.
1. Tìm hiểu đề:- Vấn đề nghị luận : khổ thơ
đầu bài “ Sang thu”; Yêu cầu NL: P/tích
2. Tìm ý, lập dàn ý:
a/ MB…
b/ TB…
c/ KB…

b. Lập dàn ý…
c. Viết bài…

3. Bài tập dựng đoạn…….

d. Đọc lại bài và sửa chữa.

2. Ghi nhớ (Sgk)

4. Bài tập về nhà: Viết bài hoàn chỉnh
đầy đủ 3phần với dàn ý trên.

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
I. ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:
II. CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:
1. CÁC BƯỚC LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ:
2. CÁCH TỔ CHỨC, TRIỂN KHAI LUẬN ĐIỂM:
Ghi nhớ (Sgk /83)

III. LUYỆN TẬP:
Tìm hiểu đề, tìm ý và lập dàn ý chi tiết cho đề sau:
Phân tích khổ thơ đầu bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh.
THẢO LUẬN

Phân tích khổ thơ đầu bài thơ "Sang
thu" của Hữu Thỉnh.
“Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về”

1. Tìm hiểu đề, tìm ý.
a. Tìm hiểu đề:
- Vấn đề nghị luận: Khổ 1
- Yêu cầu nghị luận: Phân tích
b. Tìm ý: (gợi ý sgk)

A. Mở bài: tổng hợp lại giá trị, ý nghĩa của khổ 1.
1- Nội dung: Đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng mà rõ rệt.
2. Nghệ thuật: Cảm nhận tinh tế, hình ảnh giầu sức biểu cảm.
B. Thân bài: suy nghĩ, đánh giá về nội dung, nghệ thuật của khổ 1.
1: Cảm xúc của nhà thơ:
1a. Nội dung: Tín hiệu thu sang nhẹ nhàng, mơ hồ.
1b. Nghệ thuật:
- Hình ảnh: "hương ổi", gió, sương".
- Từ ngữ gợi tả, biểu cảm: "phả, se, chùng chình".
2. Cảnh sang thu của đất trời:
2a. Nghệ thuật: từ ngữ gợi tả, biểu cảm "bỗng, hình như“.
2b. Nội dung: Tâm trạng ngỡ ngàng, bâng khuâng.
C. Kết bài:
1. Giới thiệu: Đề tài mùa thu trong thi ca và "Sang thu" của Hữu Thỉnh.
2. Nêu vấn đề:
- Khổ 1: Đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng mà rõ rệt qua sự cảm
nhận tinh tế, hình ảnh giầu sức biểu cảm.
- Chép khổ thơ.

Dµn ý cña mét häc sinh
A. Mở bài: tổng hợp lại giá trị, ý nghĩa của khổ
1.
1- Nội dung: Đất trời chuyển sang thu nhẹ
nhàng mà rõ rệt.
2. Nghệ thuật: Cảm nhận tinh tế, hình ảnh giầu
sức biểu cảm.
B. Thân bài: suy nghĩ, đánh giá về nội dung,
nghệ thuật của khổ 1.
1: Cảm xúc của nhà thơ:
1a. Nội dung: Tín hiệu thu sang nhẹ nhàng, mơ
hồ.
1b. Nghệ thuật:
- Hình ảnh: "hương ổi", gió, sương".
- Từ ngữ gợi tả, biểu cảm: "phả, se, chùng
chình".
2. Cảnh sang thu của đất trời:
2a. Nghệ thuật: từ ngữ gợi tả, biểu cảm "bỗng,
hình như“.
2b. Nội dung: Tâm trạng ngỡ ngàng, bâng
khuâng.
C. Kết bài:
1. Giới thiệu: Đề tài mùa thu trong thi ca và
"Sang thu" của Hữu Thỉnh.
2. Nêu vấn đề:
- Khổ 1: Đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng
mà rõ rệt qua sự cảm nhận tinh tế, hình ảnh
giầu sức biểu cảm.
- Chép khổ thơ.

Dµn ý cña mét häc sinh đã sửa

A. Mở bài:
1. Giới thiệu: đề tài mùa thu trong thi ca và "Sang
thu" của Hữu Thỉnh.
2. Nêu vấn đề:
- Khổ 1: đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng mà rõ
rệt qua sự cảm nhận tinh tế, hình ảnh giàu sức biểu
cảm.
- Chép khổ thơ.
B. Thân bài: suy nghĩ, đánh giá về nội dung, nghệ
thuật của khổ 1.
1. Cảnh sang thu của đất trời:
1a. Nội dung: tín hiệu thu sang nhẹ nhàng, mơ hồ.
1b. Nghệ thuật:
- Hình ảnh: "hương ổi", “gió, sương".
- Từ ngữ gợi tả, biểu cảm: "phả, se, chùng chình".
2. Cảm xúc của nhà thơ:
2a. Nghệ thuật: từ ngữ gợi tả, biểu cảm "bỗng, hình
như”.
2b. Nội dung: tâm trạng ngỡ ngàng, bâng khuâng.
C. Kết bài: tổng hợp lại giá trị, ý nghĩa của khổ 1.
1- Nội dung: đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng
mà rõ rệt.
2. Nghệ thuật: cảm nhận tinh tế, hình ảnh giàu sức
biểu cảm.

A. Mở bài:
1. Giới thiệu: đề tài mùa thu trong thi ca và "Sang thu" của Hữu Thỉnh.
2. Nêu vấn đề:
- Khổ 1: đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng mà rõ rệt qua sự cảm
nhận tinh tế, hình ảnh giàu sức biểu cảm.
- Chép khổ thơ.
B. Thân bài: suy nghĩ, đánh giá về nội dung, nghệ thuật của khổ 1.
1. Cảnh sang thu của đất trời:
1a. Nội dung: tín hiệu thu sang nhẹ nhàng, mơ hồ.
1b. Nghệ thuật:
- Hình ảnh: "hương ổi", “gió, sương".
- Từ ngữ gợi tả, biểu cảm: "phả, se, chùng chình".
2. Cảm xúc của nhà thơ:
2a. Nghệ thuật: từ ngữ gợi tả, biểu cảm "bỗng, hình như”.
2b. Nội dung: tâm trạng ngỡ ngàng, bâng khuâng.
C. Kết bài: tổng hợp lại giá trị, ý nghĩa của khổ 1.
1- Nội dung: đất trời chuyển sang thu nhẹ nhàng mà rõ rệt.
2. Nghệ thuật: cảm nhận tinh tế, hình ảnh giàu sức biểu cảm.

TIẾT 125: CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ

TUẦN 27

I. Đề bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
1. Tìm hiểu đề bài ( Sgk)
2. Nhận xét:Cấu tạo của đề bài:
-Dạng 1: yêu cầu về vấn đề NL và cách thức NL.
-Dạng 2: yêu cầu về vấn đề NL.

II. Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ….
1. Đề bài: Phân tích tình yêu quê hương trong bài
thơ “Quê hương” của Tế Hanh.
a. Tìm hiểu đề. Tìm ý…

III. Luyện tập
Đề: Phân tích khổ thơ đầu bài thơ “ Sang
thu” của Hữu Thỉnh.
1. Tìm hiểu đề:- Vấn đề nghị luận : khổ thơ
đầu bài “ Sang thu”; Yêu cầu NL: P/tích
2. Tìm ý, lập dàn ý:
a/ MB…
b/ TB…
c/ KB…

b. Lập dàn ý…
c. Viết bài…
d. Đọc lại bài và sửa chữa.

2. Ghi nhớ (Sgk)

3. Bài tập dựng đoạn…….

TIẾT 125: CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ

TUẦN 27

I. Đề bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
1. Tìm hiểu đề bài ( Sgk)
2. Nhận xét:Cấu tạo của đề bài:
-Dạng 1: yêu cầu về vấn đề NL và cách thức NL.
-Dạng 2: yêu cầu về vấn đề NL.

II. Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ….
1. Đề bài: Phân tích tình yêu quê hương trong bài
thơ “Quê hương” của Tế Hanh.
a. Tìm hiểu đề. Tìm ý…

III. Luyện tập
Đề: Phân tích khổ thơ đầu bài thơ “ Sang
thu” của Hữu Thỉnh.
1. Tìm hiểu đề:- Vấn đề nghị luận : khổ thơ
đầu bài “ Sang thu”; Yêu cầu NL: P/tích
2. Tìm ý, lập dàn ý:
a/ MB…
b/ TB…
c/ KB…

b. Lập dàn ý…
c. Viết bài…

3. Bài tập dựng đoạn…….

d. Đọc lại bài và sửa chữa.

2. Ghi nhớ (Sgk)

4. Bài tập về nhà: Viết bài hoàn chỉnh
đầy đủ 3phần với dàn ý trên.

Bài 1. Hãy khoanh tròn vào chữ cái câu trả lời đúng nhất.
Đâu là điều cần thiết khi viết mở bài cho bài văn nghị luận về một
đoạn thơ, bài thơ?
A. Giới thiệu bài thơ, đoạn thơ.
B. Nêu khái quát giá trị bài thơ, đoạn thơ
C. Kết luận về giá trị của bài thơ, đoạn thơ.
D. Giới thiệu đoạn thơ, bài thơ, nêu khái quát giá trị bài thơ, đoạn thơ.
Bài 2: Một bạn học sinh khi lập dàn ý phân tích bài thơ "Mùa xuân nho
nhỏ" đã triển khai các luận điểm phần thân bài như sau:
A. Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân đất nước, dân tộc.
B. Khát vọng hoà nhập, dâng hiến “mùa xuân nho nhỏ” của nhà thơ.
C. Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời.
Hãy sắp xếp lại các luận điểm trên theo trật tự hợp lí của bài thơ "Mùa
xuân nho nhỏ".

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

1. Học thuộc phần ghi nhớ (sgk);
2. Hoàn thành bài luyện tập (viết
thành bài văn hoàn chỉnh) để
chuẩn bị cho bài viết TLV số 7;
3. Đọc bài văn phân tích bài thơ
Viếng lăng Bác ở phần đọc thêm.
4. Chuẩn bị bài trả bài tập làm văn
số 6