KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Điền từ còn thiếu: “Sự hình thành và ức chế phản xạ có điều kiện
ở người là hai quá trình .......... quan hệ mật thiết với nhau.”
A. Thuận nghịch.
B. Song song. C. Đối lập.
D. Khác nhau.
Câu 2: Tiếng nói và chữ viết là cơ sở của
A. ngôn ngữ.
B. tư duy.
C. trí nhớ.
D. phản xạ không điều kiện.
Câu 3: Ở người, học tập, rèn luyện, xây dựng các thói quen, các tập quán
1
tốt, nếp sống văn hóa chính là
A. kết quả của quá trình hình thành và ức chế các phản xạ có điều kiện.
B. kết quả của quá trình hình thành và ức chế các phản xạ không điều
kiện.
C. kết quả của quá trình hình thành phản xạ có điều kiện.
D. kết quả của quá trình ức chế các phản xạ không điều kiện.

KiỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Chọn từ thích hợp để điền vào chỗ chấm trong câu sau :
Tiếng nói và chữ viết là....... để con người giao tiếp, trao đổi kinh
nghiệm với nhau.
A. phương tiện      B. cơ sở
C. nền tảng      D. mục đích
Câu 2: Tiếng nói và chữ viết được gộp chung thành
A. giáo dục.       B. văn hóa.
C. ngôn ngữ.       D. xã hội.
Câu 3: Điều nào dưới đây là không đúng?
A. Phản xạ có điều kiện có thể hình thành ở trẻ em từ rất sớm.
B. Trẻ càng lớn, số lượng phản xạ có điều kiện xuất hiện càng nhiều.
C. Phản xạ không điều kiện khi nào lớn lên mới được hình thành.
D. Bên cạnh việc thành lập các phản xạ mới cũng xảy ra quá trình ức
chế phản xạ.
2

Tiết 57 - Bài 54

VỆ SINH HỆ THẦN KINH

NỘI DUNG:
I. Ý nghĩa của giấc ngủ với sức khỏe
II. Lao động và nghỉ ngơi hợp lý
III. Tránh lạm dụng các chất kích thích và ức
chế đối với hệ thần kinh

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý Nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe.

Mệt mỏi

Hãy mô tả cảm giác khi
thức quá khuya hoặc
thiếu ngủ?

Căng thẳng

Mất tập trung

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý Nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe.
1. Tại sao nói giấc ngủ là nhu cầu sinh lí của cơ thể?
Ngủ là quá trình ức chế tự của hệ thần kinh
2. Giấc ngủ có ý nghĩa như thế nào đối với sức khỏe?
Bảo vệ, phục hồi khả năng làm việc của hệ thần kinh và các cơ
quan.
3. Bản chất của ngủ là gì? Khi ngủ sự hoạt động của các cơ quan
như thế nào?
- Bản chất của giấc ngủ là quá trình ức chế lan truyền khắp vỏ
não.
- Khi ngủ các cơ quan giảm hoạt động

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý Nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe.
Ngủ là nhu cầu sinh lí của cơ thể, là
kết quả của quá trình ức chế tự nhiên có
tác dụng bảo vệ, phục hồi khả năng làm
việc của hệ thần kinh.

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH

Em có biết ?
•* Thời
Chó gian
nhịn ngủ
ăn 20chiếm
ngày,1/3
giảm
đời50%
sốngtrọng
con người.
lượng Nếu
→ cómất
thể ngủ
nuôihoặc
béo
thứctrở
nhiều
lại. ngày liên tiếp thì sinh mệt mỏi, thần kinh suy nhược 
•bệnh.
Chó mất ngủ 10 – 12 ngày, giảm 5-13% trọng lượng → chết

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý Nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe.
Thảo luận nhóm nhỏ ( 3 phút)
1. Tìm những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến
giấc ngủ?
2. Muốn có giấc ngủ tốt cần những điều kiện gì?

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý Nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe.
Tìm
yếu
tố quá
ảnh hưởng
trực
tiếp hoặc gián tiếp đến giấc ngủ?
- Ăn những
quá no,
đèn
sáng, ồn
ào…

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý Nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe.
- Sử dụng các chất kích thích như chè đặc, cà phê, thuốc lá…

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý Nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe.
- Tinh thần không thoải mái, chỗ ngủ không thuận tiện…

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý Nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe. Muốn có giấc ngủ tốt cần
những điều kiện gì?
Điều kiện để có giấc ngủ tốt:
- Chỗ ngủ thuận tiện
- Không dùng các chất kích thích như:
trà, cà phê …
- Tránh các kích thích ảnh hưởng tới
giấc ngủ
- Tạo phản xạ chuẩn bị cho giấc ngủ:
đánh răng trước khi đi ngủ, ngủ đúng
giờ.

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý Nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe.

- Lứa tuổi khác nhau thì nhu cầu về giấc ngủ cũng khác nhau.

14

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe.

15

• Khi ngủ vỏ não dường như bị ức chế thì một
số trung khu khác lại tăng cường hoạt động,
khi các kích thích từ môi trường ngoài tác
động lên vùng đó sẽ đưa lại các hình ảnh đó
chính là giấc mơ. –
• Mộng du xuất hiện khi trung khu vận động
được tăng cường.

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe.
II. Lao động và nghỉ ngơi hợp lí:
1. Tại sao không nên làm việc quá sức, thức quá khuya?
- Để tránh căng thẳng và mệt mỏi cho hệ thần kinh.
 Sức khỏe phụ thuộc vào trạng thái của hệ thần kinh.
2. Lao động và nghỉ ngơi như thế nào là hợp lí?
- Lao động, học tập xen kẽ với nghỉ ngơi, tránh đơn điệu, nhàm chán.
3. Muốn bảo vệ hệ thần kinh ta phải làm gì?
- Đảm bảo giấc ngủ hằng ngày đầy đủ.
- Sống thanh thản, tránh lo âu phiền muộn.
- Xây dựng chế độ làm việc và nghỉ ngơi hợp lí.
17

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe.
II. Lao động và nghỉ ngơi hợp lí:
- Sức khỏe phụ thuộc vào trạng thái của hệ thần kinh.
- Để bảo vệ sức khỏe và hệ thần kinh cần:
+ Đảm bảo giấc ngủ hàng ngày đầy đủ
+ Làm việc và nghỉ ngơi hợp lí.
+ Sống thanh thản, tránh lo âu phiền muộn.

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe.
II. Lao động và nghỉ ngơi hợp lí.
III. Tránh lạm dụng các chất kích thích và ức chế đối với hệ thần
kinh.
Hãy kể tên những chất
kích thích, chất gây
nghiện và chất ức chế hệ
thần kinh mà em biết ?

Ảnh của một số chất kích thích.

Cây chè

Rượu

Cây cà phê

Ảnh của một số chất gây nghiện.

Bảng 54: Các chất có hại đối với hệ thần kinh
Loại chất
Tên chất
Tác hại
Chất kích thích - Rượu
- Chè, cà phê
Chất gây
nghiện

-Thuốc
-Ma

lá

túy

Chất làm suy
giảm chức năng Thuốc an thần
hệ thần kinh

- Hoạt động của não bộ bị rối
loạn, trí nhớ kém.
- Kích thích, gây khó ngủ
- Làm cho cơ thể suy yếu, dễ
mắc bệnh ung thư
- Suy yếu nòi giống, cạn kiệt
kinh tế, lây nhiễm HIV, mất
nhân cách…
- Gây ức chế thần kinh có khả
năng dẫn đến sự phụ thuộc của
bệnh nhân vào thuốc .
- Dùng nhiều có thể tử vong.

Một số chất kích thích

Rượu

Bia

- Lạm dụng rượu: Tăng nguy cơ mắc các bệnh về gan, tim
mạch, gây ra các hậu quả nghiêm trọng về người, tài sản và
trật tự ANXH.

Tai nạn giao thông

Xơ gan

Tác hại

Bạo lực gia đình

Thiếu tỉnh táo

Nước chè đặc

- Trà đặc còn làm giảm khả năng hấp thụ chất sắt trong
thức ăn, lâu ngày dẫn đến bệnh thiếu máu. Axit tannic
làm co thắt niêm mạc dạ dày, ảnh hưởng đến chức năng
tiêu hóa…

Thuốc lá

- Tác hại: gây hôi
miệng, tăng tỉ lệ nam
giới vô sinh, trẻ em
phát triển không bình
thường, dẫn đến 25
bệnh ung thư liên
quan…

Chúng ta có nên lạm dụng các chất kích thích
không? Vì sao ?
 Cần tránh lạm dụng các chất kích thích như :
rượu, bia, trà …….để tránh gây hại cho hệ thần
kinh.

Ma túy
Quả cây
anh túc

Thuốc lắc

Heroin
Ma túy đá

Ma túy tổng hợp

Sử dụng ma túy
Hít

Hút

Tiêm chích

Hậu quả
Bênh tật

Cơ thể suy yếu Lở loét

Già nua

Bệnh tật

Mất trật tự ANXH

Hình ảnh tại trung tâm cai nghiện ma túy

Ngày nay tình trạng sử dụng ma tuý ngày một
nhiều ở tuổi thanh niên, đặc biệt là ma tuý đang “len lỏi”
vào trường học…

Bài 54: VỆ SINH HỆ THẦN KINH
I. Ý nghĩa của giấc ngủ đối với sức khỏe.
II. Lao động và nghỉ ngơi hợp lí.
III. Tránh lạm dụng các chất kích thích và ức chế đối với hệ thần
kinh.
Để hệ thần kinh hoạt động tốt cần tránh các chất có hại như:
+ Chất kích thích như rượu, chè, ca phê..
+ Chất gây nghiện như thuốc lá, thuốc phiện...
+ Chất làm suy yếu thần kinh như thuốc an thần.
Là học sinh em sẽ làm gì trước tệ nạn ma túy
và hiểm họa HIV?

Các em phải có thái độ cương quyết đối với ma túy
không thử dù chỉ một lần, phải thận trọng trước
mọi cám dỗ của những thành phần xấu trong xã hội,
tuyên truyền vận động mọi người tránh xa ma túy

Luyện tập củng cố
Câu 1: Vì sao nói ngủ là nhu cầu sinh lí của cơ thể?
A. Vì khi ngủ, khả năng làm việc của hệ thần kinh được phục hồi lại
hoàn toàn.
B. Vì đó là kết quả của quá trình ức chế tự nhiên sau một thời gian
làm việc của hệ thần kinh.
C. Vì thời gian đi vào giấc ngủ đã được cài đặt sẵn trong cấu trúc hệ
gen của loài người.
D. Tất cả các phương án trên
Câu 2: Tại sao không nên làm việc quá sức và thức quá khuya?
A. Vì sẽ ảnh hưởng đến khả năng phục hồi hoạt động của hệ thần
kinh và hoạt động của các hệ cơ quan khác.
B. Vì sẽ ảnh hưởng đến người khác.
C. Vì ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của cơ thể.
D. Vì thức khuya sẽ dẫn đến béo phì.
35

Luyện tập củng cố
Câu 3: Điều kiện để có một giấc ngủ tốt là gì?
A. Ngủ đúng giờ, thoải mái, ánh sáng phù hợp.
B. Không cần điều kiện cụ thể nào cả.
C. Sử dụng chất kích thích trước khi ngủ.
D. Ngủ 4-5 tiếng một ngày.
Câu 4: Giấc ngủ là
A. Khả năng nhắm mắt và thở đều, không suy nghĩ của con người.
B. Kết quả của một quá trình ức chế tự nhiên để bảo vệ và phục
hồi khả năng hoạt động của hệ thần kinh.
C. Kết quả của việc nhắm mắt và nghỉ ngơi.
D. Khả năng ức chế hoạt động của cơ thể.

Luyện tập củng cố
Câu 5: Trong vệ sinh hệ thần kinh cần quan tâm tới những vấn đề
gì?
+ Đảm bảo giấc ngủ hàng ngày đầy đủ
+ Làm việc và nghỉ ngơi hợp lí.
+ Sống thanh thản, tránh lo âu phiền muộn.
+ Tránh sử dụng các chất có hại cho hệ thần kinh.

Nếu 1 người bạn thân mời em hút
thuốc, em sẽ xử lí như thế nào?
Trong quán nước, một người lạ mặt mời em
uống thử 1 viên thuốc bổ. Em sẽ xử lí như thế nào?

- Học baøi,trả lời caâu hỏi 1,2 sgk

trang 173.
- Bài tâp: Em hãy đề ra kế hoạch
cho bản thân để đảm bảo sức khoẻ
cho học tập và lao động ?
- Xem trước baøi 55 :“Giới thiệu
chung về hệ nội tiết”