Nghe bài hát nào sau và nêu cảm nhận

Thiết lập 1 mạng từ với từ “Tiếng Việt” làm trung tâm.
Liệt kê những từ xuất hiện trong đầu em khi nghĩ đến
tiếng Việt

Ngữ pháp

………

Tiếng Việt

Sự giàu đẹp
của tiếng Việt
GV: Nguyễn Thị Hạnh

I. Tìm hiểu chung

- Đặng Thai Mai (1902-1984) quê ở
Lương Điền (Nghệ An)
- Là nhà văn, nhà nghiên cứu văn học
nổi tiếng, nhà hoạt động xã hội có uy
tín.

Đặng Thai Mai cùng vợ và các con

Đặng
Thai Mai
và con rể
- Đại
tướng Võ
Nguyên
Giáp

Từng là hiệu trưởng của trường ĐHSP Hà Nội

Xuất xứ: Trích phần đầu bài
nghiên cứu Tiếng Việt, một biểu
hiện hùng hồn của sức sống
dân tộc/ Tuyển tập Đặng Thai
Mai, tập 2. In năm 1967.

PTBĐ: Nghị luận (chứng minh).
Luận đề: Sự giàu đẹp của tiếng Việt.

Luận điểm 1:
Tiếng Việt có
những đặc sắc của
một thứ tiếng đẹp

Luận điểm 2:
Tiếng Việt có
những đặc sắc của
một thứ tiếng hay

Hướng dẫn đọc
…01

…02

…03

…04

Đây là bài đọc thêm, và văn
bản này là văn bản nghị luận
– chứng minh, mà dạng văn
bản này giống với văn bản
“Tinh thần yêu nước của
nhân dân ta”. Vì vậy cách
đọc cũng sẽ tương tự.

Guýtxta-vơ
Huê

Từ khó

Ngữ
âm

Âm
bình và
dương
bình
Âm
giai

….

Từ
vựng

Phần 1

Từ đầu... “ thời kì lịch sử”:
 Nêu và giải thích nhận
định về phẩm chất của t.Việt

Phần 2

Còn lại  Chứng minh, làm
rõ nhận định về phẩm chất
của tiếng Việt

BỐ CỤC

II. Đọc hiểu văn bản

1. Những nhận định về phẩm chất giàu đẹp
của tiếng Việt.
Đọc văn bản từ “Người VN
ngày nay…” đến “qua các
thời kì lịch sử”, tìm từ ngữ
chỉ đặc điểm tiếng Việt
thích hợp để hoàn thiện
bảng sau:

NỘI DUNG
Về âm hưởng, thanh điệu
Về cách đặt câu
Về khả năng diễn đạt tình
cảm, tư tưởng của người
VN
Về khả năng đáp ứng yêu
cầu của đời sống văn hóa
nước nhà qua các thời kì
lịch sử

ĐẶC ĐIỂM CỦA TIẾNG VIỆT
Hài hòa
Tế nhị, uyển chuyển
Đầy đủ

Thỏa mãn

Tiếng Việt đẹp

Về nhịp điệu: hài hòa về âm hưởng,
thanh điệu.
Về cú pháp: tế nhị, uyển chuyển.

Tiếng Việt hay

Đủ khả năng diễn đạt tình cảm, tư
tưởng, thỏa mãn nhu cầu đời sống,
văn hóa.

Ví dụ
Chú bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinh
Cái chân thoăn thoắt
Cái đầu nghênh nghênh

 Khổ thơ là sự hài hòa về thanh điệu, đủ khả
năng diễn đạt tư tưởng, tình cảm  Làm nỗi bật
hình ảnh chú bé Lượm khi làm nhiệm vụ.

Ca lô đội lệch
Mồm huýt sao vang
Như con chim chích
Nhảy trên đường vàng.
Lượm – Tố Hữu

Nghệ thuật
lập luận

P1 có những câu
nêu lên những đặc sắc
củagọn,
tiếngrành
Việt,mạch,đi
qua đó từ
Ngắn
em thấy
cách
khái
quán
đếnlậpcụluận
thể
của tác giả có gì đặc
biệt? Cách lập luận ấy
dụng
như “Tiếng
thế
 Làmcó
rõtác
luận
điểm:
Viêt
nào?

là một thứ tiếng đẹp, một thứ
tiếng hay”

Tác giả đã chứng minh sự giàu có
và khả năng phong phú của tiếng
Việt về những mặt nào ?

Ngữ âm

Ngữ pháp

Từ vựng

Cả 3 mặt trên

2. Phẩm chất của tiếng Việt
Đọc phần 2 của bài
Làm việc nhóm trong 10 phút
để thực hiện nhiệm vụ
Thảo luận nhóm

Lên trình bày trong
5'

Nhiệm vụ cụ thể

Tìm những dẫn chứng (trong văn
bản và từ các văn bản đã học) để
chứng minh cho 2 luận điểm sau:
Luận điểm 1: Tiếng Việt rất đẹp
Luận điểm 2: Tiếng Việt rất hay

Nhận xét
của người
nước ngoài

Tiếng
Việt
đẹp

Là 1 thứ tiếng giàu chất nhạc
Rất rành mạch trong lối nói, rất uyển
chuyển trong câu kéo và rất ngon lành
trong những câu tục ngữ.
Hệ thống nguyên âm và phụ âm phong phú

Phương
diện cụ thể

Gồm 11 nguyên âm: a, ă, â, o, ô,
ơ, u, ư, i, (y), e, ê.

Hệ thống nguyên âm
và phụ âm phong phú

3 cặp nguyên âm đôi
Rất nhiều phụ âm: b, c, (k, q), l,
m, n, r, s, t, v, p, h, kh, gh, tr,…

Nhận xét
của người
nước ngoài

Tiếng
Việt
đẹp

Là 1 thứ tiếng giàu chất nhạc
Rất rành mạch trong lối nói, rất uyển
chuyển trong câu kéo và rất ngon lành
trong những câu tục ngữ.
Hệ thống nguyên âm và phụ âm phong phú

Phương
diện cụ thể

Giàu thanh điệu

Hai thanh bằng (thanh huyền và
thanh ngang. Bốn thanh trắc (sắc,
hỏi, ngã, nặng).

Giàu thanh điệu

Ví dụ:
Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.
Tây Tiến – Quang Dũng

Nhận xét
của người
nước ngoài

Tiếng
Việt
đẹp

Là 1 thứ tiếng giàu chất nhạc
Rất rành mạch trong lối nói, rất uyển
chuyển trong câu kéo và rất ngon lành
trong những câu tục ngữ.
Hệ thống nguyên âm và phụ âm phong phú

Phương
diện cụ thể

Giàu thanh điệu
Cú pháp (cách đặt câu)

Cân đối, nhịp nhàng
Cách đặt câu

Ví dụ:
Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần bao đời gây
nền độc lập.
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi
bên xưng đế một phương.
Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi

Nhận xét
của người
nước ngoài

Tiếng
Việt
đẹp

Là 1 thứ tiếng giàu chất nhạc
Rất rành mạch trong lối nói, rất uyển
chuyển trong câu kéo và rất ngon lành
trong những câu tục ngữ.
Hệ thống nguyên âm và phụ âm phong phú

Phương
diện cụ thể

Giàu thanh điệu
Cú pháp (cách đặt câu)
Từ vựng dồi dào cả 3 mặt

Từ vựng dồi dào
cả 3 mặt

Thơ, nhạc, họa (thi
trung hữu họa, thi
trung hữu nhạc).

thơ giàu
Ví dụ: Những câu văn
giàu chất
chất nhạc
thơ
“Thường
vào khoảng đó
Chú béthường
loắt choắt
trời
đãNhững
hết xắc
nồm,
mưa
xuân
Cái
xinh
Ví dụ:
câuxinh
thơ
giàu
chất bắt
họa đầu
thay thế cho mưa phùn, không còn
Cái suối
chân
thoăn
thoắt
Tiếng
trong
như
tiếng
làm cho nền trời đùng đục
nhưhát
màu
nghênh
nghêng
pha xa
lê Cái
mờ.đầu
Sáng
dậy, nằm
dài nhìn
Ca
nô
đội
lệch
Trăng
cổ
thụ bóng
lồng hoa
ra cửa
sổ lồng
thấy
những
vệt xanh
tươi
khuya
như
vẽcảm
người
chưa
huýt
sáo
vang
hiệnCảnh
ở Mồm
trên
trời,
mình
thấy
một
niềmngủ
vui
sáng
Trên
giàn hoa lí
Như
consủa.
chim
chích
Chưa
ngủsiêng
vì lo đường
nỗi
nước
nhà.
vài con
ong
năng
bay
đi kiếm
Nhảy
trên
vàng
nhị hoa. Chỉ độ tám, chín giờ sáng,
trên nền trời trong trong có những
làn sáng hồng hồng rung động như

Tác giả đã đưa ra rất nhiều chứng cứ để
chứng minh tiếng Việt đẹp, những chứng
cứ ấy được sắp xếp như thế nào?

Tác giả sắp xếp các dẫn chứng từ cái
chung, cái bao quát đến cái cụ thể kết hợp
với chứng cứ khoa học và đời sống làm
cho lí lẽ, từ ngữ trở nên sâu sắc, dễ hiểu
và lắng đọng lại trong lòng độc giả.

Tiếng
Việt
hay

Thoả mãn nhu
cầu trao đổi, giao
lưu tình cảm, ý
nghĩa giữa người
với người

Phong phú, dồi dào về cấu tạo
từ ngữ và hình thức diễn đạt.
Cấu tạo từ ngữ, từ vựng tăng,
tạo hình ảnh mới, cảm xúc mới.

Ví dụ: Trong ca dao có câu:
giờ xuất
mận mới
đào những
Vi dụ : “Bây
Từ mới
hiệnhỏi
trong
có lốităng
ai vào
nămVườn
gần hồng
đây làm
vốnhay
từchưa?
vựng.
Mậnsang
hỏi thì
đào xinvãi…
thưa
Chém gió,
choảnh,
Vườn hồng có lối nhưng chưa ai vào”.
 Mượn hình ảnh sự vật để nói lên tình cảm của con người

Tiếng
Việt
hay

Thoả mãn nhu
cầu trao đổi, giao
lưu tình cảm, ý
nghĩa giữa người
với người

Phong phú, dồi dào về cấu tạo
từ ngữ và hình thức diễn đạt.

Thỏa mãn yêu
cầu của đời sống
văn hóa về mọi
mặt kinh tế, chính
trị, khoa học, kĩ
thuật, văn nghệ…

Ngữ pháp trở nên uyển chuyển
và chính xác hơn

Cấu tạo từ ngữ, từ vựng tăng,
tạo hình ảnh mới, cảm xúc mới.

Việt hóa những từ và cách nói
của các dân tộc anh em, láng
giềng

Sự
giàu
đẹp
của
Tiếng
Việt

Tiếng Việt
đẹp

Giàu chất nhạc, giàu
thanh điệu
Hệ thống nguyên âm và
phụ âm phong phú
Từ vựng dồi dào cả 3 mặt
Khả năng diễn đạt

Tiếng Việt
hay

Vốn từ vựng tăng lên
Ngữ pháp uyển chuyển,
nhịp nhàng

Sức
sống
hùng
hồn
của
tiếng
Việt,
của
dân
tộc
Việt

Chứng cứ nào không được tác giả dùng để
nói lên cái đẹp của tiếng Việt?

A
SAI

Một thứ
tiếng giàu
chất nhạc

B
ĐÚNG

C
SAI

Dồi dào về
cấu tạo từ ngữ
và hình thức
diễn đạt

Hệ thống
nguyên âm,
phụ âm phong
phú

Chứng cứ nào không được tác giả dùng để
nói lên cái hay của tiếng Việt?

A
SAI

Ngữ pháp
uyển
chuyển,
chính xác

B
ĐÚNG

C
SAI

Thoả mãn
Một thứ
nhu cầu
tiếng giàu
trao đổi
chất nhạc
tình cảm, ý
nghĩ

III. Tổng kết

THẢO LUẬN
NHÓM
Có ý kiến cho rằng: Văn bản sự giàu
đẹp của tiếng Việt, nghệ thuật chủ yếu
là lập luận chặt chẽ, lí lẽ rõ ràng,
chứng cứ khoa học, tư liệu phong phú,
có sức thuyết phục cao.
Lại có ý kiến khác cho rằng: Văn bản
trên, nghệ thuật chủ yếu là sự kết hợp
giải thích, chứng minh và lập luận
bình luận.
 Ý kiến của các em về vấn đề này?

Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

Nhóm 4

THỜI
HẾT
GIỜ
01 : GIAN
59
58
57
56
55
54
53
52
51
50
49
48
47
46
45
44
42
41
40
39
38
37
36
35
34
43
32
31
30
29
28
27
26
25
24
23
22
21
20
19
18
17
16
15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

1. Nghệ thuật
Lập luận chặt chẽ, lí lẽ rõ
ràng, chứng cứ khoa học, tư
liệu phong phú, có sức thuyết
phục cao
Kết hợp giải thích, chứng
minh và lập luận bình luận.

Dựa vào bài đã
học, em hãy
khái quát nội
dung văn bản?

2. Nội dung
Sự giàu có và
đẹp đẽ của tiếng
Việt trên nhiều
phương diện:
ngữ âm, từ
vựng và ngữ
pháp.

Tiếng Việt là
một biểu hiện
hùng hồn sức
sống dân tộc

Nêu cảm nghĩ của
em về vẻ đẹp của
tiếng Việt và trách
nhiệm của bản thân
đối với việc giữ
gìn vẻ đẹp đó trong
thời đại ngày nay.

Tiếng Việt
mang những giá
trị văn hóa tự
hào của người
Việt Nạm

Trách nhiệm:
gìn giữ, phát
triển, tự hào,
yêu tiếng Việt

Cùng vẽ sơ đồ tổng kết lại bài học nhé các bạn!!!!
……
……

……

……
………

……

Nguyên âm, phụ
âm phong phú

Hài hòa về
thanh điệu.

Cú pháp uyển chuyển, tề
nhị.

Rất đẹp

Tiếng
Việt

Giàu tính nhạc, họa.

Một thứ tiếng

Rất hay
Thỏa mãn nhu cầu
trao đổi tình cảm.

Việt hóa những
từ ngữ khác

Thỏa mãn yêu cầu của
đời sống văn hóa.
Từ vựng mới
tăng nhanh

Cấu tạo từ ngữ, từ vựng tăng.

Hình thức diễn đạt phong phú.

Trò chơi:
Giải mật thư

LUẬT CHƠI
- 4 nhóm cùng giải mật thư mà GV đưa (gồm 7 câu hỏi). Với
mỗi câu trả lời đúng, HS sẽ được quyền lên lấy 2 chữ cái gợi ý
trong hộp, trên bàn giáo viên
- Sau khi lấy xong chữ cái gợi ý, cả nhóm sẽ cùng xếp những
chữ cái theo thứ tự phù hợp để tìm ra từ khóa
- Nhóm nào tìm ra từ khóa đầu tiên sẽ
nhận đc 1 phần quà

Câu 1: Khi nói hoặc viết, có thể lược bỏ một số thành của câu,
người ta gọi là....
Câu 2: Từ thuộc loại nhỏ của từ phức, được cấu tạo theo phương
thức ghép 2 (hoặc hơn 2) âm tiết có nghĩa với nhau theo một qui
tắc ngôn ngữ nhất định. Đó là từ gì?
Câu 3: Trong Tiếng Việt, các từ giống nhau về hình thức ngữ âm
nhưng khác nhau về nghĩa gọi là gì?
Câu 4: Thành phần câu có chức năng gọi tên người, sự vật, hiện
tượng có hoạt động, đặc điểm, tính chất nêu ở vị ngữ, gọi là thành
phần gì?
Câu 5: Trong Tiếng Việt câu không có cấu tạo theo mô hình Chủ Vị gọi là câu gì?
Câu 6: Từ có nghĩa trái ngược nhau gọi là từ gì?