TRÂN TRỌNG KÍNH CHÀO QUÝ THẦY
CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH
Giáo viên: Ma Thị Phương
Trường PTDTNT THCS Định Hóa

Nhanh tay, nhanh mắt
1

2 nhóm quan sát hình ảnh mà GV
chuẩn bị trong 1'

2

Đại diện của 2 nhóm lên viết những
sự vật có trong hình ảnh

3

Nhóm nào viết nhanh, nhiều và
đúng hơn trong 2' sẽ thắng

Liệt kê

I. Thế nào là phép liệt
kê?

II. Các kiểu liệt kê
III Luyện tập
.

I. Thế nào
là liệt kê?

Tìm những đồ vật của quan
lớn trong đoạn văn sau

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường
phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi
mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu
vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào
đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm,
ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích
mắt.[...] Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít,
nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm
[... ].

Nhận xét về cấu tạo của
các cụm từ in đậm và nêu
tác dụng

Cấu tạo
Các danh từ, cụm
danh từ (các từ và
cụm từ cùng loại)
được sắp xếp nối
tiếp nhau.

Tác dụng
Miêu tả một cách tỉ mỉ
những đồ vật của quan
lớn. Nhấn mạnh sự xa
hoa, an nhàn, sung
sướng của quan khi
đi hộ đê.

Khái niệm:
Liệt kê là sắp
xếp nối tiếp
hàng loạt từ
hay cụm từ
cùng loại

GHI NHỚ

Tác dụng: Để diễn
tả được đầy đủ
hơn, sâu sắc hơn
những khía cạnh
khác nhau của
thực tế hay tư
tưởng, tình cảm

Bài tập nhanh
Chỉ ra phép liệt kê có
trong 2 bài thơ sau và nêu
tác dụng của biện pháp
nghệ thuật đó

Cưới nàng, anh toan dẫn voi,
Anh sợ quốc cấm, nên voi không bàn.
Dẫn trâu, sợ họ máu hàn,
Dẫn bò, sợ họ nhà nàng co gân.
Miễn là có thú bốn chân,
Dẫn con chuột béo, mời dân, mời làng.

Hôm qua tát nước đầu đình
Bỏ quên cái áo trên cành hoa sen.
Em được thì cho anh xin
Hay là em để làm tin trong nhà?
Áo anh sứt chỉ đường tà
Vợ anh chưa có, mẹ già chưa khâu
Áo anh sứt chỉ đã lâu
Mai mượn cô ấy về khâu cho cùng.
Khâu rồi anh sẽ trả công
Ít nữa lấy chồng anh lại giúp cho.
Giúp em một thúng xôi vò
một con lợn béo, một vò rượu tăm
Giúp em đôi chiếu em nằm
đôi chăn em đắp, đôi trằm em đeo
Giúp em quan tám tiền cheo
Quan năm tiền cưới lại đèo buồng cau.

Tát Nước Đầu Đình

Đám cưới của nhà quý tộc Việt Nam xưa

Đám cưới của nông dân nghèo Việt Nam xưa

Khái niệm:
Liệt kê là sắp
xếp nối tiếp
hàng loạt từ
hay cụm từ
cùng loại

GHI NHỚ

Tác dụng: Để diễn
tả được đầy đủ
hơn, sâu sắc hơn
những khía cạnh
khác nhau của
thực tế hay tư
tưởng, tình cảm

II. Các
kiểu liệt kê

Ví dụ 1

Xét về cấu tạo, các phép liệt kê dưới
đây có gì khác nhau?
a. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất
cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải
để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.
b. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất
cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và
của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.

a/

Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả
tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để
giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.
Liệt kê theo từng sự việc
 Liệt kê không theo cặp.

b/

Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả
tinh thần và lực lượng, tính mạng và của
cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.
Liệt kê có quan hệ từ “và”
 Liệt kê theo cặp.

Ví dụ 2

01

Thử đảo thứ tự các bộ phận trong
những phép liệt kê dưới đây và nhận
xét

Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng
cùng một mầm non mọc thẳng.
Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và

02

trưởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt
Nam, của tập thể nhỏ là gia đình, họ hàng, làng xóm và
của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia.

01

Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng
một mầm non mọc thẳng.
 Có thể dễ dàng thay đổi thứ tự các bộ phận liệt kê
 Liệt kê không tăng tiến.

02

Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành
của xã hội VN và của dân tộc VN, của tập thể nhỏ là gia đình, họ
hàng, làng xóm và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia.
 Không thể dễ dàng thay đổi các bộ phận liệt kê, bởi hiện tượng
liệt kê được sắp xếp theo mức độ tăng tiến  Liệt kê tăng tiến.

Các kiểu
liệt kê

Theo cấu tạo

Theo ý nghĩa

Liệt kê theo cặp

Liệt kê tăng tiến

Liệt kê không theo cặp

Liệt kê không tăng tiến

Bài tập nhanh
Chỉ ra kiểu liệt kê trong
những ví dụ sau

“Thể điệu ca Huế có sôi nổi, tươi vui, có buồn cảm,
bâng khuâng, có tiếc thương, ai oán...”
 Liệt kê không theo cặp

Chao ôi! Dì Hảo khóc. Dì khóc nức
nở, khóc nấc lên, khóc như người ta
thổ. Dì thổ ra nước mắt.
 Liệt kê không theo cặp/
tăng tiến

Những cảnh tuyệt đẹp của đất nước hiện ra: cánh đồng với
những đàn trâu thung thăng gặm cỏ; dòng sông với những
đoàn thuyền ngược xuôi.
 Liệt kê theo cặp/ không tăng tiến

Gia đình tôi gồm 3 thế hệ: ông bà, bố mẹ và chị em tôi
 Liệt kê tăng tiến

Dòng sông đổ như thác,
đỏ lừ, xoáy nước sâu hình
phễu, kêu oằng oặc, sùng
sục, đánh vào thân đê.
 Liệt kê không theo
cặp/ tăng tiến

III.
Luyện tập

:
i
ơ
h
c
ò
r
c
T
ứ
s
p
ế
Ti

GV đưa
ra c â u h
ỏi  2 n
thảo luậ
hóm
n nhóm
trong 2
 Mỗi n
phút
hóm cử
lên bản 5 đại diện
g chơi

Tìm phép liệt kê trong bài:

N1

Tinh thần yêu nước
của nhân dân ta

N2

Ca Huế trên sông
Hương

Tìm phép liệt kê trong bài:

N1

Bài 2 (sgk-106)

N2

Bài 2 (sgk – 106)

Nhìn
tranh

Đặt câu

Có biện
pháp liệt
kê

Khái niệm:
Liệt kê là sắp
xếp nối tiếp
hàng loạt từ
hay cụm từ
cùng loại

GHI NHỚ

Tác dụng: Để diễn
tả được đầy đủ
hơn, sâu sắc hơn
những khía cạnh
khác nhau của
thực tế hay tư
tưởng, tình cảm

Các kiểu
liệt kê

Theo cấu tạo

Theo ý nghĩa

Liệt kê theo cặp

Liệt kê tăng tiến

Liệt kê không theo cặp

Liệt kê không tăng tiến

Hướng dẫn
tự học

01

Vẽ sơ đồ tư duy tổng kết bài học

02

Viết 1 đoạn văn giới thiệu về 1 nét
văn hóa đặc sắc của quê hương em,
trong đó có sử dụng phép liệt kê

03

Tìm đọc thêm về biện pháp liệt kê

04

Soạn bài: “Tìm hiểu chung về văn
bản hành chính”

Tạm biệt! Cảm ơn các em!!!