Thứ sáu ngày 7 tháng 4 năm 2023

Luyện từ và câu

Khởi động

1. Câu khiến dùng để làm gì ?
* Câu khiến (câu cầu khiến) dùng để nêu yêu cầu, đề
nghị, mong muốn, … của người nói, người viết với
người khác.
2. Có những cách nào để tạo ra câu khiến?
* Muốn đặt câu khiến có thể dùng một trong các cách
sau:
1. Thêm các từ hãy, đừng, chớ, nên phải ... vào
trước động từ.
2. Thêm các từ nên, đi, thôi, nào, ...vào cuối câu.
3. Thêm các từ đề nghị, xin, mong, ...vào đầu câu.
4. Dùng giọng điệu phù hợp với câu khiến.

Khám phá

1. Hãy đọc mẩu chuyện sau:
Một sớm, thằng Hùng, mới “nhập cư” vào xóm tôi, dắt chiếc xe đạp gần
hết hơi ra tiệm sửa xe của bác Hai. Nó hất hàm bào bác Hai:
- Bơm cho cái bánh trước. Nhanh lên nhé, trễ giờ học rồi.
Bác Hai nhìn thằng Hùng rồi nói:
- Tiệm của bác hổng có bơm thuê.
- Vậy cho mượn cái bơm, tôi bơm lấy vậy.
Vừa lúc ấy, cái Hoa nhà ở cuối ngõ cũng dắt xe đạp chạy vào ríu rít
chào hỏi:
- Cháu chào bác Hai ạ ! Bác ơi, cho cháu mượn cái bơm nhé. Chiều
nay cháu đi học về, bác coi giùm cháu nghe, hổng biết sao nó cứ xì hơi hoài.
bơm !

- Được rồi. Nào để bác bơm cho. Cháu là con gái, biết bơm không mà
- Cháu cảm ơn bác nhiều.
Theo Thành Long

- Bơm cho cái bánh trước. Nhanh lên
nhé, trễ giờ học rồi.
- Vậy cho mượn cái bơm, tôi bơm lấy
vậy.
- Bác ơi, cho cháu mượn cái bơm nhé.
- Nào để bác bơm cho

Câu nêu yêu cầu, đề nghị

Nhận xét

Bơm cho cái bánh trước. Nhanh Yêu cầu bất lịch sự với
lên nhé, trễ giờ học rồi.
bác Hai
Vậy cho mượn cái bơm, tôi Yêu cầu bất lịch sự
bơm lấy vậy.
Bác ơi, cho cháu mượn cái Yêu cầu lịch sự
bơm nhé.

* Theo em, như thế nào là lịch sự
khi yêu cầu, đề nghị ?
* Tại sao cần giữ phép lịch sự
khi yêu cầu, đề nghị ?

* Khi nêu yêu cầu, đề nghị ta
phải làm gì ?
* Muốn cho lời yêu cầu, đề nghị
lịch sự ta phải làm gì ?
* Có thể dùng kiểu câu nào để
yêu cầu, đề nghị ?

Ghi nhí
1. Khi yêu cầu, đề nghị, phải giữ phép lịch sự.
2. Muốn cho lời yêu, đề nghị được lịch sự, cần
có cách xưng hô cho phù hợp và thêm vào
trước hoặc sau động từ các từ làm ơn, giùm,
giúp ...
3. Có thể dùng câu hỏi, câu kể để nêu yêu cầu,
đề nghị.

Luyện tập

Bài 1:
Khi muốn mượn bạn cái bút, em có thể
chọn những cách nói nào ?
a, Cho mượn cái bút !
b, Lan ơi, cho tớ mượn cái bút !
c, Lan ơi, cậu có thể cho tớ mượn
cái bút được không ?

Bài 2:
Khi muốn hỏi giờ một người lớn tuổi, em
có thể chọn những cách nói nào ?

a, Mấy giờ rồi ?
b, Bác ơi, mấy giờ rồi ạ ?
c, Bác ơi, làm ơn cho cháu biết mấy giờ rồi ạ !
d, Bác ơi, xem giùm cháu mấy giờ rồi ạ !

Bài 3:
So sánh từng cặp câu khiến dưới đây về tính
lịch sự. Hãy cho biết vì sao những câu ấy giữ hoặc
không giữ được phép lịch sự.
a,

ơi ơi, cho tớ về
vớivới !
- Lan
- Cho đi nhờ một cái !

b,

- Chiều nay, chị đón em nhé !
- Chiều nay, chị phải đón em đấy !

c,

- Đừng có mà nói như thế !
- Theo tớ, cậu không nên nói như thế !

d,

- Mở hộ cháu cái cửa !
- Bác mở giúp cháu cái cửa này với !

Bài 4:
Đặt câu khiến phù hợp với các tình
huống sau:

a, Em muốn xin tiền bố mẹ để mua một
quyển sổ ghi chép.
b, Em đi học về nhà, nhưng nhà em chưa
có ai về, em muốn ngồi nhờ bên nhà
hàng xóm để chờ bố mẹ về.

Ví dụ: a/ Xin bố cho con tiền để con mua một
quyển sổ ạ!

- Bố ơi, bố cho con tiền để con mua một
quyển sổ ạ!
- Bố ơi, bố có thể cho con tiền để con mua
một quyển sổ không ạ?
b, Bác ơi, bác cho cháu ngồi bên nhà bác
một lúc nhé!
-Bác ơi, cháu muốn ngồi bên nhà bác một
lúc được không ạ?

Ghi nhí
1. Khi yêu cầu, đề nghị, phải giữ phép lịch sự.
2. Muốn cho lời yêu, đề nghị được lịch sự, cần
có cách xưng hô cho phù hợp và thêm vào
trước hoặc sau động từ các từ làm ơn, giùm,
giúp ...
3. Có thể dùng câu hỏi, câu kể để nêu yêu cầu,
đề nghị.

Giáo viên: Trần Công
Hiến

Tạm biệt các em,
hẹn gặp lại!